Balkanlar Kültürel Elitinin Paradoksal Dağılışı: Bir Osmanlı Arnavut Hikayesi

19. yüzyıl sonunda Osmanlı Balkanları çökerken, birçok insanın yaşamı modern devleti oluşturan güçlerle temas halinde onlarla ilişki kuracak yolları oluşturmak çabasını gösterdi. Bir o kadar insan da, ortaya çıkan yeni dünyanın siyasal-kültürel yapıları çok-etnili Osmanlı Balkanları’nı parçalarken, Osmanlı Devleti’nde reformlar gerçekleştirerek değişimlere uyum sağlamaya uğraştı. Balkanlar’ın kültürel elitinin dünyaları değişim geçirirken nasıl bir uyarlanma yaşadığını araştırmakla, bu makale, Fan S. Noli gibi insanlar üstünde etkisini gösteren bu geçiş dönemlerinin yorumlanmasında ve betimlenmesinde yeni yöntemler getirmeye çalışıyor. Onun seyahatleri, 1878-1922’de Balkanlar’da ve Karadeniz’de yaşamın ne kadar karmaşık olabileceğini ve kimsenin kendisiyle o kadar bağdaştırılan etno-milliyetçi gündeme tabi kalamadığını da gösteriyor.

The Paradoxical Dispersal of the Balkans’ Cultural Elite: An Ottoman-Albanian Story to the End

As the lives of so many men and women in the late nineteenth century Ottoman Balkans collapsed, many began to invest in ways to circumvent the accompanying powers of the modern state. An equal number attempted to manage the changes by availing themselves to the evolving Ottoman state with the hope of fusing efforts of reform with the emerging political-cultural structures of the larger world that was explicitly geared to tear the multiethnic Ottoman Balkans apart. By exploring the manner in which some members of the Balkans’ cultural elite adapted as their worlds transformed, this article introduces new methods of interpreting and narrating transitional periods such as those impacting men like Fan S. Noli. His itinerary itself reveals just how complex life in the Balkans and Black Sea would be during the 1878-1922 period, but not one entirely subordinate to the ethno-nationalist agenda so often associated with him.

Kaynakça

Drita, No. 23: Sofya, 14 Kasım 1901.

“Vellazërise’den Tashko’ya Kahire” (6 Aralık 1912), Arkiv Qendrori Shtetit, Tirana (AQSH), F.54.D.67.f.54–55.

Pipa, Arshi. “Fan Noli as a National and International Albanian Figure”, Südost Forschungen 43 (1984), 241-270.

Austin, R. C. Founding a Balkan state: Albania’s experiment with democracy, 1920-1925. Toronto: University of Toronto Press, 2012.

“Osmanlı Elçiliğinden Bab-ı Ali’ye” (Atina, 27 Haziran 1902), Başbakanlık Osmanlı Arşivi, İstanbul (BBA) HR.SYS 128/18, 10070/157.

“Leoni’den MAE Prinetti’ye” (Roma, 15 Mart 1902). Documenti Diplomatici Italiani (DDI), Serie 3: 1896-1907. Vol. VI. (Roma, 1985), 187. Doc. N. 251.

Ginio, E. ‘Shaping the Constitutional Sultanate: The Reign of Mehmed Reşad (1909–18)’, Turkish Historical Review 10: 1 (2019).

Trix, F. “The Stamboul Alphabet of Shemeseddin Sami Bey: Precursor toTurkish Script Reform”, International Journal of Middle East Studies 31 (1999).

Isa Blumi, ‘Navigating the Challenge of Liberalism: The Albanian Orthodox Church’s Century’, S. Ramet (ed.), Orthodox Churches and Politics in Southeastern Europe (New York: Palgrave-Cham, 2019), 192-222.

Blumi, Isa. Foundations of Modernity: Human Agency and the Imperial State. New York: Routledge, 2012.

Blumi, Isa. Ottoman Refugees, 1878-1939: Migration in a Post-Imperial World. London: Bloomsbury Academic, 2013.

Blumi, Isa. Reinstating the Ottomans: Alternative Balkan Modernities, 1800-1912. New York: Palgrave-Macmillan, 2011.

Metropolit F. S. Noli, Fiftieth Anniversary of theAlbanianOrthodoxChurch in America, 1908-1958. Boston: AOCA, 1960.

Anton Pashku (ed.) Topi i Lidhur. Prishtine: Rilindja, 1977.

Skendi, S. The Albanian national awakening, 1878-1912. Princeton: Princeton University Press,1967.

Makdisi, U. Age of Coexistence: The Ecumenical Frame and the Making of the Modern Arab World. Berkeley: Univ of California Press, 2019.

“Hima’dan Temo’ya” (Roma, 20 Mart 1903), AQSH F.19D.32/2.f.278-280.

Bashkimi i Shqiptarëve. AQSH F.23.D.25.f.5–6, ek (30 Haziran 1900)

Kaynak Göster