Ahmet Mithat Efendi’nin “Felatun Bey ile Rakım Efendi” romanında ironik söylem

Sanat anlayışında eğitici ve ahlaki bir perspektif gözlenen Ahmet Mithat Efendi, edebiyatın hemen her nevinde yazarak oluşturduğu geniş eser külliyatında farklı anlatım yöntemlerini bir arada dener. Romanlarında, yakından takip ettiği Batı edebiyatı ile yerli hikâye geleneğinin anlatım yöntemlerini harmanlayarak kullanır. Realist endişeler de taşımasına rağmen Batı edebiyatındaki asıl esin kaynağı romantik ekoldür. Felatun Bey ile Rakım Efendi romanında ironik bir anlayışla yoğrulmuş romantik anlatımı tercih eden Ahmet Mithat, ortaya günümüzün postmodern anlayışında “kendi bilincinde” ya da üstkurmaca metin diye tarif edilen bir edebi yapı çıkarır. Bu çalışmada söz konusu yapıda ironinin yapı taşlarının nasıl örüldüğü, ironi kavramının tanım ve tasnifleri göz önünde bulundurularak tespit edilmeye çalışıldı.

Ironic Discourse in Ahmet Mithat Efendi’s “Felatun Bey and Rakım Efendi” Novel

Ahmet Mithat Efendi who has an educational and moral perpective in his art understanding, tries various narrative methods in his broad collected works which are composed of almost every realm of literature. In his novels, he uses narrative methods of local story tradition and Western literature in which he has a deep interest. Despite the fact that he has realistic concerns, his real inspiration source is romantic school. Ahmet Mithat who prefers romantic expression that moulded with ironic understanding, creates a literature structure which described as “metafiction” text according to today‟s postmodern understanding.This study aims to determine how the building blocks of irony in this literature structure is constructed by taking into account the decriptions and classifications of concept of irony.

___

  • Ahmet Mithat Efendi (2005), Felatun Bey ile Rakım Efendi, Timaş Yay., İstanbul.
  • CEBECİ Oğuz (2008), Komik Edebi Türler, Parodi, Satir ve İroni, İthaki Yay., İstanbul.
  • Cevdet Kudret (2004), Türk Edebiyatında Hikâye ve Roman, 1859-1910 Tanzimat‟tan Meşrutiyet‟e Kadar, Dünya Yay., İstanbul.
  • ÇETİŞLİ İsmail (2007), Batı Edebiyatında Edebî Akımlar, Akçağ Yay., Ankara.
  • DE ROSAY, Ceylan Pınar (2006), Ahmet Mithat Efendi‟nin Eserlerinde Batılılaşma, Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
  • DURGUN H. Harika (2008), Ahmet Mithat Efendi‟nin Edebiyat Teorisine, Tarihine ve Eleştirisine Dair Görüşleri Üzerinde Bir İnceleme, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yeni Türk Edebiyatı Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İzmir.
  • ELİUZ Ülkü (2006), “Toplumsal İroni Bağlamında Karagöz”, Somut Olmayan Kültürel Miras Yaşayan Karagöz Uluslar Arası Sempozyumu 27-29 Nisan, Gazi Üniversitesi, Ankara.
  • GÜÇBİLMEZ Beliz (2005), Sophokles‟ten Stoppard‟a İroni ve Dram Sanatı, Deniz Kitapevi, Ankara.
  • KİERKEGAARD Soren (2009), İroni Kavramı, Sokrates‟e Yoğun Göndermelerle (Çev. Sıla Okur), İmge Kitapevi, Ankara. UÇ Himmet (2000), Ahmet Mithat Sanat ve Edebiyatı, Bizim Büro Basımevi, Ankara.
  • YAVUZ Hilmi (31.10.2004), “Üss-i İnkılab' ve Modernleşme”, www.zaman.com.tr
  • YİĞİT Hamide Şule (2006), Türk Düşünce Tarihinde Ahmet Mithat Efendi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri (İslam Felsefesi) Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara