"UKRAYNA-KIRIM KRİZİ" YA DA "İKİNCİ YALTA SÜRECİ"

Ukrayna'da Kasım 2013'te başlayan yerel nitelikli kriz, Rusya'nın Kırım'ı ilhak etmesiyle birlikte uluslararası bir krize dönüşmüş vaziyette. Karadeniz jeopolitiğinde Ukrayna-Kırım merkezli yaşanan son gelişmeler, beraberinde yeni bir değişim sürecini getireceğinin güçlü sinyallerini vermeye devam ediyor. Bölgede "Renkli Devrimler" süreci ile 2003 yılında önce Gürcistan ve akabinde 2004'te Ukrayna ile devam eden, devrim/ darbe ya da karşı devrim/ karşı darbe süreçleri gelinen aşama itibarıyla Batı-Rusya arasında ciddi bir kırılmaya yol açmış durumda. Bu kırılmanın beraberinde yeni bir soğuk savaşa yol açacağına yönelik beklentiler oldukça yüksek. Nitekim Rusya merkezli açıklamalarda Kırım referandumunun "tek kutuplu dünya"nın sonunun bir göstergesi olarak değerlendirilmesi, Mart 2014 sonrası itibarıyla farklı bir dünyayı konuşmaya başlayacağımızı gösteriyor. Dolayısıyla bu çalışmada, öncelikle Ukrayna-Kırım krizine giden süreç, tarafların süreçte oynadıkları rol ve bu bağlamda krizden beklentiler ele alınacak; akabinde ise, krizin bölge jeopolitiği ve inşa halindeki uluslararası sistem üzerindeki olası etkileri analiz edilmeye çalışılacaktır. Bu analizde, ayrıca, 1853-1856 tarihli Kırım Savaşı ile de bir mukayese yoluna gidilecek ve Türkiye'nin süreçteki yeri ile nasıl bir politika izleyebileceğine yönelik tavsiyeler de ortaya konulacaktır.

The Ukraine-Crimea Crisis or the Second Yalta Process

The regional crisis began in 2013 in Ukraine has turned into an international one with Russia's annexation of Crimea. Ukraine-Crimea based recent events happened in the context of Black Sea geopolitics continue to show strong signals of a coming period of change. In the sense of "Colorful Revolution" period, revolution/coup or counter revolution/counter coup processes, broke out firstly in Georgia in 2003, and then continued in Ukraine in 2004 have led a serious a state of failure between Russia and the West. Expectations that a new Cold War may start alongside the breakup are quite high. Russia based statements that claim referendum in Crimea as the "end of the unipolar world" displays we'll talk about a different world after March 2014. Therefore, in this work, firstly background of UkraineCrimea crisis, roles of the sides, and expectations from the crisis will be dealt, then possible effects of the crisis on regional politics and international system which is under construction will be analyzed. Moreover, a comparison with 1853-1856 Crimean War will take place and suggestions about Turkey's place and its possible policies towards the crisis will be presented.

Kaynakça

"150 Bin Askerin Katıldığı Tatbikat Bitti", http://www.rsfmradio.com/2014 _03_04/putinden-uslerinize-geri-donun-emri/ (04.03.2014)

"ABD Yine Tehdit Etti", http://yenisafak.com.tr/dunya-haber/abd-yine- tehdit-etti-18.03.2014-627015, 18.03.2014) Başlamış, Cenk (2014), "İkiye Bölünmüş Bir Ülke", http://www.dw.de/ ikiye-b%C3%B6l%C3%BCnm%C3%BC%C5%9F-bir-%C3%BClke/a- 17441853 (19.02.2014)

"BM'de Kırım Düellosu", http://www.zaman.com.tr/dunya_bmde-kirim- duellosu_2206206.html (22.05.2014)

"Bu yıl Rusya'da G8 Zirvesi olmayacak", http://www.aa.com.tr/tr/dunya/ 305238--bu-yil-rusya-da-g8-zirvesi-olmayacak (24.03.2014)

"Budapest Memorandums on Security Assurances, 1994": http://www. cfr.org/arms-control-disarmament-and-nonproliferation/budapest- memorandums-security-assurances-1994/p32484 (20.03.2014

"Halil İnalcık'tan 'Kırım" açıklaması': Kırım, Anadolu'yu, Boğazları, İstan- bul'u tehdit etmek için bir atlama noktası": http://www.trthaber. com/haber/gundem/halil-inalciktan-kirim-aciklamasi-120342.html (07.03.2014)

"Kırım Referandumunda Rusya'ya 'Evet'", http://www.bbc.co.uk/turkce/ haberler/2014/03/140316_kirim_sonuc.shtml (16.03.2014)

"Kiev'de yaşanan son olaylar organize gelişmiştir", http://turkish.ruvr. ru/news/2014_02_19/263312057/ (19.02.2014). Moran, Rick (2014), "Does the 1994 'Budapest Memorandum' obligate the US to intervene in Ukraine?", http://www.americanthinker.com/ blog/2014/03/does_the_1994_budapest_memorandum_obligate_the_u s_to_intervene_in_ukraine.html (01.03.2014)

"No: 77, 6 Mart 2014, Kırım'daki Son Gelişmeler Hk.": http://www.mfa.gov. tr/no_-77_-6-mart-2014_-kirim_daki-son-gelismeler-hk.tr.mfa (06.03.2014)

"Puşkov'dan Biden'a tepki: Turuncu karışıklık, ABD'nin eseri": http://www. rsfmradio.com/2014_02_19/puskov-biden-tepki/ (19.02.2014).

"Putin: Ukrayna'da yaşananlar devrim değil, taşkınlıktır": http://www. zaman.com.tr/dunya_putin-ukraynada-yasananlar-devrim-degil- taskinliktir_2176521.html (02.12.2013)

"Putin Kırım'ın İlhakını İmzaladı", "http://www.yeniasir.com.tr/ DisHaber- ler/2014/03/19/putin-kirimin-ilhakini-imzaladi (18.03.2014).

"Putin's Dangerous New Era": http://www.cfr.org/russia-and-central-asia/ putins-dangerous-new-era/p32630 (21.03.2014)

"Putin'in İmzaladığı Anlaşmayı Tanımayacağız": http://www.ntvmsnbc. com/id/25504982/ (18.03.2014).

"Rusya kıtalararası stratejik füze denedi": http://www.zaman.com.tr/ dun- ya_rusya-kitalararasi-stratejik-fuze-denedi_2203246.html (05.03.2014).

"Rusya İlk Kez Tek Kutuplu Dünyanın Sonu Geldiğini Açıkladı", http:// tur- kish.ruvr.ru/news/2014_03_18/tek-kutuplu-dunyanin-sonu/ (18.03.2014)

Synovitz, Ron, "Explainer: The Budapest Memorandum And Its Relevance To Crimea":http://www.rferl.org/content/ukraine-explainer-budapest -memorandum/25280502.html (26.03.2014).

Talbott, Strobe (2014) "Putin's Dangerous New Era": http://www.cfr. org/russia-and-central-asia/putins-dangerous-new-era/p32630 (21.03.2014)

"Türkiye, Kırım'ın Ukrayna'da kalması için her şey yapacak": http:// tur- kish.ruvr.ru/news/2014_03_02/Turkiye-Kirimin-Ukraynada-kalmasi- ichin-her-shey-yapacak/ (02.03.2014)

"Ukrayna Alev Alev Yanıyor", http://www.ajanshaber.com/ukrayna-alev- alev-yaniyor-iste-ukraynada-son-durum-haberi/37547 (19.02.2014)

"Ukrayna'daki Olaylara Tepkiler Artıyor", http://www.kamuhaber.com/ Ukraynadaki-olaylara-tepkiler-artiyor-2860h.htm (19.02.2014)

"Why are Ukraine and Russia fighting over Crimea? - Everything you need to know about Crimea", http://www.haaretz.com/news/world/ 1.577286 (11.03.2014)

Kaynak Göster