LANGUAGE AND EXPRESSION IN THE COMEDY

Dil ve anlatım ile mahalli ağızların güldürüdeki payı yadsınamayacak kadar çoktur. Türk Edebiyatında bunun en güzel örneği ise Geleneksel Türk Halk Tiyatrosunda (Karagöz, Ortaoyunu, Meddah) görülür. Karagöz, Ortaoyunu ve Meddah geniş ölçüde söze dayalı güldürü örneğinin en çarpıcı örnekleridir denilebilir. Bu çalışmada Geleneksel Türk Halk Tiyatrosu metin örneklerinden hareket edilerek konuya ilişkin bilgiler örnekleme yöntemiyle ele alınacaktır. Geleneksel Türk Halk Tiyatrosunda güldürünün, karakterlerin yanı sıra tiplerin konuşma özellikleri (kekemelik, pelteklik) ve özellikle de sözleriyle yaratıldığı görülür. Bu durum, bazen, birbirini anlayamama, ters anlama, yanlış anlama, yanlış aktarmadan ortaya çıkan çatışmalarla güldürünün yakalanması şeklinde özetlenebilir. Araştırmacıların konuya ilişkin görüşleri de değerlendirilerek Geleneksel Türk Halk Tiyatrosu metinlerinden derleme yoluyla elde edilen örneklerin ışığında, söz ve dile dayalı mizahî unsurların bazı başlıklar altında toplanabileceği düşünülebilir: Şiirin zengin olanaklarından faydalanılması, tekerlemelere, mânilere, deyim ve atasözlerine, kalıplaşmış sözlere yer verilmesinin yanı sıra sözün yanlış anlaşılmasına, bazen de yanlış söylenmesine dayalı güldürü, oyunlarda kelimelerin kalkan, kılıç, vb. gibi eş anlamlılarına rastlanması, benzetmelere sıklıkla başvurulması, tekrara dayalı söz ve cümlelere yer verilmesi, başta Arapça, Farsça olmak üzere çeşitli yabancı dillere dair söz ve söz guruplarının kullanılması, bunların çeşitli şekillerde çarpıtılması, bilmecelerden faydalanılması (çocukların oyunları sevme sebepleri arasında gösterilebilir), söz sanatlarından faydalanılması, mahallî ağızlara, argoya yer verilmesi vb

DİL VE ANLATIMIN GÜLDÜRÜDEKİ YERİ

In comedy, the contribution of language, expression and local accents are very high, we cannot deny it. It’s best example in Turkish Literature is Traditional Folk Literature. (Karagöz, Orta Oyunu and Meddah) We can say that Karagöz, Orta Oyunu and Meddah are the most stunning examples of comedy in Traditional Folk Literature. In this study, we are gonna investigate the examples of this subject, and we are gonna start from the Traditional Folk Literature texts. We can see that in Traditional Turkish Folk Comedy, characters are taking attention with their speech features and specific words. Sometimes,this specific words causes misunderstanding and misquotation, and this misquotations can lead to bickerings. In Traditional Turkish Folk Literature, this bickerings are comedy’s itself. If we evaluate the opinions of other researchers, we can say that we can categorize the humour elements under some different titles. In Traditional Folk Literature texts, we can meet by chance with making use of possibilities of poetry, nursery rhymes, folk songs, proverbs and idioms, synonyms… Moreover, we can see that, there is a a lot of foreign words,‘mainly Arabic and Persian words.’ And there are some riddles and rhetorics for kids

Kaynakça

Aksan, Doğan. (2006). Türkçenin Gücü. Ankara: Bilgi Yayınevi.

And, Metin. (2001). “Karagöz”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 24: 401-403.

And, Metin. (2012), Oyun ve Bügü Türk Kültüründe Oyun Kavramı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

And, Metin. (2015). Başlangıcından 1983’e Türk Tiyatro Tarihi. İstanbul: İletişim Yayınları.

Barthold, W. (1993). “Karagöz”. İslâm Ansiklopedisi İslâm Âlemi Tarih, Coğrafya, Etnografya ve Biyografya Lugati, 6: 246-251.

Elçin, Şükrü. (1992). “Halk Tiyatrosu”. Türk Dünyası El Kitabı. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, 3: 370-375.

İmer, Kâmile. (1990). Dil ve Toplum. Ankara: Gündoğan Yayınları.

Koz, M. Sabri. (2013). “ ‘Orta Oyunları’ Kitapçığı” (Hazırlayan: EMEKSİZ, Abdülkadir). Orta Oyunu Kitabı. İstanbul: Kitabevi Yayınları.

Kudret, Cevdet. (1968). Karagöz. Ankara: Bilgi Yayınları, 1: 55.

Refik Ahmet. (1934). Türk Tiyatrosu Tarihi. İstanbul: Kanaat Kütüphanesi.

Sakaoğlu, Saim. (2003). Türk Gölge Oyunu Karagöz. Ankara: Akçağ Yayınları.

Sokullu, Sevinç. (1979). Türk Tiyatrosunda Komedyanın Evrimi. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.

Tekerek, Nurhan. (2001). Popüler Halk Tiyatrosu Geleneğimizden Çağdaş Oyunlarımıza Yansımalar. Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları.

Türkmen, Fikret. Fedakâr, Pınar. “Türk Halk Tiyatrosunda Hareket Komiğine Bağlı Mizahi Unsurlar”, http://www.millifolklor.com veritabanından alınmıştır.

Türkmen, Nihâl. (1991). Orta Oyunu. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.

Uygur, Mermi. (1997). Dilin Gücü. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Kaynak Göster