Mimari Tasarımda Kolonun Mekân Üretme Potansiyeli

Kolonlar, özellikle betonarme ve çelik karkas yapıların yaygın kullanıldığı yakın dönemlerdeki çağdaş yapılarda uzunca süre gizlenerek yalnızca yapıya etkiyen düşey yükleri aktaran yapı elemanları olarak kullanılmıştır. Geçtiğimiz yüzyıl içinde teknik alanda uzmanlıkların oluşması, hesaplanarak inşa edilen strüktür sistemlerini mimaride çok daha önemli hale getirmiştir. Yapı tasarımında ve üretiminde teknoloji temelli gelişmeler de strüktürün mimarideki etkisini güçlendirirken, strüktür sistemi içinde görünür bir unsur olarak kolon kimlik değiştirmeye başlayarak mimari kurguya, tasarım “üreten” olarak dâhil olmaya başlamıştır. Bu kapsamda çalışmanın amacı, mimari yaratımın niyeti olan mekânın oluşturulmasında, kolonların katkısını değerlendirmektir. Kolonun tasarım ögesi olarak kullanıldığı örneklerle, mimari tasarımdaki yük taşıma görevlerinin ötesinde tasarımda üreten rolü; mekân bağlamında değerlendirilmiştir. Seçilen yapıların değerlendirilmesiyle kolonun taşıyıcı işlevinden sıyrılarak mimari tasarım ögesi olarak, mekânı oluşturmak amacıyla farklı yöntemlerle kullanıldığı görülmüştür. Değerlendirme sırasında ulaşılan önemli tespitlerden birisi de kolonun, yapıların fiziki olarak oluşmasına imkân veren strüktürel görevlerinin ötesine geçerek tasarımın odak noktası haline gelmiş olmasıdır. Yapı teknolojilerindeki gelişmelerin strüktür tasarımıyla doğrudan ilişkisi, kolonun öz niteliklerinde değiştirici güç olmuş, kolon teknik ve değişmez özellikleriyle strüktürün parçası iken, geçirdiği karakter değişimi ile katı ve doğrusal yapısını kırmış ve mimari tasarımda üreten rolünü pekiştirmiştir. Teknolojinin her alanda hızla geliştiği günümüzde, mimarlık ve mühendislik bilgisinde yaşanacak gelişmelerin kolonun mimariye katkısını çeşitlendireceği açıktır.
Anahtar Kelimeler:

kolon, mekan, mimari tasarım

___

Akın, T. (2017). Sendai Mediatheque Örneğinde Mimarlık, Strüktür, Tasarım Bağlamında Mimar-İnşaat Mühendisi İlişkisi. Mimarlık Dergisi, 394.

(http://www.mimarlikdergisi.com/index.cfm?sayfa=mimarlik&DergiSayi=408&RecID=4148)

Alfirevic, D. ve Simonovic Alfirevic, S. (2016). Interpretations of Space Within Space Concept in Contemporary Open-Plan Architecture. Arhitektura i Urbanizam, 42, 24-40.

Charleson, A. W. (2005). Structure as Architecture, a Source Book For Architects and Structural Engineers. Italy: Architectural Press Publications.

Ching, F.D.K. (2016). Mimarlık: Biçim, Mekân ve Düzen. (S. Lökçe, Çev.). İstanbul: YEM Yayınevi.

Demirel, E. (2017). Strüktür Neden Gereklidir. İstanbul: Janus Yayıncılık.

Eco, U. (2019). Mimarlık Göstergebilimi. İstanbul: Daimon Yayınları.

Erman, E. (2009). Mimarlıkta Bilimsel Araştırmalar ve Tez Yazım Tekniği. İstanbul: Murat Kitap ve Yayınevi.

Fischer, G. (2015). Mimarlık ve Dil. İstanbul: Daimon Yayınları.

De Fusco, R. (2020). Kitle İletişim Aracı Olarak Mimarlık. İstanbul: Arketon Yayınları.

Macdonald, A.J. (2001). Structure and Architecture. Oxford: University of Edinburgh: Plant a Tree.

Schmarsow, A. (2017) Mimarlığın Özü ve Mimari Yaratım. (çeviren, Alp Tümertekin, Nihat Ülner). İstanbul: Janus Yayıncılık

Taşkın, A. (2019). Kolonun Mimari Tasarımda Rolünün Değerlendirilmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı, Adana.

Türkçü, H.Ç. (2003). Çağdaş Taşıyıcı Sistemler. İstanbul: Birsen Yayınevi.

Utzon, J. (2008). Jorn Utzon Logbook Vol. IV: Kuwait National Assembly. Copenhagen: Blondel Press.

Vitruvius. (2017). Mimarlık Üzerine On Kitap. İstanbul: Alfa Basım Yayın Dağıtım.

Wilson, F. (1971). Structure: the essence of architecture. London: Van Nostrand Reinhold Co.

Zevi, B. (2015). Mimarlığı Görebilmek. (A. Tümertekin, Çev.). İstanbul: Daimon Yayınları.

Url 1: http://www.greatbuildings.com/buildings/Moore_House.html

Url 2: http://hiddenarchitecture.net/moore-house/

Url 3: https://www.celiauhalde.com/baumschulenweg-crematorium

Url 4: https://search.creativecommons.org/photos/b549b228-24b1-453a-964d-8cbc3c2f7c5c

Url 5: https://kmckitrick.wordpress.com/sendai-mediatheque-toyo-ito-kevin-mckitrick/

Url 6: https://search.creativecommons.org/photos/363ffd27-bc69-4de1-b699-b64d9c20d62b

Url 7: http://sezerproje.com/tav-izmir-adnan-menderes-havalimani-celik-cati-projesi

Url 8: https://www.archiweb.cz/en/b/lesni-kaple

Url 9: https://www.archdaily.com/568821/ad-classics-kuwait-national-assembly-building-jorn-utzon?ad_medium=gallery

Url 10: https://livingarch.com/image/data/new-books/utzon/prod-img/kuwait_31-1.png

Url 11: https://www.lloyds.com/resources-and-services/uk-building-services/the-lloyds-building

Url 12: https://i.pinimg.com/originals/dd/97/9a/dd979a54bc560561a6bce09ba6372986.jpg

Url 13: https://miesarch.com/work/3187

Url 14: http://www.heatherwick.com/projects/spaces/pier55/

Url 15: https://www.archdaily.com/962374/little-island-park-heatherwickstudioad_source=search&ad_medium=search_result_all

Url 16: https://archello.com/project/the-sharp-centre

Url 17: https://pbs.twimg.com/media/EP6_rFgW4AAQimV.jpg

Url 18: https://www.arkiv.com.tr/proje/the-museum-hotel-antakya/11300

Url 19: https://i.pinimg.com/originals/8e/80/4a/8e804ac913c5e9e22fa2918a31bdf681.jpg

Url 20: https://urbannext.net/wp-content/uploads/2018/12/LUO-studio_Longfu-Life-Experience-Center_09.jpg

Url 21: https://www.archdaily.com/884561/museum-proposal-displays-floating-figurines-in-corten-columns-of-light

Url 22: https://i.pinimg.com/originals/a3/bd/bb/a3bdbbeab9896832ff8c986a054709e7.png

___

APA Taşkın, A. & Erman, O. (2021). Mimari Tasarımda Kolonun Mekân Üretme Potansiyeli . STAR Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi , 2 (3) , 92-106 .