Eklemeli Dil Yapısının Türkçe Öğretiminde Oluşturduğu Bilişsel (Kognitif) Zeminler/The Cognitive Backgrounds That Agglutinating Language Structure Form in Turkish Teaching

Öz İnsanoğlu çevresini ana diliyle algılar ve yorumlar. Her dil, kendisine özgü yapılardan süzülmüş kurallar silsilesiyle anlama ve anlatma süreçlerini gerçekleştirir. Bu iki sürecin içerdiği temel dil becerileri açısından, öğrencilerin ana dillerini doğru bir şekilde kullanabilecek düzeye getirilmesi, Türkçe eğitiminin temel hedeflerinden biridir. Bu hedefe ulaşmada hareket noktası Türkçe olmalıdır. Türkçeyi kaynaşık dillerden ayıran en temel özelliklerden biri, eklemeli dil yapısıdır. Bu yapı özelliği, farklı çalışma alanlarındaki verilerle karşılaştırıldığında, Türkçenin ana dili olarak öğretimi sürecine önemli açılımlar sunmaktadır. Ana dili eğitiminde, dilin yapısal karakterinden de yararlanılması gerektiği düşüncesinden hareketle, bu çalışmada, Türkçenin ana dili olarak öğretilmesi sürecinde eklemeli dil yapısının oluşturduğu bilişsel zeminler, disiplinler arası bir bakış açısıyla tespit edilmiştir. Türkçede, eklemeli yapıyı oluşturan yapım ve çekim ekleri, sahip oldukları yapısal özellikler açısından ayrı ayrı ele alınmış; tespit edilen bu özellikler, ana dili eğitimiyle ilgili temel kavramlardan yola çıkılarak değerlendirilmiştir.Anahtar Kelimeler: Türkçe Öğretimi, Yapım Eki, Çekim Eki, Bilişsel ZeminlerAbstract Human beings understand and interpret their environment via their mother tongues. Every language realizes its understanding and expressing processes with rules filtered from its special characteristic structures. Regarding the basic language skills these two processes (understanding and expressing) include, bringing students to the level of speaking their mother tongue in a correct way is one of the most important objectives of Turkish language education. The point of departure for achieving this objective should be Turkish. The most outstanding feature separating Turkish from other inflexional languages is its agglutinating structure. When handled with data from various study fields, this feature can be seen to bring critical dimensions to the process of teaching Turkish as first language. Moving from the proposition that the structural character of language should be considered when teaching first language, this study investigates with an interdisciplinary approach the cognitive backgrounds—caused by the agglutinating structure of Turkish—in the process of teaching Turkish as first language. In the study, the derivational affixes and inflexional suffixes in Turkish are handled separately, and the features observed to exist are evaluated in the light of concepts related to first language teaching. Key Words: Turkish Teaching, Derivational Affix, Inflexional Suffix, Cognitive Backgrounds

Kaynakça

Aksan, D. (1993). Türkçenin Gücü. Ankara: Bilgi Yayınevi.

Aksan, D. (1996). Türkçenin Sözvarlığı. Ankara: Engin Yayınevi.

Aksan, D. (1999). Anlambilim. Ankara: Engin Yayınevi.

Aksan, D. (2004). “Kelimebilimi ve Anlambilimi Ölçütlerinden Yararlanarak Bir Yazı Dilinin Eskiliğini Saptama Yolları I: Kavram Alanı – Kelime Ailesi İlişkileri ve Türk Yazı Dilinin Eskiliği Üzerine”. Dilbilim ve Türkçe Yazıları. Ankara: Multılıngual Yayınları, 110-119.

Akyol, H. (2005). Türkçe İlk Okuma Yazma Öğretimi. Ankara: Pegem A Yayıncılık.

Ardanacı, E. (2003. ). İngilizcede Zamanlar ve Cümle Kuruluşları. İstanbul: İnkılap Yayınevi.

Atay, O. (1997). Bir Bilim Adamının Romanı. İstanbul: İletişim Yayınları.

Aydoğdu, Ş. (2002). “Diller Dünyasına Genel Bir Bakış ve Türkçenin Konumu Üzerine”. Dil Dergisi ,115, 51-71.

Başkan, Ö. (2003). Lengüistik Metodu. İstanbul: Multılıngual Yayınları.

Bertram, R., M. Laine ve M.M. Vırkkala. (2000). “The Role of Derivational Morphology in Vocabulary Acquistion: Get by with a little help from my morphem friends”. Scandinavian Journal of Psychology, 41, 287 – 296.

Cebiroğlu, G. (2002). “Sözlüksüz Köke Ulaşma Yöntemi”. TBD 19. Bilişim Kurultayı Bildiriler Kitabı, İstanbul (http://www.cs.itu.edu.tr/~gulsen/pub/tbd.pdf.)

Cemiloğlu, İ. (2000). “Cümle Tahlilinin Önemi ve Metot”. Türk Dili. 578, 482.

Cüceloğlu, D. (2000). İnsan ve Davranışı. İstanbul: Remzi Kitabevi.

Demircan, Ö. (2003). Türk Dilinde Çatı. İstanbul: Papatya Yayınları.

Demircan, Ö. (2005). Türkiye Türkçesinde Kök – Ek Birleşmeleri. İstanbul: Papatya Yayınları.

Dilaçar, A. (1970). “Avrupa'da Yayımlanan İlk Türkçe Gramerin Özellikleri”. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, Ankara: TDK: 197-210

Eker, S. (2005). Çağdaş Türk Dili, Ankara: Grafiker Yayınları.

Ergin, M. (2002). Türk Dilbilgisi. İstanbul: Bayrak Yayınları.

Gencan, T.N. (2001). Dilbilgisi. Ankara: Ayraç Yayınları

Göğüş, B. (1978) Orta Dereceli Okullarımızda Türkçe ve Yazın Eğitimi. Ankara: Gül Matbaası.

Johansan, L. (2007) Türkçe Dil İlişkilerinde Yapısal Etkenler. (Çev: Nurettin Demir). Ankara: TDK.

Karahan, L. (1999). Türkçede Söz Dizimi Cümle Tahlilleri. Ankara: Akçağ Yayınevi.

Kıran, Z. ve Kıran, A. (2001). Dilbilime Giriş. Ankara: Seçkin Yayınevi.

Korkmaz, Z. (2007). Gramer Terimleri Sözlüğü. TDK: Ankara.

Köksal, A. (2003). Dil ile Ekin. İstanbul: Toroslu Kitaplığı.

Kurudayıoğlu, M. (2006). “Türkçenin Morfolojik Yapısının Kelime Hazinesi Açısından Önemi.” Büyük Türk Dili Kurultayı, Bildiriler Kitabı (26-27 Eylül 2006). Ankara, 497-505.

Kurudayıoğlu, M. ve Karadağ, Ö. (2005). “Kelime Hazinesi Çalışmaları Açısından Kelime Kavramı Üzerine Bir Değerlendirme”. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2, 293–307.

Levelt, M.J.W. (2001). “Spoken Word Production: A Theory of Lexical Access”. Proc. Natl. Acad. Sci, 23, 13464-13471.

Martinet, A. (1985). İşlevsel Genel Dilbilim. İstanbul: Birey ve Toplum Yayınları.

Onan, B. (2005). İlköğretim İkinci Kademe Türkçe Öğretiminde Dil Yapılarının Anlama Becerilerini (Okuma/Dinleme) Geliştirmedeki Rolü. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.

Özbay, M. (2007). Türkçe Özel Öğretim Yöntemleri II. Ankara: Öncü Kitap.

Saussure, F. (1996). Genel Dilbilim Dersleri. (Çev: Berke Vardar). Ankara: Birey ve Toplum Yayınları.

Uzun, E. (2004). Dilbilgisinin Temel Kavramları. İstanbul: Türk Dilleri Araştırmaları Dizisi.

Yangın, B. (1999). İlköğretimde Etkili Öğretme ve Öğrenme Öğretmen El Kitabı. İlköğretimde Türkçe Öğretimi Modül 4, Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.

Kaynak Göster

Bibtex @ { mkusbed208491, journal = {Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, issn = {1304-429X}, address = {}, publisher = {Mustafa Kemal Üniversitesi}, year = {2014}, volume = {6}, pages = {236 - 263}, doi = {}, title = {Eklemeli Dil Yapısının Türkçe Öğretiminde Oluşturduğu Bilişsel (Kognitif) Zeminler/The Cognitive Backgrounds That Agglutinating Language Structure Form in Turkish Teaching}, key = {cite}, author = {Onan, Bilginer} }
APA Onan, B . (2014). Eklemeli Dil Yapısının Türkçe Öğretiminde Oluşturduğu Bilişsel (Kognitif) Zeminler/The Cognitive Backgrounds That Agglutinating Language Structure Form in Turkish Teaching . Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , 6 (11) , 236-263 .
MLA Onan, B . "Eklemeli Dil Yapısının Türkçe Öğretiminde Oluşturduğu Bilişsel (Kognitif) Zeminler/The Cognitive Backgrounds That Agglutinating Language Structure Form in Turkish Teaching" . Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 6 (2014 ): 236-263 <
Chicago Onan, B . "Eklemeli Dil Yapısının Türkçe Öğretiminde Oluşturduğu Bilişsel (Kognitif) Zeminler/The Cognitive Backgrounds That Agglutinating Language Structure Form in Turkish Teaching". Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 6 (2014 ): 236-263
RIS TY - JOUR T1 - Eklemeli Dil Yapısının Türkçe Öğretiminde Oluşturduğu Bilişsel (Kognitif) Zeminler/The Cognitive Backgrounds That Agglutinating Language Structure Form in Turkish Teaching AU - Bilginer Onan Y1 - 2014 PY - 2014 N1 - DO - T2 - Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 236 EP - 263 VL - 6 IS - 11 SN - 1304-429X- M3 - UR - Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Eklemeli Dil Yapısının Türkçe Öğretiminde Oluşturduğu Bilişsel (Kognitif) Zeminler/The Cognitive Backgrounds That Agglutinating Language Structure Form in Turkish Teaching %A Bilginer Onan %T Eklemeli Dil Yapısının Türkçe Öğretiminde Oluşturduğu Bilişsel (Kognitif) Zeminler/The Cognitive Backgrounds That Agglutinating Language Structure Form in Turkish Teaching %D 2014 %J Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi %P 1304-429X- %V 6 %N 11 %R %U
ISNAD Onan, Bilginer . "Eklemeli Dil Yapısının Türkçe Öğretiminde Oluşturduğu Bilişsel (Kognitif) Zeminler/The Cognitive Backgrounds That Agglutinating Language Structure Form in Turkish Teaching". Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 6 / 11 (Ocak 2014): 236-263 .
AMA Onan B . Eklemeli Dil Yapısının Türkçe Öğretiminde Oluşturduğu Bilişsel (Kognitif) Zeminler/The Cognitive Backgrounds That Agglutinating Language Structure Form in Turkish Teaching. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2014; 6(11): 236-263.
Vancouver Onan B . Eklemeli Dil Yapısının Türkçe Öğretiminde Oluşturduğu Bilişsel (Kognitif) Zeminler/The Cognitive Backgrounds That Agglutinating Language Structure Form in Turkish Teaching. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2014; 6(11): 236-263.
IEEE B. Onan , "Eklemeli Dil Yapısının Türkçe Öğretiminde Oluşturduğu Bilişsel (Kognitif) Zeminler/The Cognitive Backgrounds That Agglutinating Language Structure Form in Turkish Teaching", Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 6, sayı. 11, ss. 236-263, Oca. 2014
  • ISSN: 1304-429X
  • Yayın Aralığı: Yılda 2 Sayı
  • Yayıncı: Mustafa Kemal Üniversitesi

6.2b 3.5b

Sayıdaki Diğer Makaleler

Mehmet Akif Ersoy'un Şiirlerinde Halk Dilinin Kullanımı/The Using Of Public Speech in the Poems of Mehmet Akif Ersoy

Arif Yılmaz

Konaklama İşletmelerinde Yiyecek-İçecek Maliyet Kontrolünün Önemi ve Akdeniz Bölgesindeki Konaklama İşletmelerinde Bir Anket Çalışması/Importance of the Food and Beverage Cost Control in the Lodging Companies and Qestionnaire-Based Study on the Lodging Co

Mustafa Çam

Amik Ovası'nda Kurak Devre ile Buğday, Pamuk ve Mısır Tarımı Arasındaki İlişki/The Relationship Between the Arid Period and the Agriculture of Wheat, Cotton and Crop in the Amik Plain

Hüseyin Korkmaz

Servet-İ Fünûn Edebiyatı'nın Öğretiminde Görsel Materyal Kullanımı/The Importance of Using Visual Material in the Education of Servet-i Fünûn Literature

Ömer Çakır

Kobilerin Finansmanında Kredi Kullanım Düzeyini Etkileyen Faktörler: Kahramanmaraş Örneği/Factors Affecting the Level of Bank Loans in Smes Finance: A Study in Kahramanmaraş

Yücel Ayrıçay, Dündar Kök

Küresel Ticarette Lojistik Üslerin Önemi ve Türkiye/The Importance of Logistics CentersiIn Global Trade And Turkey

Mehmet Kara, Lütfü Tayfur, Hamit Basık

Millî Mücadele Döneminde Kilis ve Çevresinde Ermeniler/Armenians in Kilis and Vicinity During National War of Independence

Erdinç Gülcü, Ahmet Gündüz

Ölçülemeyen Diş Özelliklerinin Biyolojik Uzaklık Çalışmalarındaki Önemi/The Importance of Dental Non-Metric Traits in Biological Distance Studies

Serpil Eroğlu

Venedik Krallığının Fatih Sultan Mehmet ve Bosna Sancakbeyi Ömer Bey'i Zehirleme Projesi/Le Projet D'empoisonnement De Mahomet Iı Et Du Pacha De Bosnie Ömer Bey Accueillis Par La République De Venise

Yaşar Demir

Kurumsal Güvencelerin İşlevsizlik Kavşağındaki Demokrasi: Türkiye/The Reasons for Mal-Functionality of Institutional Assurance in Turkish Democracy

Ahmet Karadağ, Zafer Akbaş