SURRE EMÎNİ-ZÂDE EŞREF VE ŞİİRLERİ

Klasik Türk şiiri, şair kadrosu bakımından oldukça zengindir. Toplumun farklı kesimlerinden ve çeşitli meslek gruplarından birçok insanın şiirle uğraştığı bilinen bir gerçektir. Özgün olabilmeyi başarıp güçlü eserler/divanlar ortaya koyabilenler, kaynaklarda hak ettikleri yeri almışlardır. Eserleri/divanları kaybolmuş ya da ele geçmemiş birçok şairin yanı sıra herhangi bir eser vücuda getirememiş ve şiirleri dağınık bir şekilde çeşitli mecmualara serpiştirilmiş bir hâlde olan şairler de vardır. Bu gruba dâhil olan şairler için klasik Türk şiirinin “kırkambar”ı olarak nitelendirilen şiir mecmuaları önemli bir kaynaktır. Bu anlamda şiir mecmuaları, özellikle adı sanı duyulmamış şairlerin şiirlerinin günümüze ulaşmasında çok önemli bir görev üstlenmiştir. Bunlardan biri de 18. yüzyıl şairlerinden Surre Emîni-zâde Eşref’tir. Hakkında bilgi veren kaynaklarda kendine ancak bir iki cümleyle yer bulabilmiştir. Mevcut bilgilere göre de herhangi bir eseri yoktur. Tezkirelerde sadece birkaç şiiri yer almaktadır.Bu çalışma ile şairin Millet Kütüphanesi Ali Emirî Efendi Manzum Eserler 717 numarada kayıtlı şiir mecmuasında yer alan 1 kasidesiile 4 gazeli gün yüzüne çıkarılmış oldu. Ayrıca şairin çeşitli tezkirelerde dağınık hâlde bulunan birkaç şiiri de çalışmaya eklendi.

THE POETRY OF SURRE EMÎNİ-ZADE EŞREF

Classical Turkish poetry is rich in terms of the pool of poets who composed it. It is a well-known fact that people from all walks of Turkish society dabbled in poetry. Those who succeeded in being unique and putting forth powerful manuscripts/divans duly earned a place in the history books. That said, there too are many a poet whose works have either become lost, or have never been properly compiled and thus only exist scattered across assorted magazines. “Kirkambars” or Turkish poetry magazines pose as an importantresource for those who fall into this latter category. In this sense, such magazines play a critical role in helping us trace down virtually invisible poets and their poetry. One such a character is the 18thcentury verse writer Surre Emîni-zâde Eşref. We know little about who he was beyond two sentences-worth of biographical information mentioned in those sources that mention him. What’s more, he did not leave us behind any work (book) with the exception of a handful of poems in tezkires (collected biographies).This study brings into light one kaside and four gazels belonging to the aforementioned poet as published in poetry magazine number 117, housed at the National Library’s Ali Emirî Efendi Verse Collection. We also have unearthed a couple of the poet’s other poems published in other tezkires.

Kaynakça

AKBAYAR, N. (1996). Mehmed Süreyya-Sicill-i Osmanî. C. 2. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.

CUNBUR, M. (2003). “Eşref”. Türk Dünyası Ortak Edebiyatı, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 3. Ankara: AKM Yayınları.

ERGUN, S. N. (1936-1945). “Eşref (İstanbullu, Molla)”. Türk Şairleri. C. 3. İstanbul: Bozkurt Matbaası.

İPEKTEN, H. vd. (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yayınları.

KESİK, B. (2018b). “Musullu Alî Behcet Efendi ve Şiirleri”. 18. Türk Tarih Kongresi Bildiri Özetleri. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.

KESİK, B. - F. KOLA (2018). “Osmanlı Dönemi Şairlerinden Boyabatlı Fikrî’nin Bir Gazeli”. Uluslararası Geçmişten Günümüze Sinop’ta Türk-İslam Kültürü Sempozyumu Bildiriler Kitabı. C. I. Sinop: Sinop Üniversitesi Yayınları: 457-460.

KURNAZ, C. - M. TATÇI (2001). Mehmed Nâil Tuman, Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I-II. Ankara: Bizim Büro Yayınları I: 43-44.

Silahdarzâde Mehmed Emin. Tezkire-i Şuara. İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi. T 2557. vr. 12b.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1979). “Eşref, Mehmed Molla”. C. 3. İstanbul: Dergâh Yayınları.

İnternet Kaynakları

ÇINARCI, M. N. (2019). Şeyhülislam Ârif Hikmet-Bey Tezkiretü’ş-Şu‘arâ. (Erişim Tarihi: 03.05.2020).https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/64059,seyhulislam-arif-hikmet-beytezkiresipdf. pdf?

ÇİFTÇİ, Ö. (2017). Fatîn Davud Hâtimetü’l-Eş‘âr (Fatîn Tezkiresi). (Erişim Tarihi: 03.05.2020). https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/55976,fatin-tezkiresi-pdf.pdf?

KESİK, B. (2015). “Eşref, Çelebi-zâde Eşref Molla”. (Erişim Tarihi: 02.02.2020). http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/esref-celebizade-esref-molla

KESİK, B. (2018a). “Bağdatlı Vakanüvis Ahmed Vâsıf Efendi’nin Dîvânçesi ile Diğer Şiirleri”.

ICOESS 2.Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Kongresi Bildiri Tam Metinleri Kitabı. (ed. Prof. Dr. Kadir Ulusoy). (Erişim Tarihi: 03.05.2020). http://www.icoess.com/Pages/64/152/ICOESS-2018- B%C4%B0LD%C4%B0R%C4%B0-TAMMET%C4%B0NLER%C4%B0-- %C4%B0TABI

KESİK, B. (2019). “Enderunlu Kâmil ve Şiirleri”. Littera Turca. V/1: 71-93. (Erişim Tarihi: 05.05.2020). http://static.dergipark.org.tr/articledownload/ 4dbc/2409/a2ce/5c4cc43c8f6cc.pdf?

KILIÇ, F. (2017). Şefkat Tezkiresi (Tezkîre-İ Şu‘arâ-yı Şefkat-i Bagdâdî). (Erişim Tarihi: 03.05.2020). https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/55753,sefkat-tezkiresi-pdf.pdf?

OĞRAŞ, R. (2018). Esad Mehmed Efendi-Bağçe-i Safâ-Endûz. (Erişim Tarihi: 03.05.2020). https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/59393,esad-mehmed-efendi-bagce-i-safaenduzpdf. pdf?

Kaynak Göster