BİR HAFIZA MEKANI OLARAK UZUNYAYLA’NIN PINARBAŞI İLÇESİNE BAĞLI ABAZA VE ÇERKES KÖYLERİ

Anavatanları Kafkasya’dan geldikten sonra Uzunyayla köyleri köyden kente iç göçün yaşandığı sürece kadar neredeyse 100 yıl boyunca kadim Kafkasya kültürüne ev sahipliği yapmıştır. Köyler uzun yıllar boyunca vorşer, haçeş, cenaze törenleri ve düğün gibi platformlar sayesinde Kafkasya ile bağ kurmayı sağlayan hafıza mekanlarının canlı kalmasını sağlamıştır. Ancak 1950’lerde tarımda makineleşmeyle birlikte başlayan iç göç süreci zamanla hızlanmış ve günümüzde köyler boşalma noktasına gelmiştir. Çocuklarına eğitim yoluyla daha iyi bir hayat sağlamak vearazinin miras yoluyla bölünmesi gibi farklı nedenlerle gerçekleşen köyden kente göç, büyük aile yapısının kırılmasına, dilin kaybına, taşımalı eğitime ve hafıza mekanlarının kaybına yol açmıştır. Biz coğrafi olarak Çörümşek ve Uzunyayla bölgelerini kültürel olarak Uzunyayla adı altında ele alarak köylerdeki ören yerlerini, sit alanlarını fotoğraflar ve tablolarla anlatmaya çalışacağımız bu makalede 2017, 2018 ve 2019 yıllarında Uzunyayla köylerinde gerçekleştirdiğimiz alan çalışmalarımız esnasında kaynak kişilere yönelttiğimiz sorular yoluyla yaşanan iç göçün hafıza mekanları üzerindeki etkilerini inceleyeceğiz.

ABAZA AND CIRCASSIAN VILLAGES OF PINARBAŞI DISTRICT OF UZUNYAYLA AS A REALMS OF MEMORY

After the came from their homeland Caucasus, Uzunyayla villages hosted the ancient Caucasian culture for almost 100 years, as long as there was internal migration from the village to the city. The villages have kept the memory spaces, which have established connections with the Caucasus for many years, to remain alive, thanks to platforms like “vorşer”, “haçeş”, funerals and weddings. However, the internal migration process that started with mechanization in agriculture in the 1950s accelerated over time and today the villages have reached the discharge point. Migration from the village to the city, which takes place for different reasons such as providing a better life for children through education and dividing the land through inheritance, has led to the breaking of the large family structure, the acceleration of the process leading to the loss of language, mobile education and the loss of memory spaces. In this article, which we will try to describe the historical sites of “Çörümşek” and“Uzunyayla” under the name of “Uzunyayla” as culturally, we will try to explain the sites, sites, and photographs in the villages; we will examine the effects of internal migration on memory spaces through the questions we asked to the source people during our field studies in “Uzunyayla” villages in 2017, 2018 and 2019.

Kaynakça

BOZKURT, M. (2016). Pınarbaşı (Aziziye). Kayseri.

BLARAMBERG, Y. F. (2017). Kafkasya Tarihi, Topoğrafik, İstatistik, Etnografik ve Askeri Tasviri. (çev. Habibe Eren). Ankara: Kafdav Yayıncılık.

CANPOLAT, F. A. (2017). Pınarbaşı İlçesi’nin (Kayseri) Beşeri ve İktisadi Coğrafyası. Elazığ: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. (Yayımlanmış Doktora Tezi).

DUBROVİN, N. (2017). Çerkesler. (çev. Habibe Eren & Varol Tümer). Ankara: Kafdav Yayıncılık.

ESER, M. (2008). “Ailede Sosyokültürel Değişme”. (dzn: Muhittin Ünal). Uzunyayla Rapor ve Belgeleri II. Ankara: Kafdav Yayıncılık: 61-73.

GERGİN, E. (2016). Haçeş Hikayeleri. İstanbul: Kıvılcım Yayınları.

İZBIRAK, R. (2008). “Uzunyayla’da Coğrafi Araştırmaları”. (dzn: Muhittin Ünal). Uzunyayla Rapor ve Belgeleri II. Ankara: Kafdav Yayıncılık: 74-101.

KOSSWIG, L. (2008). “Oriens Milletlerarası Şark Tetkikleri Cemiyeti Mecmuası”. (dzn: Muhittin Ünal). Uzunyayla Rapor ve Belgeleri II, Ankara: Kafdav Yayıncılık: 101-125.

EVERETT, S. L. (1966). “A Theory of Migration”. Demography. 3/1: 47-57.

NORA, P. (2006). Hafıza Mekanları. (çev. Mehmet Emin Özcan). Ankara: Dost Kitabevi.

ÖZENSEL, E. (2018). Köy Sosyolojisi (Türkiye’de Kırsal Yapıların Dönüşümü). Çizgi Kitabevi.

RAVENSTEIN, E. G. (1885). “The Laws of Migration”. Journal of the Statistical Society of London. 48/2: 167-235.

SMITHY, A. D. (1986). Ulusların Etnik Kökeni. (çev. Sonay Bayramoğlu-Hülya Kendir). Ankara: Dost Kitabevi.

TEKELİ, İ. (1982). Türkiye’de Kentleşme Yazıları. Ankara: Turhan Kitabevi.

Kaynak Kişiler

K. K. 1:Adnan Sucan, Yaş: 62, Kabardey, Şerefiye Köyü, 15.07.2017.

K. K. 2:Adem Şıklaroğlu, Yaş: 66, Kabardey, Aşağıborandere Köyü, 15.07.2017.

K. K. 3:Alburz Kurşun, Yaş: 63, Kabardey, Tahtaköprü Köyü, 12.07.2017.

K. K. 4:Asım Altın, Yaş: 85, Hatukoy, Kaynar Köyü, 03.07.2017.

K. K. 5:Atakan Sucan, Yaş: 56, Kabardey, Şerefiye Köyü, 14.07.2017.

K. K. 6:Atilla Akkaya, Yaş: 65, Hatukoy, Tersakan Köyü, 03.07.2017.

K. K. 7:Avni Özkurt, Yaş: 63, Abzeh, Devederesi Köyü, 24.06.2017.

K. K. 8:Aydın Akkaya, Yaş: 44, Hatukoy, Akören Köyü, 19.07.2017.

K. K. 9:Aydın Tokmak, Yaş: 66, Kabardey, Hilmiye Köyü, 26.06.2017.

K. K. 10:Ayten Şıklaroğlu, Kabardey, Aşağıborandere Köyü, 15.07.2017.

K. K. 11:Ayşe Polat, Yaş: 40, Kabardey, Dikilitaş Köyü, 14.07.2017.

K. K. 12:Bahar Genel, Yaş: 59, Kabardey, Eskiyassıpınar Köyü, 13.10.2019.

K. K. 13:Bahri Sungur, Yaş: 68, Kabardey, Kurbağalık Köyü, 15.07.2017.

K. K. 14:Bilal Vurdem, Yaş: 90, Kabardey, Sacayağı Köyü, 15.07.2017.

K. K. 15:Burhan Polat, Yaş: 71, Kabardey, Yukarıbeyçayır Köyü, 14.07.2017.

K. K. 16:Canset Demir, Yaş: 42, Kabardey, Karahalka Köyü, 15.07.2017.

K. K. 17:Casim Tetik, Yaş: 57, Kabardey, Yeniyassıpınar Köyü, 16.07.2017.

K. K. 18:Cengiz Vurdem, Yaş: 38, Kabardey, Karakuyu Köyü, 11.07.2017

K. K. 19:Cevdet Uğurtepe, Yaş: 57, Kabardey, Alamescit Köyü, 10.05.2018.

K. K. 20:Demir Özdemir, Yaş: 66, Kabardey, Yukarıborandere Köyü, 18.07.2017.

K. K. 21:Didem Yılmaz, Yaş: 35, Kabardey, Hilmiye Köyü, 07.07.2017.

K. K. 22:Duran Canbek, Yaş: 65, Kabardey, Büyükkabaktepe Köyü, 18.07.2017.

K. K. 23:Dursun Akkaya, Yaş: 87, Hatukoy, Tersakan Köyü, 03.07.2017.

K. K. 24:Ebru Demirkan, Yaş: 38, Kabardey, Kırkpınar Köyü, 28.06.2017.

K. K. 25:Eray Ergün, Yaş: 27, Hatukoy, Kaynar Köyü, 08.07.2017.

K. K. 26:Erdin Toktamış, Kabardey, Tahtaköprü Köyü, 23.08.2018.

K. K. 27:Erdoğan Şafak, Yaş: 64, Kabardey, Aşağıbeyçayır Köyü, 14.07.2017.

K. K. 28:Erol Canbulat, Yaş: 58, Hatukoy, Akören Köyü, 27.06.2017.

K. K. 29:Fehmi Vatanandıran, Yaş: 76, Kabardey, Üçpınar Köyü, 14.07.2017.

K. K. 30:Ferit Altınışık, Yaş: 79, Hatukoy, Kaynar Köyü, 03.07.2017.

K. K. 31:Feyzullah Çeçen, Yaş: 81, Çeçen, Aşağıborandere Köyü, 15.07.2017.

K. K. 32:Fikri Polat, Yaş: 69, Kabardey, Yukarıbeyçayır Köyü, 15.07.2017.

K. K. 33:Gülcihan Yılmaz, Yaş: 72, Abaza, Yukarıkızılçevlik Köyü, 12.07.2017.

K. K. 34:Günay Kurşun, Yaş: 57, Kabardey, Kırkpınar Köyü, 12.07.2017.

K. K. 35:Haydar Demir, Yaş: 55, Kabardey, Yukarıkızılçevlik Köyü, 15.07.2017.

K. K. 36:Haydar Kurşun, Yaş: 89, Kabardey, Tahtaköprü Köyü, 12.07.2017.

K. K. 37:Hayri Karaçay, Yaş: 72, Kabardey, Şerefiye Köyü, 04.07.2017.

K. K. 38:Hayri Şurdum, Yaş: 62, Kabardey, Aşağıkızılçevlik Köyü, 04.07.2017.

K. K. 39:İhsan Baykaldı, Yaş: 85, Kabardey, Karaboğaz Köyü, 10.07.2017.

K. K. 40:İkrami Şimşek, Yaş: 73, Kabardey, Karaboğaz Köyü, 01.07.2017.

K. K. 41:İlhami Şıklaroğlu, Yaş: 67, Kabardey, Aşağıborandere Köyü, 15.07.2017.

K. K. 42:İsmail Tokgöz, Yaş: 64, Kabardey, Taşoluk Köyü, 11.07.2017.

K. K. 43:Kasım Sönmez, Yaş: 73, Kabardey, Kılıçmehmet Köyü, 12.07.2017.

K. K. 44:Mahmut Özkurt, Yaş: 57, Abzeh, Devederesi Köyü, 24.06.2017.

K. K. 45:Mercan Ünal, Yaş: 69, Kabardey, Aşağıkaragöz Köyü, 29.06.2017.

K. K. 46:Muammer Taşar, Yaş: 67, Hatukoy, Akören Köyü, 18.07.2017.

K. K. 47:Muhittin Ünal, Yaş: 72, Abaza, Kazancık Köyü, 24.10.2018.

K. K. 48:Muhsin Atıcı, Yaş: 76, Kabardey, Yukarıkaragöz Köyü, 14.07.2017.

K. K. 49:Musa Aslan, Yaş: 63, Kabardey, Yukarıkaragöz Köyü, 14.07.2017.

K. K. 50:Musa Cetger, Yaş: 57, Abaza, Kazancık Köyü, 05.07.2017.

K. K. 51:Musa Taştan, Yaş: 20, Hatukoy, Malak Köyü, 02.07.2017.

K. K. 52:Mustafa Özdemir, Yaş: 68, Kabardey, Büyükgümüşgün Köyü, 04.07.2017.

K. K. 53:Mutlu Akkaya, Yaş: 42, Kabardey, Kaftangiyen Köyü, 21.10.2019.

K. K. 54:Muzaffer Kök, Yaş: 64, Abaza, Altıkesek Köyü, 12.07.2017.

K. K. 55:Namık Kemal Şekercan, Yaş: 52, Kabardey, Eskiyassıpınar Köyü, 04.07.2017.

K. K. 56:Necati Bostancı, Yaş: 85, 18.07.2017.

K. K. 57:Necati Karaduman, Yaş: 75, Kabardey, Yahyabey Köyü, 18.07.2017.

K. K. 58:Necati Tok, Yaş: 79, Hatukoy, Kaynar Köyü, 03.07.2017.

K. K. 59:Neriman Kurşun, Yaş: 55, Kabardey, Tahtaköprü Köyü, 12.07.2017.

K. K. 60:Nihat Kızılkaya, Yaş: 60+, Kabardey, Aşağıkızılçevlik Köyü, 04.07.2017.

K. K. 61:Nusret Akay, Yaş: 68, Kabardey, Üçpınar Köyü, 11.07.2017.

K. K. 62:Nusret Bilge, Yaş: 47, Kabardey, Karahalka Köyü, 13.07.2017.

K. K. 63:Saim Genel, Yaş: 64, Kabardey, Hilmiye Köyü, 13.10.2019.

K. K. 64:Saadettin Kuş, Yaş: 71, Kabardey, Yağlıpınar Köyü, 12.07.2017.

K. K. 65:Selahattin Doğan, Yaş: 83, Kabardey, Gebelek Köyü, 14.07.2017.

K. K. 66:Selahattin Torun, Yaş: 70, Hatukoy, Kaynar Köyü, 03.07.2017.

K. K. 67:Selami Sungur, Yaş: 70, Kabardey, Kurbağalık Köyü, 15.07.2017.

K. K. 68:Semiha Tarkoy, Yaş: 52, Hatukoy, Kuşçular Köyü, 15.07.2017.

K. K. 69:Setenay Yağan, Yaş: 38, Kabardey, Aşağıkaragöz Köyü, 29.06.2017.

K. K. 70:Şahin Güngör, Yaş: 82, Hatukoy, Kaynar Köyü, 03.07.2017.

K. K. 71:Şahin Peçenek, Yaş: 65, Kabardey, Aşağıkaragöz Köyü, 29.06.2017.

K. K. 72:Turhan Cankılıç, Yaş: 57, Hatukoy, Cinliören Köyü, 03.07.2017.

K. K. 73:Türkan Kutay, Yaş: 56, Kabardey, Yağlıpınar Köyü, 06.07.2017.

K. K. 74:Veysel Taşpınar, Yaş: 75, Hatukoy, Kaynar Köyü, 03.07.2017.

K. K. 75:Yılmaz Bedir, Yaş: 50, Abzeh, Kuşçular Köyü, 01.07.2017.

K. K. 76:Yunus Özdemir, Yaş: 67, Kabardey, Yukarıborandere Köyü, 18.07.2017.

K. K. 77:Zülbiye Doğan, Yaş: 52, Abaza, Bolatpınar Köyü (Adana), 11.07.2017.

Kaynak Göster