HİCRİ 1243 (M. 1827-1828) TARİHLİ İHTİSAP RÜSUMU DEFTERİ VE KAYSERİ ESNAFLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

XIX. yüzyıl Osmanlı dünyasında bir kentin ekonomik mekanizması hakkında bilgi veren en derli toplu kaynaklardan birisi hiç kuşkusuz ihtisap defterleridir. 1826 yılına kadar mahallinde toplanıp harcanan ihtisap rüsumu, bu tarihten itibaren “Asakir-i Mansure” ordusunun ihtiyaçlarına karşılık olmak üzere merkezi hükümet adına toplanmaya başlanmıştır. H.1243 (M.1827-1828) tarihli Kayseri İhtisap Rüsumu Defteri ihtisaba tabi esnaf grupları ve bunların ihtisap vergilerinin yanı sıra ticarete konu olan mahsul üzerinden alınacak vergi miktarını da belirtmektedir. Bu defter Kayseri’de ekonomik faaliyetlerin sektörel dağılımı ve bunların şehir ekonomisindeki ağırlığı hakkında fikir edinmemizi sağlayacak çok değerli veriler sunmaktadır. Buna göre 1827/28 senesinde Kayseri şehrinde 106 ayrı esnaf grubunda toplam 3303 adet ihtisap vergisi mükellefi yani esnaf bulunmaktadır. Kaza merkezlerindeki esnaf, tüccar, zanaatkâr, ticari mekân, mal ve hizmetlerden alınan ve kentsel bir vergi olan ihtisap rüsumu mükellefi miktarı bize Kayseri’nin o dönemde de zirai üretimden ziyade sanayi ve ticari faaliyetlerin yapıldığı “kent” tanımına uygun bir yerleşim birimi olduğunu göstermektedir.

HIJRI 1243 (G. 1827-1828) DATED IHTISAP RUSUM NOTEBOOK AND AN ASSESSMENT ON KAYSERİ CRAFTSMEN

One of the most compact sources giving information about the economic mechanism of a city in the 19th century Ottoman world is undoubtedly the notebooks of “ihtisap”. Until 1826, the collection fee, which was collected and spent on site, started to be collected on behalf of the central government in response to the needs of the "Asakir-i Mansure" army from this date on. The Kayseri İhtisap Rüsumu Notebook dated H.1243 (M.1827-1828) states the amount of tax to be collected on the traded crop, as well as the tradesmen groups subject to “ihtisap” taxes. This notebook provides very valuable data that will enable us to get an idea about the sectoral distribution of economic activities in Kayseri and their weight in the city economy. Accordingly, in 1827/28, there were a total of 3303 taxpayer tradesmen in 106 different tradesmen groups in the city of Kayseri. The number of “ihtisap” taxpayers, which is an urban tax collected from tradesmen, merchants, craftsmen, commercial places, goods and services in the town centers, shows us that Kayseri was a settlement in accordance with the definition of a “city” where industrial and commercial activities were carried out rather than agricultural production at that time

Kaynakça

Arşiv Vesikaları BOA. MAD. nr: 10115, 326-328. BOA. D. BŞM. nr: 9437, 6-10. Kaynak Eserler A. Cevdet Paşa. (1966). Tarih-i Cevdet, (Sad. Tevfik Temelkuran), Üçdal Neşriyat, C. XXII, İstanbul.

(1986). Tezâkir, (Yay.Haz. Cavid Baysun), TTK Yayınları, C.I, Ankara.

Basılgan, M. (2010). “Alman Tarihçi Okulunun Joseph Alois Schumpeter Üzerine Etkisi, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 65-3, 23-50.

Bayraktar, H. (2007). XIX. Yüzyılda Halep Eyaleti’nin İktisadi Vaziyeti, Fırat Üniversitesi Ortadoğu Araştırmaları Merkezi Yay., Elazığ.

Doğanay, H. (1994). Türkiye Beşeri Coğrafyası, Gazi Büro Kitabevi, Ankara.

Eraslan Yayınoğlu, P. – Susar, A. F. (2008). Kent, Görsel Kimlik ve İletişim, Umuttepe Yayınları, İzmit.

Ergin, O. N. (1337). Mecelle-i Umur-ı Belediye, Şehremâneti Yayınları, C. I, İstanbul.

Halaçoğlu, Y. (1994). “Dellâl”, TDV Yayınları, C.IX, İstanbul, 145-146.

Karal, E. Z. (1995). Osmanlı İmparatorluğunda İlk Nüfus Sayımı 1831, T. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü Yay. Ankara.

Kaynar, R. (1985). Mustafa Reşit Paşa ve Tanzimat, TTK Yayınları, Ankara.

Kazıcı, Z. (1987). Osmanlılarda İhtisâb Müessesesi, Kültür Basın Yayın Birliği Yayınları, İstanbul.

Keleş, R. (1976). Kentbilim İlkeleri, Sosyal Bilimler Derneği Yayınları, Ankara.

Küçükaşcı, M. S. (2010). “Şehir” TDV İslâm Ansiklopedisi, C. XXXVIII, İstanbul, 441-446.

M. Nuri Paşa. (1987). Netayicül Vukuat, (yay.haz. Neşet Çağatay), TTK Yayınları, C. III-IV, Ankara.

Özdemir, R. (1986). XIX. Yüzyılın İlk Yarısında Ankara, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara.

Pakalın, Z. (1993). “İhtisap Ağalığı”, Tarih Deyimleri Sözlüğü, MEB Yayınları, C.II, İstanbul.

. "İhtisab" Tarih Deyimleri Sözlüğü, MEB Yayınları, C.II, İstanbul.

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { pausbed981270, journal = {Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, issn = {1308-2922}, eissn = {2147-6985}, address = {Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kınıklı Yerleşkesi 20070 Kınıklı – DENİZLİ / TÜRKİYE}, publisher = {Pamukkale Üniversitesi}, year = {2022}, volume = {}, pages = {363 - 377}, doi = {10.30794/pausbed.981270}, title = {HİCRİ 1243 (M. 1827-1828) TARİHLİ İHTİSAP RÜSUMU DEFTERİ VE KAYSERİ ESNAFLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME}, key = {cite}, author = {Budak, Özlem Muraz} }
APA Budak, Ö. M. (2022). HİCRİ 1243 (M. 1827-1828) TARİHLİ İHTİSAP RÜSUMU DEFTERİ VE KAYSERİ ESNAFLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME . Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , (49) , 363-377 . DOI: 10.30794/pausbed.981270
MLA Budak, Ö. M. "HİCRİ 1243 (M. 1827-1828) TARİHLİ İHTİSAP RÜSUMU DEFTERİ VE KAYSERİ ESNAFLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME" . Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2022 ): 363-377 <
Chicago Budak, Ö. M. "HİCRİ 1243 (M. 1827-1828) TARİHLİ İHTİSAP RÜSUMU DEFTERİ VE KAYSERİ ESNAFLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME". Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2022 ): 363-377
RIS TY - JOUR T1 - HİCRİ 1243 (M. 1827-1828) TARİHLİ İHTİSAP RÜSUMU DEFTERİ VE KAYSERİ ESNAFLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME AU - Özlem Muraz Budak Y1 - 2022 PY - 2022 N1 - doi: 10.30794/pausbed.981270 DO - 10.30794/pausbed.981270 T2 - Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 363 EP - 377 VL - IS - 49 SN - 1308-2922-2147-6985 M3 - doi: 10.30794/pausbed.981270 UR - Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi HİCRİ 1243 (M. 1827-1828) TARİHLİ İHTİSAP RÜSUMU DEFTERİ VE KAYSERİ ESNAFLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME %A Özlem Muraz Budak %T HİCRİ 1243 (M. 1827-1828) TARİHLİ İHTİSAP RÜSUMU DEFTERİ VE KAYSERİ ESNAFLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME %D 2022 %J Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi %P 1308-2922-2147-6985 %V %N 49 %R doi: 10.30794/pausbed.981270 %U 10.30794/pausbed.981270
ISNAD Budak, Özlem Muraz . "HİCRİ 1243 (M. 1827-1828) TARİHLİ İHTİSAP RÜSUMU DEFTERİ VE KAYSERİ ESNAFLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME". Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 49 (Mart 2022): 363-377 .
AMA Budak Ö. M. HİCRİ 1243 (M. 1827-1828) TARİHLİ İHTİSAP RÜSUMU DEFTERİ VE KAYSERİ ESNAFLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. PAUSBED. 2022; (49): 363-377.
Vancouver Budak Ö. M. HİCRİ 1243 (M. 1827-1828) TARİHLİ İHTİSAP RÜSUMU DEFTERİ VE KAYSERİ ESNAFLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2022; (49): 363-377.
IEEE Ö. M. Budak , "HİCRİ 1243 (M. 1827-1828) TARİHLİ İHTİSAP RÜSUMU DEFTERİ VE KAYSERİ ESNAFLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME", Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sayı. 49, ss. 363-377, Mar. 2022, doi:10.30794/pausbed.981270
Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
  • ISSN: 1308-2922
  • Yayın Aralığı: Yılda 4 Sayı
  • Yayıncı: Pamukkale Üniversitesi

60.4b34.6b

Sayıdaki Diğer Makaleler

DUYGUSAL EMEK İLE MESLEKİ YETKİNLİK ALGISI İLİŞKİSİNDE İŞ ARAMA DAVRANIŞININ DÜZENLEYİCİ ROLÜ

Serdar ÇAKAN

EĞİTİM, GELİR DAĞILIMI, CİNSİYETE DAYALI ÜCRET FARKLILIKLARI: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Bahadır KÖSEOĞULLARI, Hakan ULUCAN

BEŞERİ VE SOSYAL SERMAYENİN ÖRGÜTSEL DAYANIKLIK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE FİNANSAL SERMAYENİN ARACILIK ROLÜNÜN İNCELENMESİ

Orkun DEMİRBAĞ, Artür Yetvart MUMCU, Taha Yusuf ÇAKAREL

ULAŞIM SİSTEMLERİ ÜZERİNE YAPILAN PLAN DEĞİŞİKLİKLERİNİN DEĞER ARTIŞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN İNCELENMESİ

Yeşim ALİEFENDİOĞLU, Esra KESKİN, Parla GÜNEŞ

“FRANSIZ-BELÇİKA” ÇİZGİ ROMAN ÜSLUBUNUN, TARİHSEL AÇIDAN GELİŞİMİ VE GÖRSEL YAPISININ İNCELENMESİ

Bayram BOZHÜYÜK

DOĞURGANLIK HIZINI ARTTIRMAYA YÖNELİK KAMU MALİ TEŞVİKLERİ: AVUSTRALYA, JAPONYA, DANİMARKA, FRANSA, KANADA VE RUSYA ANALİZİ

Deniz ALÇİN ŞAHİNTÜRK, Ahmet Kemal ÇELEBİ

SOSYAL AĞ SİTELERİNİN SÜREKLİLİĞİ: TÜRKİYE’DEKİ INSTAGRAM KULLANICILARI ÜZERİNDE AMPİRİK BİR İNCELEME

Kadir KURT, Nihal SÜTÜTEMİZ

KAMU SENDİKACILIĞINDA SOSYAL MEDYA KULLANIMI: SENDİKA-PAYDAŞ ETKİLEŞİMİ ÜZERİNE BİR ANALİZ

İbrahim ÇELİK, Erkan SUVEYDAS, Fatih GÜRSES

MÜŞTERİ BAĞLILIĞI OLUŞUM SÜRECİNİN BİLİŞ DUYGU DAVRANIŞ MODELİ İLE İNCELENMESİ: OTEL İŞLETMELERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Engin TENGİLİMOĞLU, Ramazan GÖRAL, Erkan AKGÖZ

COVİD-19 AŞILARININ MARKA ALGILAMALARININ SOSYAL MEDYA ÜZERİNDEN DUYGU ANALİZİ İLE İNCELENMESİ

Emel ÖZDEMİR AKCAN, Nihal SÜTÜTEMİZ