HUDEYBİYE BARIŞ ANTLAŞMASI VE HADİSLERİN ANLAŞILMASINDA HÂDİSELERİN ARKA PLANINI OKUMANIN SUNACAĞI İMKANLAR ÜZERİNE BİR DENEME

Öz Bu makâlede, hadislerin salt literal/lafzî bir okuyuşla okunduğutakdirde yanlış anlaşılabileceğine işaret etmek için iki olay üzerindedurulacaktır. Her iki olay da hicretin altıncı yılında gerçekleşen HudeybiyeBarış Antlaşması esnasında meydana gelmiştir. Bazı kimseler, Hudiybiye’deyaşanan bir hâdiseye dayanarak Hz. Peygamber’in ağzından çıkan tükürük vebalgam gibi bazı atıklarını sahâbe’nin rahatlıkla yüzlerine sürdüklerini iddiaetmektedirler. Şahsî kanâtimize göre literal olarak böyle bilgiler içerenrivâyetler, acele bir kararla zâhiri üzere anlaşılmamalı ve bu anlayışın da tekdoğru anlayış olduğu iddia edilmemelidir. Hudeybiye Barış Antlaşmasıesnâsında cereyan eden diğer bir olay ise, şöyledir: Müslümanlarkarargahlarını bir kuyunun başına kurmuşlardı. Su ihtiyaçları olunca kuyudakisuyu kullanmışlar, ancak kuyunun suyu herkese yetmemişti. Bunun üzerineHz. Peygamber sadağından bir ok çıkarmış, sahâbe bu oku suyu bitmiş olan bukuyunun üzerine koyduklarında kuyunun suyu eskisinden çok daha gür birşekilde çoğalıp akmış ve herkes su ihtiyacını karşılamıştı. Bu hadise,Hudeybiye’de meydana gelmiş bir mucize olarak anlatılmaktadır. Ancak bizbu araştırmamızda, bu olayın da farklı bir şekilde yorumlandığını gündemegetirip, bu yorumu kabul etmenin mümkün olabileceğini ifade edeceğiz.

Kaynakça

Akyüz, A. (1988). Abdürrezzâk es-San‘ânî. DİA, I, 298-299, İstanbul:TDV Yayınları.Ali, F. (1981). Al-Hudaybiya: An Alternative Version. The MuslimWorld, 71, 47-62.Atmaca, E. (2007). Hudeybiye Seferi (6/628). (Yayınlanmamış YüksekLisans Tezi), Sakarya.Aycan, İ. (2012). Urve b. Zübeyr. DİA; XXXXII, 183-185, İstanbul:TDV Yayınları.A‘zamî, M. (1981). Meğâzî Resûlillâh li-Urve b. ez-Zübeyr, Riyad.Azimli, M. (2010). Tarihin Kırılma Noktası Hudeybiye Antlaşması.Hikmet Yurdu Düşünce-Yorum Sosyal Bilimler AraştırmaDergisi, yıl: 3, sayı: 6, Temmuz-Aralık 2010, 35-48.el-Belâzûrî, Ebu’l-Hasen Ahmed b. Yahyâ b. Câbir. (1996). Ensâbu’l-Eşrâf. Beyrutel-Buhârî, Muhammed b. İsmâil. (1992). el-Câmiu’s-Sahîh. İstanbul:Çağrı Yayınları.Dûrî, A. (1957). al-Zuhrî: a Study of the Beginnings of History Writtingin Islam. BSOAS, 19, 1-12.Dûrî (2018). Medîne Tarih Ekolünün İlk Temsilcisi: Urve b. Zubeyr,(Çev.: Selahattin Polatoğlu), İslâmî Araştırmalar, 29 (1); 130-40.Ebû Dâvud, Suleyman b. Eş’as es-Sicistânî. (1992). es-Sunen, İstanbul:Çağrı Yayınları.Erul, B. (1999). Sahabenin Sünnet Anlayışı, Ankara: TDV Yayınları.Erul, B. (2010). Süheyl b. Amr. DİA, XXXVIII, 30, İstanbul: TDVYayınları.Görke, A. (2000). The Historical Tradition About al-Hudaybiya: AStudy of Urwa b. al-Zubayr’s Account. The Biography ofMuhammad (neşr.: H. Motzki) içinde, s. 240-275.Görke, A. (2017). Remnants of an Old Tafsīr Tradition? The ExegeticalAccounts of ʿUrwa b. al-Zubayr. Islamic Studies Today: Essaysin Honor of Andrew Rippin, (neşr.: Majid Daneshgar – WalidA. Saleh) içinde, s. 22-42.Gündüzöz, S. (2011). Modern Bir Retorik Okuması Olarak HadisRivâyetlerinde Anlatım Tekniklerinin Varlığı Sorunu -Hudeybiye Antlaşması Örneği. Marife, yıl: 1, sayı: 11; Bahar,9-30.Hamîdullah, M. (2009). Mucize, Keramet ve İstidrac. (Çev.: ZahitAksu), Hikmet Yurdu, Yıl: 2, Sayı: 3, Ocak-Haziran, 81-93.Hamîdullah, M. (2003). İslâm Peygamberi. (çev.: Salih Tuğ), Ankara.Hamîdullah, M. (1998). Hudeybiye Antlaşması. DİA, XVIII, 297-299,İstanbul: TDV Yayınları.Hatipoğlu, İ. (2003). Ma’mer b. Râşid. DİA, XXVII, 552-554, İstanbul:TDV Yayınları.Hizmetli, S. (1999). İslam Tarihi, Ankara.Horovitz, J. (2002). The Earliest Biographies of the Prophet and theirAurthors, yay.: Lawrence I. Conrad, Princeton: The DarwinPress.Horovitz, J. (2002). İslâmî Tarihçiliğin Doğuşu İlk Siyer/MeğâzîEserleri ve Müellifleri. (Çev.: Ramazan Altınay-RamazanÖzmen), Ankara: Ankara Okulu Yayınları.İbn Hacer el-Askalânî, Ebu'l-Fadl Şihâbuddîn Ahmed b. Ali b.Muhammed. (2000). Fethu’l-Bârî bi-Şerhi Sahîhi’l-Buhârî,neşr.: Abdulazîz b. Abdullah b. Bâz, Beyrut: Dâru’l-Fikr.İbn Hanbel, A. (1992). el-Musned. Çağrı Yay., II. bsk., İstanbul.İbn Hişâm, Ebû Muhammed Cemalüddîn Abdülmelik b. Hişam. (1990).es-Sîratu’n-Nebeviyye. thk., Ömer Abdusselâm Tedmûrî,Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî.İbn İshâk, Muhammed b. İshâk b. Yesâr. (2009). es-Sîratu’n-Nebeviyye. thk., Ahmed Ferîd el-Mezîdî, Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye.İbn Sa’d, Ebû Abdillah Muhammed b. Sa’d b. Menî’. (1990). et-Tabakâtu’l-Kubrâ. Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye.İşler, E. (1999). Fitne Katilden Beter mi? -Fitne Kelimesi ve Türkçe’yeÇeviri Sorunu.İslâmiyât, 2 (2), Nisan- Haziran, 137-153.Koçyiğit, T. (1976). “İbn Şihâb ez-Zührî”, AÜİFD, XXI, 51-84.Muslim, Ebu’l-Huseyn Muslim b. el-Haccâc. (1992). el-Câmius’-Sahîh, İstanbul: Çağrı Yayınları.Nazlıgül, H. (2012). Urve b. Mes’ûd. DİA, XXXXII, 183, İstanbul:TDV Yayınları.en-Nîsâburî, Ebu’l-Hüseyin Müslim b. el-Haccâc (2004). Ricâlu Urve b.ez-Zübeyr ve Cemâ‘a mine’t-Tâbi‘în ve Ğayrihim. dirâse ve thk.Hüseyin Ali H. el-Cubûrî, Dımaşk: Daru’l-Fârâbî.Öz, Ş. (2008). İlk Siyer Kaynakları ve Müellifleri. İstanbul: İsar VakfıYayınları.Özkan, H. (2013). Zührî. DİA, XXXXIV, 544-549, İstanbul: TDVYayınları.Özkan, M. (2010). Hudeybiye Antlaşması Özelinde Hz. Ömer’in KişilikTahlili Denemesi. İstem, yıl: 8; sayı: 15, 43-59.Özafşar, M. E. (2000). Hadisin Neliği Sorunu ve Akademik Hadisçilik.İslâmiyât, III, Sayı: 1, Yıl: 2000, 33-53.Sarıçam, İ. (2014). Hz. Muhammed ve Evrensel Mesajı. Ankara: DİBYayınları.Schoeler, G. (2003), Foundations for a New Biography of Muhammad: TheProduction and Evaluation of the Corpus of Traditions Accordingto ‘Urwah b. al-Zubayr. Method and Theory in the Study of IslamicOrigins, içinde, neşr.: Herbert Berg, Leiden-Boston: Brill, 21-28.Sezgin, F. (1955). Hadis Musannefâtının Mebdei ve Ma’mer b. Râşid’inCâmi’i. Türkiyât Mecmuası, XII, 115-134.Sofuoğlu, M. (1987). Sahîh-i Buhârî ve Tercemesi. İstanbul: ÖtükenYayınları.es-Suheylî, Abdurrahman b. Abdillah b. Ahmed b. Ebi’l-Hasen el-Has’amî(trs.), er-Ravdu’l-Unf fî Tefsîri’s -Sîrati’n-Nebeviyye li’bni Hişâm.thk., Mecdî b. Mansûr, Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye.et-Taberî, Ebû Ca’fer Muhammed b. Cerîr (1967). Târîhu’t-Taberî. thk.,Muhammed Ebu’l-Fadl İbrahim, Dâru’l-Meârif.et-Tâhir, Selvâ Mursî. (1995). Bidâyetü’l-Kitâbeti’t-Târihiyye ‘inde’l-‘Arab: Evvel Sîre fi’l-İslâm Urve b. ez-Zübeyr el-Avvâm. Beyrut:el-Müssesetü’l-Arabiyye.Ünal, İ. H. (1997). Seçmeci ve Eleştirel Yaklaşım veya Hz. Peygamber'i(s.a.v) Anlamak. İslâmî Araştırmalar, c.: 10, sy.: 1, 2, 3, 4, Hadis-Sünnet Özel Sayısı, ss. 42-58, Ankara.el-Vâkıdî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Ömer b. Vâkid. (1984). Kitâbu’l-Meğâzî. thk., Marsden Jones, Beyrut: Âlemu’l-Kutub.ez-Zebîdî, Zeynuddîn Ahmed b. Ahmed b. Abdillatîf. (1984). Sahîh-iBuhârî Muhtasarı Tecrîd-i Sarîh Tercemesi ve Şerhi. (Çev.: KâmilMiras), Ankara: DİB Yayınları.ez-Zehebî, Şemsuddîn Ebû Abdillah Muhammed b. Ahmed. (1985). SiyeruA’lâmi’n-Nubelâ. thk., Şuayb el-Arnaûd vd., Beyrut:Müessesetu’r-Risâle.ez-Zehebî, Şemsuddîn Ebû Abdillah Muhammed b. Ahmed. (1955).Tekiratu’l-Huffâz. Haydarâbâd.