Melezleme Islahı Yoluyla Elde Edilen Ümitvar Kiraz (Prunus avium L.) Genotiplerinin Kendine Verimlilik ve S-Allel Genlerinin Belirlenmesi

Kiraz tüm dünyada sevilerek tüketilen ve üreticisine yüksek düzeyde kazanç sağlayan meyve türlerinin başında gelmektedir. Ancak eski kiraz çeşitlerinin yetiştiriciliğinde verim, kalite ve kendine uyuşmazlık gibi önemli sorunlar bulunmaktadır. Bu noktada önemli bir kiraz üreticisi ve ihracatsısı olan ülkemizin dünya piyasalarındaki rekabet gücünü koruyabilmesi ve arttırabilmesi için kendine verimli ve kaliteli yeni çeşitlerini geliştirmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, Eğirdir Meyvecilik Araştırma Enstitüsü (MAREM) tarafından melezleme yolu ile kiraz çeşit ıslahı başlatılmıştır. Bu tez çalışmasında, MAREM’de yapılan melezlemeler (0900 Ziraat X kendine uyuşur veya uyuşmaz çeşitler) sonucunda elde edilen ümitvar 27 adet kiraz genotipinin kendine verimlilik durumları ile S-Allel uyuşmazlık genlerinin yanısıra fenolojik ve bazı meyve kalite özelliklerinin (pomolojik özellikler, antioksidant bileşenler ve çatlama hassasiyeti) belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, 2015 ve 2016 yılları arasında yürütülmüştür. Çalışmada, genotiplerin meyve tutum oranları arazide kendileme uygulamalarında %0-%33, serbest tozlanmada ise %3-%54 arasında değişmiştir. Moleküler çalışmalar sonucunda genotiplerin 13’ünde kendine verimlilik alleli (S4’) saptanmıştır.

Identification Self-fertility and S-Allele Genes of Promising Sweet Cherry (Prunus avium L.) Genotypes Obtained by Crossbreeding

Cherry is one of the fruit species that are loved and consumed all over the world and provide high levels of income to its producers. However, in the cultivation of old cherry varieties, there are important problems such as yield, quality and self-incompatibility. At this point, our country, which is an important cherry producer and exporter, needs to develop its own productive and high quality new varieties in order to maintain and increase its competitive power in the world markets. In this context, the breeding of cherry varieties has been initiated by the Eğirdir Fruit Research Institute (MAREM) through hybridization (0900 Ziraat X self-compatible or self-incompatible cultivars). In this thesis study, it was aimed to determine the self-fertility status and S-Allele incompatibility genes as well as phenological and some fruit quality characteristics (pomological properties, antioxidant components and cracking sensitivity) of the promising 27 cherry genotypes obtained as a result of hybridization in MAREM. The study was conducted between 2015 and 2016. In the study, the fruit set ratios of genotypes in field isolation applications varied between 0% -33% and 3-54% in free pollination. As a result of molecular studies, self-fertility allele (S4 ') was detected in 13 of the genotypes.

___

Acıköse A, Gürbüz İB (2018). Bursa kiraz ihracat araştırması. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi. 5 (2), 191–202.

Bargioni G (1996). Sweet cherry scions: characteristics of the principal commercial cultivars, breeding objectives and methods. In Cherries: Crop Physiology, Production and Uses. CAB International, Oxon, UK:73-112.

Brown SK, Lezzoni AF, Fogle HW (1996). Cherries. In Fruit Breeding, Volume I: Tree and Tropical Fruits. NY. USA.

Food and Agriculture Organization (FAO), 2018. Data. Food and Agriculture Organization of the United Nations. http://www.fao.org/faostat/en/#data (Son erişim tarihi: 20.11.2018).

Guerrero PVM, Vasilakakis MD, Lombard PB (1985). Factors controlling fruit set of Napoleon sweet cherry in Western Oregon. Horticultural Science, 20: 913–914.

Hedhly A, Hormaza JI, Herrero M (2004). Effect of temperature on pollen tube kinetics and dynamics in sweet cherry, Prunus avium (Rosaceae). American Journal of Botany, 91: 558-564.

İpek A, Gülen H, Akçay ME, İpek M, Ergin S, Eriş A (2011). Determination of self-incompatibility groups of sweet cherry genotypes from Turkey. Genetics and Molecular Research, 10(1): 253-260.

Jayansankar S, Kappel F (2011). Recent advences in cherry breeding. Fruit, Vegatable and Cereal Science and Biotechnology, 5: 63-67.

Lech W, Małodobry M, Dziedzic E, Bieniasz M, Doniec S (2008). Biology of sweet cherry flowering. Journal of Fruit and Ornamental Plant Research, 16: 189-199

Lefort F, Lally M, Thompson D, Douglas GC (1998). Morphological traits and microsatellite fingerprinting of a stand of elite ırish oaks. Silvae Genetica, 47 (5-6): 257- 262.

Moghadam EG, Hosseini P, Mokhtarian A (2009). Blooming phenology and self-incompatibility of some commercial cherry (Prunus avium L.) cultivars in Iran. Scientia Horticulturae, 123(1): 29-33.

Özçağıran R, Ünal A, Özeker E, İsfendiyaroğlu M (2003). Ilıman iklim meyve türleri. Sert Çekirdekli Meyve Türleri Cilt I. İzmir. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, Ege Üniversitesi Basımevi.

Özçağıran R, Ünal A, Özeker E, İsfendiyaroğlu M (2005). Ilıman iklim meyve türleri sert çekirdekli meyveler. İzmir. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları.

Saunier R (1996). Sweet cherry breeding at the research station in Bordeaux. Acta Horticulturae, 41: 35-40.

Schuster M (2012). Incompatible (S-) genotypes of sweet cherry cultivars (Prunus avium L.). Scientia Horticulturae, 148: 59–73.

Schuster M (2017). Self-incompatibility (S) genotypes of cultivated sweet cherries – An overview. Quedlinburg. OpenAgrar-Repositorium. doi.10.5073/20171213-111734.

Sonneveld T, Robbins TP, Boskovic RK, Tobutt R (2001). Cloning of six cherry self-ıncompatibility alleles and development of allele-specific PCR detection. Theoretical and Applied Genetics, 102: 1046-1055. Sonneveld T, Tobutt KR, Robbins TP (2003). Allele-specific PCR detection of sweet cherry self-incompatibility (S) alleles S1 to S16 using consensus and allele-specific primers. Theoretical and Applied Genetics, 107: 1059-1070.

Sonneveld T, Tobutt KR, Vaughan SP Robbins TP (2005). Loss of pollen-S function in two self-compatible selections of Prunus avium is associated with deletion/mutation of an s haplotype-specific f-box gene. The Plant Cell, 17: 37-51.

Sütyemez M, Eti S (1999). Pozantı ekolojik kosullarında yetistirilen bazı kiraz çesitlerinin döllenme biyolojileri üzerine arastırmalar. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 23: 265–272.

Tao R, Yamane H, Sugiura A, Murayama H, Sassa H, Mori H (1999). Molecular typing of S-alleles through identification, characterization and cDNA cloning for S-RNases in sweet cherry. Journal of the American Society for Horticultural Science, 124: 224-233.

Tehrani G, Brown SK (1992). Pollen-ıncompatibility and self-fertility in sweet cherry. Plant Breeding Reviews, 9: 367–388.

Tsukamoto T, Potter D, Tao R, Vieira CP, Vieira J, Lezzoni AF (2008b). Genetic and molecular characterization of three novel S-haplotypes in sour cherry (Prunus cerasus L.), Journal of Experimental Botany, 59: 3169-3185.

Tsukamoto T, Tao R Lezzoni AF (2008a). PCR markers for mutated S-haplotypes enable discrimination between self-incompatible and self-compatible sour cherry selections. Molecular Breeding, 21: 67-80.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2019. Türkiye istatistik Kurumu (TÜİK). http://www.tuik.gov.tr/ (Son Erisim Tarihi: 15.11.2020).

Ülger M, Özçağıran R (1989). Salihli kirazının (Prunus avium cv. Salihli) pomolojik özellikleri ve dölleyici tespiti üzerinde bir araştırma. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 26 (2): 53-63.

___

Bibtex @araştırma makalesi { sduzfd892920, journal = {Ziraat Fakültesi Dergisi}, issn = {1304-9984}, eissn = {2687-3419}, address = {Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Çünür Isparta}, publisher = {Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi}, year = {2021}, volume = {16}, number = {2}, pages = {105 - 114}, title = {Melezleme Islahı Yoluyla Elde Edilen Ümitvar Kiraz (Prunus avium L.) Genotiplerinin Kendine Verimlilik ve S-Allel Genlerinin Belirlenmesi}, key = {cite}, author = {Demirtaş, İsmail} }
APA Yıldırım, F. & Demirtaş, İ. (2021). Melezleme Islahı Yoluyla Elde Edilen Ümitvar Kiraz (Prunus avium L.) Genotiplerinin Kendine Verimlilik ve S-Allel Genlerinin Belirlenmesi . Ziraat Fakültesi Dergisi , 16 (2) , 105-114 .
MLA Yıldırım, F. , Demirtaş, İ. "Melezleme Islahı Yoluyla Elde Edilen Ümitvar Kiraz (Prunus avium L.) Genotiplerinin Kendine Verimlilik ve S-Allel Genlerinin Belirlenmesi" . Ziraat Fakültesi Dergisi 16 (2021 ): 105-114 <
Chicago Yıldırım, F. , Demirtaş, İ. "Melezleme Islahı Yoluyla Elde Edilen Ümitvar Kiraz (Prunus avium L.) Genotiplerinin Kendine Verimlilik ve S-Allel Genlerinin Belirlenmesi". Ziraat Fakültesi Dergisi 16 (2021 ): 105-114
RIS TY - JOUR T1 - Melezleme Islahı Yoluyla Elde Edilen Ümitvar Kiraz (Prunus avium L.) Genotiplerinin Kendine Verimlilik ve S-Allel Genlerinin Belirlenmesi AU - Fatma Yıldırım , İsmail Demirtaş Y1 - 2021 PY - 2021 N1 - DO - T2 - Ziraat Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 105 EP - 114 VL - 16 IS - 2 SN - 1304-9984-2687-3419 M3 - UR - Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 Ziraat Fakültesi Dergisi Melezleme Islahı Yoluyla Elde Edilen Ümitvar Kiraz (Prunus avium L.) Genotiplerinin Kendine Verimlilik ve S-Allel Genlerinin Belirlenmesi %A Fatma Yıldırım , İsmail Demirtaş %T Melezleme Islahı Yoluyla Elde Edilen Ümitvar Kiraz (Prunus avium L.) Genotiplerinin Kendine Verimlilik ve S-Allel Genlerinin Belirlenmesi %D 2021 %J Ziraat Fakültesi Dergisi %P 1304-9984-2687-3419 %V 16 %N 2 %R %U
ISNAD Yıldırım, Fatma , Demirtaş, İsmail . "Melezleme Islahı Yoluyla Elde Edilen Ümitvar Kiraz (Prunus avium L.) Genotiplerinin Kendine Verimlilik ve S-Allel Genlerinin Belirlenmesi". Ziraat Fakültesi Dergisi 16 / 2 (Aralık 2021): 105-114 .
AMA Yıldırım F. , Demirtaş İ. Melezleme Islahı Yoluyla Elde Edilen Ümitvar Kiraz (Prunus avium L.) Genotiplerinin Kendine Verimlilik ve S-Allel Genlerinin Belirlenmesi. ZFD. 2021; 16(2): 105-114.
Vancouver Yıldırım F. , Demirtaş İ. Melezleme Islahı Yoluyla Elde Edilen Ümitvar Kiraz (Prunus avium L.) Genotiplerinin Kendine Verimlilik ve S-Allel Genlerinin Belirlenmesi. Ziraat Fakültesi Dergisi. 2021; 16(2): 105-114.
IEEE F. Yıldırım ve İ. Demirtaş , "Melezleme Islahı Yoluyla Elde Edilen Ümitvar Kiraz (Prunus avium L.) Genotiplerinin Kendine Verimlilik ve S-Allel Genlerinin Belirlenmesi", Ziraat Fakültesi Dergisi, c. 16, sayı. 2, ss. 105-114, Ara. 2021
Ziraat Fakültesi Dergisi
  • ISSN: 1304-9984
  • Yayın Aralığı: Yılda 2 Sayı
  • Başlangıç: 2006
  • Yayıncı: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi

17.5b1.4b

Sayıdaki Diğer Makaleler

Burdur Ekolojik Şartlarında Farklı Azotlu Gübre Çeşit ve Dozlarının Şeker Mısırda (Zea mays saccharata Sturt.) Koçanın Bazı Tarımsal Özellikleri Üzerine Etkisi

Abdullah KOCABAŞ, İlknur AKGÜN

Alt Gruplarda Gözlem Adetleri Eşit Olan Faktöriyel Denemelerde Tip 1, Tip 2, Tip 3 Kareler Toplamı Tiplerinin Testin Gücü Bakımından Karşılaştırılması

Merve ÇAKIR, Özgür KOŞKAN

Antalya Yöresi Seralarında Topraklı ve Topraksız Ortamlarda Yetiştirilen Domates Bitkisinin Mineral Beslenme Durumlarının Karşılaştırılması

Ömer ÖZOKÇU, Figen ERASLAN İNAL

Türkiye’de Kentsel Tarım Düzenlemelerine Yönelik Stratejiler

Yaşar MENTEŞ, Fürüzan ASLAN

Nijerin ((Guizotia abyssinica (L.f.) Cass)) Çözülebilir Proteininin Moleküler Ağırlık Profili Üzerine Bir Ön Çalışma

Mehmet NAZ, Seval BAHADIR KOCA, Nalan Özgür YİGİT

Farklı Toprak Sıcaklıklarının Tarla Kapasitesindeki Toprağın CO2 Üretimine Etkisi

Davut AKBOLAT, Ali COŞKAN

Organik Ürün Tüketiminin Mevcut Durumu ve Tüketimi Etkileyen Faktörler: Isparta İli Örneği

Barina TURAN, Vecdi DEMİRCAN

Steinernema feltiae Filipjev ve Heterorhabditis bacteriophora Poinar, 1976’nın Leptinotarsa decemlineata (Say, 1824) Üzerindeki Etkinliğinin Belirlenmesi

Fatma Gül GÖZE ÖZDEMİR, Asiye UZUN, Ozan DEMİRÖZER

YÜZEY ALTI DAMLA SULAMA YÖNTEMİ İLE SULANAN SİLAJLIK MISIRDA (Zea mays L.) KISITLI SU UYGULAMALARININ VERİM VE KALİTE ÜZERİNE ETKİLERİ

Fatoş Güllü DAVARCI, Mevlüt TÜRK

Korkuteli Soğuk Hava Depolarında Armutta Penicillium expansum’a Karşı Bazı Alternatif Mücadele Yöntemlerinin Belirlenmesi

Evrim ARICI, Şahan KOÇ