Bilgisayar ortamında biçimsel ontoloji oluşturulması

Genel bir bakış açısıyla, biçimsel bir dil kullanarak tanımlanmış gerçeklik modellerine biçimsel ontoloji denir. Bu genel amaçlı modeller, özel uygulama alanlarında da kullanılabilirler. Ontolojiler doğaları gereği büyük olmaları nedeniyle, insan emeği ile oluşturulmaları halinde hata ve eksiklikler barındırma potansiyeli taşırlar. Ayrıca, bu şekilde oluşturulmuş olan bir ontolojinin, belli bir uygulama alanına uyarlanması da güç olacaktır. Bu çalışmada, insan emeği kullanımından kaynaklanabilecek olası sorunlardan korunmuş bir bilgisayarlı biçimsel ontoloji oluşturma uygulaması tanıtılacaktır. Uygulamada, biçimsel kavram analizi çerçevesinde derlem tabanlı işaretleme yöntemiyle özel uygulama alanı olarak Türkçenin anlamsal çözümlenmesi hedeflenmiştir. Bu tip doğal dil işleme uygulamalarının yanında biçimsel ontolojiler, bilgiyi anlamsal yapılar şeklinde açık ve anlamlı bir şekilde sunmalarından dolayı eğitim alanında da çok fazla bir şekilde kullanılırlar. Bunun en önemli nedenleri; yapılandırmacı yaklaşımın yayılışı ve öğretim amacıyla kullanılan kavram haritaları gibi bilgi teknolojilerinin kullanımıdır.

Construction of formal ontology on computer

From a general point of view, the defined reality models by using a formal language are called formal ontology. These general purposeful models can be also used in the special fields of application. Because ontologies are large-scale by their nature, they have the potential of hosting errors and deficiencies in case they are generated by human labor. Besides, an ontology formed such a way will be difficult to be adapted to a application specific. In this study, an application of a computerized formal ontology formation saved from probable problems which are likely to arise using human labor will be introduced. In the application, semantic analysis of Turkish has been targetted as a special application field using corpus-based marking method in the framework of formal concept analysis. Beside the applications of these kinds of natural language processing formal ontologies are used considerably in the field of education as they present the information in the way of semantic structures clearly and meaningfully. The most important reasons of this are the use of the information technologies such as expansion of constructivist approach and the concept maps used for educational reasons.

Kaynakça

Dahiya, Y.V. (1995). Panini as a linguist: Ideas and Patterns. Delhi, India: Eastern Book Linkers.

Dowty, D. (1991). Thema c Proto-Roles and Argument Selection. Language, 67, 547-619.

Fillmore, C.J. (1976). Frame seman cs and the nature of language. Annals of the New York Academy of Sciences, 280, 20-32. DOI: 10.1111/j.1749-6632.1976.tb25467.x

Fillmore, C. J., Johnson, C.R., & Petruck, M.R.L. (2003). Background to Framenet. Intertational Journal of Lexicography, 16 (3), 235- 250.

Ganter, B., & Wille, R. (1996). Formale Begriffsanalyse: Mathema sche Grundlagen. Berlin: Springer.

Gildea, D., & Jurafsky, D. (2002). Automa c Labeling of Seman c Roles. Computa onal Linguistics, 28(3), 245-288.

Jackendoff, R. (1993). On the Role of Conceptual Structure in Argument Selection. A Reply to Emonds. Natural Language and Linguistic Theory, 11, 279-312.

Kılıçaslan, Y., & Güner, E.S. (2011). Filtering Machine Translation Results with Automatically Constructed Concep Latices. Proceedings of 8th International Conference on Concept Lattices and Their Applications (CLA 2011), Nancy, France.

Kasper, S. (2008). A comparison of ‘thematic role’ theories. Unpublished master thesis. The Philips University of Malburg.

Kaynak Göster