Harb-i Umûmî’de Osmanlı Devleti’nin İran Cephesi’nde yaşadığı bazı istihbarat zaafları

Birinci Dünya Savaşı yıllarında İran, güneyden İngilizlerin, kuzeyden Rusların işgâline uğramıştır. İran devletinin içinde bulunduğu askerî, siyasî ve toplumsal vaziyet, bu işgâlin gerçekleşebilmesinin en önemli sebebidir. İran’ın işgâl edilmesi Osmanlı Devleti açısından büyük bir askerî tehdit oluşturmaktadır. Bu sebeple söz konusu dönemde Osmanlı Devleti, İran’la yakından ilgilenen bir siyaset izlemiştir. Osmanlı Devleti’nin İran’a yönelik bu siyaseti, sadece askerî kaygılardan ibaret olmamıştır. Halifeliğin nüfuzunu kullanarak önce İran’ın, sonra da İran üzerinden Afganistan ve Hindistan’ın savaşa katılması için çalışılmıştır. Ne var ki Almanların da büyük umutlarla desteklediği bu proje gerçekleşememiştir. Başarısızlığın arkasındaki en önemli sebep, yapılan planlarla eldeki mevcut imkânların dengesizliği olmuştur. Bu çalışma, Birinci Dünya Savaşı yıllarında müttefiki Almanya’nın da desteğiyle İttihâd-ı İslâm politikası takip etmeye çalışan Osmanlı Devleti’nin, İran coğrafyasında yaşadığı birtakım zaafları konu almaktadır

Some Intelligence Weakness of The Ottoman State Experienced at The World War I, The Iran Front

During the World War I, Iran was exposed to an occupation from the south by the English and from north by the Russian. The most important reason for this occurrence is the military, political and social conditions in the Iran State. The fact that Iran was occupied was a big military threat for the Ottoman State. Therefore, the Ottoman State followed a close policy interested in Iran at the period. The policy of the Ottoman State for Iran did not consist of only military concerns. By using the power of the caliphate, firstly Iran and then Afghanistan and India were tried to be involved in the war. However, this project supported by the German with great expectations didn’t come true. The most important reason behind of the failure was the imbalance between the plans made and the available capabilities. This study deals with some intelligence weakness which the Ottoman State trying to follow the policy of Ittihad-i Islam with the support of its ally, Germany, during the years of the World War I experienced in the Iran geography.

Kaynakça

BOA, HR.SYS. D: 2294, G: 3; BOA, HR.SYS. D: 2294, G: 5; BOA, HR.SYS. D: 2312, G: 1; BOA, HR.SYS. D: 2337, G: 4; BOA, HR.SYS. D: 2338, G: 58; BOA, HR.SYS. D: 2338, G: 81; BOA, HR.SYS. D: 2340, G: 44; BOA, HR.SYS. D: 2423, G:35; BOA, HR.SYS. D: 2424, G: 68

ABRAHAMİAN, Ervand, Modern İran Tarihi, Çev: Dilek Şendil, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2009

AYDEMİR, Şevket Süreyya, Makedonya’dan Orta Asya’ya Enver Paşa, Cilt 3, Remzi Kitabevi, İstanbul 1985

BLAGA, Rafael, İran Halkları El Kitabı, Yayınevi ve Yeri Yok, 1997

Cemal Paşa, Hatıralar, Haz. Alpay Kabacalı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2006

ÇOLAK, Mustafa, Alman İmparatorluğu’nun Doğu Siyaseti Çerçevesinde Kafkasya Politikası (1914-1918), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 2006

İran’a Dair Askerî Raporlar, Cilt 1, 2, İstanbul Matbaa-i Askeriyesi, 1332

İran Ordusu Hakkında Muhtasar Risale, Karargâh-ı Umûmî İstihbarat Şubesi, 1331

İran Ordusu Tarihçesi, Matbaa-i Askeriye, 1326

KELEŞYILMAZ, Vahdet, Teşkilât-ı Mahsûsa’nın Hindistan Misyonu (1914-1918), Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Ankara 1999

KURTCEPHE, İsrafil-BALCIOĞLU, Mustafa, “Birinci Dünya Savaşı Başlarında Romantik Bir Türk-Alman Projesi, Hüseyin Rauf Bey Müfrezesi”, OTAM, Sayı 3, Ankara Ocak 1992

LARCHER, M. Büyük Harpte Türk Harbi, Cilt 2, Çev. Mehmet Nihat, Matbaa-i Askeriye, İstanbul 1927

Mehmed Kenan, Büyük Harpte İran Cephesi, Cilt 1, Büyük Erkân-ı Harbiye Reisliği, Ankara 1928

METİN, Barış, Birinci Dünya Savaşı’nda İran’da Etnik, Dinî ve Siyasî Nüfuz Mücadeleleri, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Basılmamış Doktora Tezi)

OKDAY, İsmail Hakkı, Yanya’dan Ankara’ya, Sebil Yayınevi, İstanbul 1975

ORBAY, Rauf, Cehennem Değirmeni, Cilt 1, Emre Yayınları, İstanbul 1993

SABİS, Ali İhsan, Harp Hatıralarım Birinci Dünya Harbi, Cilt 3, Nehir Yayınları, İstanbul 1991

SARIKAYA, Yalçın, Tarihî ve Jeopolitik Boyutlarıyla İran’da Milliyetçilik, Ötüken Neşriyat, İstanbul 2008

SARISAMAN, Sadık, “Birinci Dünya Savaşı Sırasında İran Elçiliğimiz ile İrtibatlı Bazı Teşkilât-ı Mahsûsa Faaliyetleri”, OTAM, Sayı 7, Ankara 1996, s.209-217

SARISAMAN, Sadık, “Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin Bahtiyari Politikası”, OTAM, Sayı 8, Ankara 1997, s.295-318

SARISAMAN, Sadık, “Ömer Naci Bey Müfrezesi”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Dergisi Atatürk Yolu, Sayı 16, Kasım 1997

SORGUN, Taylan, Halil Paşa İttihat ve Terakkî’den Cumhuriyet’e Bitmeyen Savaş, Kamer Yayınları, İstanbul 1997

Kaynak Göster

Bibtex @ { tariharastirmalari603131, journal = {Tarih Araştırmaları Dergisi}, issn = {1015-1826}, address = {[email protected]}, publisher = {Ankara Üniversitesi}, year = {2013}, volume = {32}, pages = {1 - 16}, doi = {}, title = {Harb-i Umûmî’de Osmanlı Devleti’nin İran Cephesi’nde yaşadığı bazı istihbarat zaafları}, key = {cite}, author = {Arıkan, Mustafa} }
APA Arıkan, M . (2013). Harb-i Umûmî’de Osmanlı Devleti’nin İran Cephesi’nde yaşadığı bazı istihbarat zaafları . Tarih Araştırmaları Dergisi , 32 (53) , 1-16 .
MLA Arıkan, M . "Harb-i Umûmî’de Osmanlı Devleti’nin İran Cephesi’nde yaşadığı bazı istihbarat zaafları" . Tarih Araştırmaları Dergisi 32 (2013 ): 1-16 <
Chicago Arıkan, M . "Harb-i Umûmî’de Osmanlı Devleti’nin İran Cephesi’nde yaşadığı bazı istihbarat zaafları". Tarih Araştırmaları Dergisi 32 (2013 ): 1-16
RIS TY - JOUR T1 - Harb-i Umûmî’de Osmanlı Devleti’nin İran Cephesi’nde yaşadığı bazı istihbarat zaafları AU - Mustafa Arıkan Y1 - 2013 PY - 2013 N1 - DO - T2 - Tarih Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 1 EP - 16 VL - 32 IS - 53 SN - 1015-1826- M3 - UR - Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 Tarih Araştırmaları Dergisi Harb-i Umûmî’de Osmanlı Devleti’nin İran Cephesi’nde yaşadığı bazı istihbarat zaafları %A Mustafa Arıkan %T Harb-i Umûmî’de Osmanlı Devleti’nin İran Cephesi’nde yaşadığı bazı istihbarat zaafları %D 2013 %J Tarih Araştırmaları Dergisi %P 1015-1826- %V 32 %N 53 %R %U
ISNAD Arıkan, Mustafa . "Harb-i Umûmî’de Osmanlı Devleti’nin İran Cephesi’nde yaşadığı bazı istihbarat zaafları". Tarih Araştırmaları Dergisi 32 / 53 (Mayıs 2013): 1-16 .
AMA Arıkan M . Harb-i Umûmî’de Osmanlı Devleti’nin İran Cephesi’nde yaşadığı bazı istihbarat zaafları. TAD. 2013; 32(53): 1-16.
Vancouver Arıkan M . Harb-i Umûmî’de Osmanlı Devleti’nin İran Cephesi’nde yaşadığı bazı istihbarat zaafları. Tarih Araştırmaları Dergisi. 2013; 32(53): 1-16.
IEEE M. Arıkan , "Harb-i Umûmî’de Osmanlı Devleti’nin İran Cephesi’nde yaşadığı bazı istihbarat zaafları", Tarih Araştırmaları Dergisi, c. 32, sayı. 53, ss. 1-16, May. 2013