Dijital Okuryazarlık ve Teknoloji Okuryazarlığı: Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Bu çalışmanın amacı, dijital ve teknoloji okuryazarlığına yönelik tanımlamaların tarihsel süreç içerisindeki değişimini karşılaştırmak, dijital ve teknoloji okuryazarı bireyler için tanımlanan özellikleri benzerlikler ve farklılıklar açısından incelemek ve bu okuryazarlıkların kapsamları bağlamında benzerliklerini ve farklılıklarını ortaya koymaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve doküman incelemesi yapılmıştır. Dokümanlara ulaşabilmek için taramada ‘’teknoloji okuryazarlığı’’ ve ‘’dijital okuryazarlık’’ kavramlarının yanında araştırmalarda anahtar kelime olarak sunulan ‘’sayısal okuryazarlık’’, ‘’bilgisayar okuryazarlığı’’ ve ‘’bilgi ve iletişim teknolojileri okuryazarlığı’’ kavramları da kullanılmıştır. Sonuçta 86 makaleye ve 3 kitaba ulaşılmıştır. Detaylı analizden önce kaynaklar incelenmiş ve kapsamlı incelenmesi gereken 35 çalışma belirlenmiştir. Sonuçta, tarihsel süreç açısından gerek birbirlerinin yerine kullanımı gerekse alt boyutları bağlamında dijital ve teknoloji okuryazarlığı konusunda kavram kargaşası olduğu görülmüştür. İkincisi bu okuryazar bireyler için tanımlanan özelliklerin benzerliği kadar farklılıklarının da olduğu görülmüştür. Son olarak teknoloji ve dijital kavramları bağlamında bu okuryazarlıkların iç içe geçtiği ve bu anlamda kesin hatlarla ayrılmasının tam anlamıyla mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

Digital Literacy and Technological Literacy: A Comparative Examination

The aim of this study is to compare the changes in the definitions of digital and technological literacy in the historical process, to examine the characteristics defined for digital and technologically literate individuals in terms of similarities and differences, and to reveal the similarities and differences of these literacies in the context of their scope. The qualitative research method was adopted and document analysis was conducted. In addition to the concepts of ''technological literacy'' and ''digital literacy''; the concepts ''computer literacy'' and ''information and communication technologies literacy'' are presented as keywords. As a result, 35 studies that need to be examined were determined. First, there is confusion in terms of digital and technological literacy by being used interchangeably. Second, the characteristics described for these literate individuals have differences as well as similarities. Finally, digital and technological literacy are intertwined and it is not possible to separate them with certain lines.

Kaynakça

Acar, Ç. (2015). Anne ve babaların ilkokul ortaokul ve lise öğrencisi çocukları ile kendilerinin dijital okuryazarlıklarına ilişkin görüşleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara.

Akkoyunlu, B., & Yılmaz Soylu, M. (2010). Öğretmenlerin sayısal yetkinlikleri üzerine bir çalışma. Türk Kütüphaneciliği, 24(4), 748-768.

Ala-Mutka, K. (2011). Mapping digital competence: Towards a conceptual understanding. Institute for prospective technological studies, Retrieved August 10, 2018 from http://ftp.jrc.es/EURdoc/JRC67075_TN.pdf.

Al-Qallaf, C. L., & Al-Mutairi, A. S. R. (2016). Digital literacy and digital content support learning. The Electronic Library. https://doi.org/10.1108/el-05-2015-0076

Aspers, P., & Corte, U. (2019). What is qualitative in qualitative research. Qualitative Sociology, 42(2), 139–160. https://doi.org/10.1007/s11133-019-9413-7

Bacanak, A., Karamustafaoğlu, O., & Köse, S. (2003). Yeni bir bakış: eğitimde teknoloji okuryazarlığı. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2 (14), 191-196.

Bakır, E. (2016). Sınıf öğretmeni adaylarının dijital vatandaşlık seviyelerinin dijital vatandaşlık alt boyutlarına göre incelenmesi. Karadeniz Teknik Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Trabzon.

Bawden, D. (2008). Origins and concepts of digital literacy. In C. Lankshear, M. Knobel (Eds.), Digital literacies: Concepts, policies and practices (pp.17- 32). New York: Peter Lang.

Bennett, W. L., Wells, C., & Rank, A. (2009). Young citizens and civic learning: Two paradigms of citizenship in the digital age. Citizenship Studies, 13(5), 105-120. https://doi.org/10.1080/13621020902731116

Buckingham, D. (2008). Defining digital literacy: What do young people need to know about digital media? In C. Lankshear, M. Knobel (Eds.), Digital literacies: Concepts, policies and practices (pp.73-87). New York: Peter Lang.

Childers, S. (2003). Computer literacy: Necessity or buzzword? Information Technology and Libraries, 22(3), 100–104.

Çoklar, A. N., & Şahin, Y. L. (2014). Öğrencilerin gözüyle teknoloji okuryazarlığı: Nedir, neredeyiz, aile ve çocuklar için neler yapmalı? Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry, 5(2), 27-34.

Condy, J., Chigona, A., Gachago, D., & Ivala, E. (2012). Pre-service students' perceptions and experiences of digital storytelling in diverse classrooms. Turkish Online Journal of Educational Technology, 11(3), 278-285.

Corbin, J., & Strauss, A. (2008). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (3rd Ed.). Thousand Oaks, Ca: Sage.

Crowe, A. R. (2006). Technology, citizenship, and the social studies classroom: Education for democracy in a technological age. International Journal of Social Education, 21(1), 111-121.

Dede, C. (2010). Comparing frameworks for 21st century skills. In J. Bellanca, R. Brandt (Eds.), 21st century skills: Rethinking how students learn (pp.51-76). America.

Eshet, Y. (2002). Digital literacy: A new terminology framework and its application to the design of meaningful technology-based learning environments. In P. Kommers, G.

Richards (Eds.), Proceedings of world conference on educational multimedia, hypermedia and telecommunications pp (493-498). Chesapeake, VA: AACE.

Eshet-Alkalai, Y. (2004). Digital literacy: A conceptual framework for survival skills in the digital era. Journal of Educational Multimedia and Hypermedia, 13(1), 93-106.

Fereday, J., & Muir-Cochrane, E. (2006). Demonstrating rigor using thematic analysis: A hybrid approach of inductive and deductive coding and theme development. International Journal of Qualitative Methods, 5(1), 80–92.

Gilster, P. (1997). Digital literacy. New York: Wiley.

Güneş, E., & Bahçivan, E. (2017). A mixed research-based model for pre-service science teachers’ digital literacy: Responses to ‘’which beliefs’’ and ‘’how and why they interact’’ questions. Computers & Education, 118, 96-106.

Hamutoğlu, N. B., Güngören, Ö. C., Kaya Uyanık, G., & Gür Erdoğan, D. (2017). Dijital okuryazarlık ölçeği: Türkçe’ye uyarlama çalışması. Ege Eğitim Dergisi, 18(1), 408- 429.

Herman, N. D. Maknun, J. Barliana, M. S., & Mardiana, R. (2018). Technology literacy level of vocational high school students. Advances in Social Science, Education and Humanities Research, 299, 519-522.

ITEA (International Technology Education Association) (2000). Standards for technological literacy: Content for the study of technology. Reston, VA: Author.

Kıyıcı, M. (2008). Öğretmen adaylarının sayısal okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi. Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Eskişehir.

Knieová, V., Janovec, J., Kroufek R., & Chytrý V. (2016). Affective dimension of technological literacy. L. G. Chova, A. L. Martínez & I. C. Torres (Eds.). 9th Annual International Conference of Education, Research and Innovation, 2016, (pp. 590-596). Iated Academy, Seville, Spain.

Kurt, A. A., Orhan, D., Yaman, F., Solak, M. Ş., & Türkan, F. (2014). Bilgi ve iletişim teknolojileri ışığında Türkiye’de yapılan okuryazarlık çalışmalarındaki eğilim. Eğitim Teknolojileri Araştırmaları Dergisi, 5 (2), 0-0.

Leaning, M. (2019). An approach to digital literacy through the integration of media and ınformation literacy. Media and Communication, 7 (2), 4-13.

Leu, D. J., & Kinzer, C. K. (2000). The convergence of literacy instruction with networked technologies for information and communication. Reading Research Quarterly, 35(1), 108-127.

Martin, A. (2005). DigEuLit – A European framework for digital literacy: A progress report. Journal of e-Literacy, 2(2) s.130-136.

Martın, A., & Grudziecki, J. (2006). DigEuLit: Concepts and tools for digital literacy development. Innovation in Teaching and Learning in Information and Computer Sciences, 5(4), 249–267.

Mc-Mıllan, S. (1996). Literacy and computer literacy: Definitions and comparisons. Computer & Education, 27(3), 161-170.

Media Awareness Network. (2010). Digital literacy in Canada: From inclusion to transformation. A submission to the digital economy strategy consultation, Retrieved February 2, 2018, from http://www.mediaawareness.ca/english/corporate/media_kit/digital_literacy_paper_pdf/digitalliteracypaper.pdf

MEB (Milli Eğitim Bakanlığı) (2018). Fen bilimleri dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 3, 4, 5, 6, 7. ve 8. sınıflar). Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.

Merriam, S. B. (1998). Qualitative research and case study applications in education. San Francisco: Jossey-Bass.

National Research Council Committee on Information Technological Literacy (1999). Being fluent with information technology. Washington, D.C.: National Academy Press. Ng, W. (2012). Can we teach digital natives digital literacy? Computers & Education, 59(3), 1065–1078.

Norton, P., & Wiburg, K. M. (1998). Teaching with technology. New York: Harcourt Brace.

Patton, M. Q. (2002). Qualitative research & evaluation methods. London: Sage Publication.

Petrina, S. (2003). The educational technology is technology education manifesto. Journal of Technology Education, 15(1), 64-74.

Perdana, R., Yani, R., Jumadi, J., & Rosana, D. (2019). Assessing students’ digital literacy skill in senior high school Yogyakarta. JPI, 8(2), DOI: 10.23887/jpi-undiksha.v8i2.17168

Pearson, G., & Young, A. T. (2002). Technically speaking: Why all Americans need to know more about technology. National Academies Press.

Ribble, M. S., & Bailey, G. D. (2007). Digital citizenship in schools. Eugene: International Society for Technology in Education.

Ribble, M. S., Bailey, G. D., & Ross, T. W. (2004). Digital citizenship: Addressing appropriate technology behavior. Learning & Leading with Technology, 32(1), 6.

Shackelford, R. (2007). Technological literacy: A new basic for inclusion in the university’s core curriculum. University College Cork, Ireland.

Tang, C. M., & Chaw, L. Y. (2016). Digital literacy: A prerequisite for effective learning in a blended learning environment? The Electronic Journal of e‐Learning, 14 (1) (pp. 54‐65). Retrieved from http://www.ejel.org/main.html

Techataweewan, W., & Prasertsin, U. (2018). Development of digital literacy indicators for Thai undergraduate students using mixed-method research. Kasetsart Journal of Social Sciences, 39, 215-221.

TFAAP (Technology for All Americans Project) (1996). Technology for all Americans: A rationale and structure for the study of technology. International Technology Association, Reston, VA.

NCREL (The North Central Regional Educational Laboratory) (2003). Engauge 21st century skills: Literacy in the digital age. Retrieved July 2, 2018, from http://pict.sdsu.edu/engauge21st.pdf.

Timur, B., Timur, S., & Akkoyunlu, B. (2014). Öğretmen adaylarının sayısal yetkinlik düzeylerinin belirlenmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 33, 41-59.

Üstündağ, M. T., Güneş, E., & Bahçivan, E. (2017). Turkish adaptation of digital literacy scale and ınvestigating pre-service science teachers’ digital literacy. Journal of Education and Future, 12, 19-29.

Wang, K. F. S. (2003). The development of benchmarks and the selection of appropriate methods to assess technological literacy portion of the natural science and living technology curriculum as required by the 2000 national curriculum guidelines of the Republic of China (Taiwan), The Ohio State University, (Unpublished Doctoral Thesis), Ohio.

Yıldız, Ç., Kahyaoğlu, M., & Kaya, F. M. (2012). Siirt ilindeki ortaöğretim öğrencilerinin sayısal okuryazarlık düzeylerinin cinsiyet, sınıf ve öğrenim gördüğü lise türüne göre farklılaşmasının incelenmesi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(3), 81-95.

Yiğit, E. Ö. (2011). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının teknoloji okuryazarlığı düzeylerinin ve teknoloji ile bütünleştirilmiş sosyal bilgiler öğretimine yönelik görüşlerinin belirlenmes. Marmara üniversitesi eğitim bilimleri enstitüsü, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), İstanbul.

Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods (Sixth Edition). Sage Publications, Thousand Oaks, CA.

Kaynak Göster

APA Silik, Y. & Aydın, F. (2021). Dijital Okuryazarlık ve Teknoloji Okuryazarlığı: Karşılaştırmalı Bir İnceleme . Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi , 19 (4) , 17-34 . DOI: 10.18026/cbayarsos.907788