Tınısal Özellikleri Ekseninde Viyolonselin Türk Halk Müziği’ndeki İcrasına Yönelik Tespitler ve Öneriler

Bu makalede, tınısal özellikleri ekseninde viyolonselin THM icrasındaki yeri ve bu müziğe yönelik kullanım özellikleri incelenmiştir. Bununla birlikte, viyolonselin kendisine özgü ses özelliklerinin THM toplulukları içerisinde nasıl bir etki meydana getirebileceğinin bir tür değerlendirmesi yapılmıştır. Çalışmada, viyolonselin THM toplulukları tarafından yapılan genel icraya sağlayabileceği tınısal ve ezgisel katkıların, alanında uzman olan müzisyenler ile viyolonsel icracılarının konuyla ilgili olarak verdikleri bilgiler doğrultusunda bir takım tespitlerde ve önerilerde bulunmak suretiyle ortaya koyulması amaçlanmıştır. Çalışmada betimsel araştırma modeli kullanılmıştır. Veri toplama ve yorumlama aşamalarında ise literatür tarama ve doküman inceleme tekniklerinden yararlanılmıştır. Çalışma kapsamındaki önerilerin daha açık bir şekilde anlaşılması amacıyla da konuya yönelik görsel nota örnekleri hazırlanmıştır. Çalışma kapsamında yapılan tespitlerin ve değerlendirmelerin ışında, viyolonselin ezgi ve eşlik amaçlı icrasının THM topluluklarını tınısal açıdan zenginleştirebileceği ve geniş ses olanakları sayesinde bu çalgının THM’nin icra niteliğini yükseltebileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Findings and Recommendations Concerning the Performance of Violoncello in Turkish Folk Music within the Scope of its Tonal Characteristics

In this article, the role of violoncello in the performance of Turkish folk music within the scope of its tonal characteristics, and its functionality in this genre of music are examined. It is aimed to reveal the tonal and melodic contributions of violoncello to the performance given by Turkish folk music ensembles, based on findings emerged in accordance with the information gained from the musicians and the violoncello performers who are experts in their field. Descriptive research model was used in the study. In the data collection and interpretation stages, literature review and document analysis techniques were utilized. To facilitate a clearer understanding of the suggestions in the study, excerpts of musical notation were prepared. It may be concluded that violoncello melody and accompaniment enrich the tonal extent and raise the performance quality of Turkish folk music ensembles.

Kaynakça

Adler, S. (1989). The Study of Orchestration. (Second Edition). W.W. Norton and Company, New York – London, Printed in the United States of America.

Akpınar, M. (2002). Türk Halk Müziğinin Keman ile Seslendirilmesi Üzerine Bir Araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (8), 47-55.

Balkılıç, Ö. (2009). Cumhuriyet, Halk ve Müzik: Türkiye’de Müzik Reformu 1922- 1952. (1. Baskı). Ankara: Tan Kitabevi Yayınları.

Berlioz, H. ve Strauss, R. (1991). Treatise On Instrumentation (Translated by Theodore Front), Dover Publications, Inc., New York.

Büyükyıldız, Z. (2009). Türk Halk Müziği: Ulusal Türk Müziği. (1. Baskı). İstanbul: Papatya Bilim Yayınevi.

Casella, A. ve Mortari, V. (2004). The Technique of Contemporary Orchestration (Second Revised Edition), English Translation with Contemporary Applications by Thomas V. Fraschillo, Casa Ricordi – Universal Music Publishing Ricordi S.r.l.

Değirmencioğlu, L. (2012). Makamsal Viyolonsel İcralarında Ses Alanının (Register) Belirlenmesi. A. Akat ve diğerleri (Ed.), KTÜ 1. Uluslararası Müzik Araştırmaları “Müzik ve Kültürel Doku” Sempozyum Bildirileri (s. 299-311) içinde. Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi Yayınları. ISBN: 978-605-2271-02-5.

Değirmencioğlu, L. ve Arapgirlioğlu, H. (2011). Makamsal Viyolonsel Öğretiminde Popüler Müzik Eserlerinden Yararlanma: (Orhan Gencebay Örneği). Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (31), 199-224.

Demirci, B. (2013). Viyolonsel İçin Türk Müziği Dizileri. (1. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

Duygulu, M. (2014). Türk Halk Müziği Sözlüğü. (1. Basım). İstanbul: Pan Yayıncılık.

Ekber, K. (2014). Romberg’den Klengel’e 19. Yüzyıl Alman Viyolonsel Okulunda Besteci Viyolonselciler ve 20. Yüzyıl Viyolonselcilerine Etkileri (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Sanat Çalışması Raporu). Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, Ankara.

Griffiths, P. (2006). New Penguin Dictionary of Music. (First published in 2004). Cornwall: Penguin Referance Library, Penguin Books Ltd.

İşgörür, Ü. (1999). Viyolonsel Alanında Barok, Klasik, Empresyonist Evrelerin Temel Üslup Özellikleri ve Çağdaş Yorumlama Modelleri (Yayımlanmamış Sanatta Yeterlik Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.

Kaya, G. E. (2011). Bağlama Metodu. (3. Baskı). İzmir: Ege Üniversitesi Basımevi Müdürlüğü.

Kınık, M. (2011). Türk Halk Müziği Çalgı Topluluklarının Yapılanması ve Bağlama. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (30), 211- 234.

Madanoğlu, Y. (2004). Viyolonsel Çalma Tekniğinde Gevşeme Yöntemleri (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.

Oral, M. (2010). Bağlamada Belli Başlı Yöresel Tavırların İcrasında Bozuk Düzen ile Bağlama Düzeni Arası Transpozisyonda Oluşan Duyum Farklılıkları (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Önder, O. (2012). Zeybek Müziklerinin Viyolonsel Eğitiminde Kullanılabilirliği ve Viyolonsel Eğitimine Uyarlanması (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Uludağ Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bursa.

Önen, E. A. (1993). Viyolonsel Yapımcıları ve Viyolonselin Gelişimi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Araştırma Çalışması). Anadolu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.

Özbek, M. (2014). Türk Halk Müziği El Kitabı I. (2. Baskı). Ankara: T.C. Başbakanlık Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.

Özgen Öztürk, Y. (2009). Türk Makam Müziğinde Viyolonsel: Erken Dönem Kayıtları Üzerine Bir Analiz (Yayımlanmamış Doktora Tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Özgen Öztürk, Y. ve Beşiroğlu, Ş. Ş. (2009). Viyolonselin Türk makam müziğine girişi ve Tanburi Cemil Bey. İtü dergisi/b, sosyal bilimler, 6 (1), 31-40.

Özgüler, Ö. (2007). Türk Müziği’nde Viyolonsel (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Öztürk, C. (2007). Başlangıç Metodu ve Teorik Bilgiler ile Viyolonsel. (1. Baskı). İstanbul: Hiperlink Yayınları.

Pelikoğlu, M. C. (2012). Geleneksel Türk Halk Müziği Eserlerinin Makamsal Açıdan Adlandırılması. (Birinci Baskı). Erzurum: Atatürk Üniversitesi Yayınları.

Piston, W. (1955). Orchestration. (First Edition). W.W. Norton and Company Inc., New York – London, Printed in the United States of America for the Publishers by the Vail-Ballou Press.

Rimsky-Korsakov, N. (2015). Principles of Orchestration with Musical Examples Drawn from His Own Works in Two Volumes Bound as One. (First published in 1964, Edited by Maximillian Steinberg, English Translation by Edward Agate). Dover Publications, Inc., New York.

Say, A. (2005). Müzik Ansiklopedisi: Besteciler, Yorumcular, Eserler, Kavramlar – Cilt 3. (1. Baskı). Ankara: Müzik Ansiklopedisi Yayınları.

Sevsay, E. (2015). Orkestrasyon: Çalgılama ve Orkestralama Sanatı. (Çev. Ertuğrul Sevsay). (1. Baskı). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Şaktanlı, S. C. (2015). Çello. (2. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayınları.

Tutu, B. (2001). Türk Müziğinde Viyolonsel Eğitimi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.

Yamak Coşkun, S. (2006). Türk Halk Müziğinde Oluşturulan Geleneksel ve Modern Çalgı Topluluklarının Yapısal Analizi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Yüksel, S. (2007). Viyolonselin, Viola da Gambadan Günümüze Kadar Geçirdiği Yapısal Değişiklikler ve Eserler Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Zeren, A. (2014). Müzik Fiziği. (Altıncı Basım), İstanbul: Pan Yayıncılık.

Physics of Music-Notes (t.y.). Equal Tempered Scale – Table of Frequencies and Wavelenghts in air içinde. Erişim Adresi (25 Eylül 2018): https://pages.mtu.edu/~suits/notefreqs.html

Kaynak Göster