Bölgesel Gelişme Bağlamında Kalkınma Ajanslarının Faaliyetleri: TR82 Bölgesi (Kastamonu, Sinop, Çankırı) Örneği

Türkiye’de bölgesel gelişme farklılıklarının giderilmesi dolayısıyla sürdürülemez boyutlara ulaşan iç göç sürecinin önlenmesi önemli bir hedeftir. Fakat yıllarca merkeziyetçi bir anlayışa göre sürdürülen kalkınma politikaları, bölgesel gelişme farklılıklarının giderilmesinde yeterince başarı sağlayamamıştır. Bu nedenle tavandan-tabana yönelen bir kalkınma politikası terk edilerek, yerine yerel aktörleri ön plana çıkaran, bölgesel dinamikleri harekete geçirmeyi hedefleyen bir kalkınma anlayışına geçilmiştir. Bu yeni kalkınma anlayışında, Düzey 2 bölgesel sınıflandırmasına göre yapılandırılan 26 kalkınma ajansı anahtar bir role sahiptir. Bu kalkınma ajansından birisi araştırma alanımız olan TR82 bölgesinde faaliyette bulunan Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı (KUZKA)’dır. Çalışmada KUZKA’nın bölgesel gelişmeyi sağlama ve dolayısıyla bölgesel gelişme farklılıklarını azaltmak için uyguladığı faaliyetler TR82 bölgesi bağlamında değerlendirilmiştir.

Activities of Development Agencies in The Context of Regional Development: Case of TR82 Region (Kastamonu, Sinop, Çankırı)

In Turkey, it is an important aim to be prevented the internal migration process which reached an unsustainable level because of eliminating the regional development differences. However, the development policies pursued according to a centralist approach for years have not obtained the expected results in eliminating the regional development differences. For this reason, a top-down development policy has been abandoned. Instead, it has been adopted a development approach emphasizing local actors and aiming to mobilize regional dynamics. In this new development approach, 26 development agencies structured in according to the regional categorization of Degree 2 have a pivotal role. One of these development agencies is Northern Anatolia Development Agency (KUZKA) operating in the TR82 Region which is our research area. In the study, the activities that KUZKA has applied in order to enable the regional development and reduce the regional development differences are assessed in the context of the TR82 Region.

Kaynakça

Akbulut, Mahmut Umut Ferman ve Göküş Mehmet (2017), “Küreselleşme ve Yerelleşme Sürecinde Bölgesel Kalkınma Ajansları”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 20 (1):79-88.

Beer, Andrew ve Maude, Alaric (2002), “Local and Regional Economic Development Agencies in Australia”, Report Prepared for the Local Government Association of South Australia By School of Geography, https://www.lga.sa.gov.au/webdata/resources/project/Local_and_Regional_ Economic_Development_Agencies_in_Australia_-_2002_Report.pdf, Erişim Tarihi: 25.10.2018.

Dinler, Zeynel (2012), Bölgesel İktisat, 9. Baskı, Ekin Basım Yayınevi: Bursa.

Dinçer, Bülent, Özaslan, Metin ve Kavasoğlu, Taner (2003), İllerin ve Bölgelerin Sosyo-ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması (2003), DPT, Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü, (Mayıs), Ankara.

Eroğlu, Müzeyyen ve Kum, Melike (2010), “Türkiye’de Kalkınma Ajanslarının İdari Teşkilat İçindeki Yeri”, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Sayı: 35, (Ocak-Temmuz):175-198.

Halkier, Henrik (2011), “Regional Development Agencies: European Trends and Experiences”, 1. Uluslararası Bölgesel Kalkınma Konferansı Bildiri Kitabı, 22- 23 Eylül 2011, Birinci Baskı, Malatya. s.1-9.

İbret, Ünal, Aydınözü, Duran ve Uğurlu, Mustafa (2015), “Kastamonu Şehrinde Kültür ve İnanç Turizmi”, Marmara Coğrafya Dergisi, Sayı: 32, Temmuz - 2015, 239-269.

Gökçe, Orhan ve Turan, Erol (2008) "Kamu Yönetiminin Dönüşümü ve Dönüşümün Temel Unsurları", Selçuk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, Yıl: 8, Sayı: 15: 175-200.

Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanun (5449 Sayılı Kanun), 08 Şubat 2006 tarih ve 26074 sayılı Resmi Gazete. https://www.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_KARARLAR/kanuntbm mc090/kanuntbmmc090/kanuntbmmc09005449.pdf, Erişim Tarihi: 04.04.2017.

Kandemir, Orhan ve Gökbeşe, Esra (2017), “Helal Turizmin Türkiye İçin Önemi ve Bölgesel Potansiyelin Değerlendirilmesine Yönelik Nitel Bir Araştırma: Kastamonu İli Örneği”, Türk İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(12), 299-314.

Kandemir, Orhan ve Kürkcü, Murat (2016), “Bir Refah Göstergesi Olan “Yaşam Endeksi” Bağlamında TR82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop) Bölgesinin Analizi”, Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Eylül 2016, Sayi:14.

Kandemir, Orhan ve İren, Zübeyde Tuğçe (2017), “Kastamonu İli İşgücü Piyasasının Durumu ve İŞKUR Faaliyetlerinin Analizi”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10 (52): 1063-1075.

Karakılçık, Yusuf (2014), Yeni Bölgeselleşme Politikaları ve Türkiye’de Bölge Yönetimi, Birinci Baskı, Seçkin Yayıncılık: Ankara.

Kargı, Nihal (2009), “Bölgesel Kalkınma Yaklaşımlarındaki Gelişmeler ve AB Perspektifi Altında Türkiye’nin Bölgesel Politika Analizi”, Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, Yıl:2, 1 (3):19-40.

Keskin, Hidayet ve Sungur, Onur (2010), “Bölgesel Politika Ekseninde Yaşanan Dönüşüm: Türkiye’de Kalkınma Planlarında Bölgesel Politikaların Değişimi”, SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi, Sosyal Bilimler Dergisi, Mayıs 2010, Sayı:21: 271-293.

KUZKA (2010), 2010 Yılı Faaliyet Raporu: TR82 Düzey II Bölgesi (Çankırı- Kastamonu-Sinop), (Aralık 2010), https://www.kuzka.gov.tr/Icerik/Dosya/www.kuzka.gov.tr_13_PD5X43UP_ 2010_yillik_faaliyet_raporu.pdf, Erişim Tarihi: 06.02.2018.

KUZKA (2012), 2011 Yılı Faaliyet Raporu, (Şubat-2012), https://www.kuzka.gov.tr/dosya/2011_yillik_faaliyet_raporu.pdf, Erişim Tarihi: 06.02.2018.

KUZKA (2014), 2013 Yılı Faaliyet Raporu, (Belge No:2014-KR-2/25), https://www.kuzka.gov.tr/dosya/2013_yillik_faaliyet_raporu.pdf, Erişim Tarihi: 06.02.2018.

KUZKA (2016a), 2016 Yılı Çalışma Programı, https://www.kuzka.gov.tr/Icerik/Dosya/www.kuzka.gov.tr_225_TN2K96WX _20151223-cp-2016.pdf, 03.04.2017.

KUZKA (2016b), 2014 - 2023 TR82 Düzey 2 Bölgesi (Kastamonu Çankırı Sinop İlleri) Bölge Planı, 1. Basım, Haziran 2016, https://www.kuzka.gov.tr/paylasim/20160401_tr82_bolge_plani_(WEB).pdf, Erişim Tarihi:04.08.2017.

KUZKA (2017a), 2011 KOBİ Mali Destek Programı Karşıt Durum Etki Değerlendirmesi Raporu, Belge No: 2017-RP-1/108, 1. Basım (Mayıs-2017), https://www.kuzka.gov.tr/paylasim/09_etki_analizi_raporu.pdf, Erişim Tarihi: 20.11.2017.

KUZKA (2017b), 2016 Yılı Faaliyet Raporu, (Belge No: 2017-KR-1/38) https://www.kuzka.gov.tr/Icerik/Dosya/www.kuzka.gov.tr_277_MW4Y36K E_2016-yillik-faaliyet-raporu.pdf, Erişim Tarihi:12.02.2018. KUZKA, Mali Destekler, https://www.kuzka.gov.tr/destekler.asp?D=11&Destekler=mali-destekler, Erişim Tarihi, 20.01.2018.

KUZKA, Teknik Destekler, https://www.kuzka.gov.tr/destekler.asp?D=12&Destekler=teknik-destekler, Erişim Tarihi: 23.01.2018.

KUZKA, Destekler: Yatırım Danışmanlığı, https://www.kuzka.gov.tr/destekler.asp?D=13&Destekler=yatirimdanismanligi, Erişim Tarihi: 23.01.2018.

Kuter, Nazan (2007), “Çankırı Kenti ve Çevresinin Turizm Açısından Değerlendirilmesi”, ZKÜ Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 9 (11): 71-77.

Küçükali, Adnan (2013), “Sosyal Politika Uygulamalarında Kalkınma Ajansları: KUDAKA Örneği”, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27 (3):205-220.

Mountford, Debra (2009), “Organising for local development: the role of local development agencies. Summary Report”, Working document, CFE/LEED, OECD, 26-27 November 2009, www.oecd.org/dataoecd/54/41/44682618.pdf?contentId=446, Erişim Tarihi: 25.10.2018.

Milli Tarım Projesi: Tarım ve Hayvancılıkta Yeni Dönem, https://www.ankaratb.org.tr/lib_upload/Milli%20Tar%C4%B1m%20Projesi.p df, Erişim Tarihi: 08.02.2018.

Przygoda, Miroslaw (2015), "New Trends in the Regional Development", International Journal of Management Science and Business Administration, 1 (11) : 47-54.

Oskay, Cansel Seymen ve Kubar, Yeşim (2007), “Avrupa Birliğine Uyum Sürecinde Türkiye’de Bölgesel Kalkınmanın Finansmanında Kalkınma Ajansları”, Selçuk Üniversitesi Karaman İ.İ.B.F. Dergisi Yerel Ekonomiler Özel Sayısı (Mayıs 2007): 204-214.

Övgün, Barış (2011), “Türk Kamu Yönetiminde Yeni Bir Örgütlenme: Kalkınma Bakanlığı”, Ankara Üniversitesi, SBF Dergisi, 66 (3): 263-281.

Özen, Pınar (2005), “Bölge Kalkınma Ajansları”, TEPAV, Mayıs, 2005. http://www.tepav.org.tr/upload/files/1271245092r8246.Bolgesel_Kalkinma_ Ajanslari.pdf, Erişim tarihi: 13.11.2017.

Özer, Yunus Emre (2007), “Küresel Rekabet-Bölgesel Kalkınma Ajansları ve Türkiye”, Review of Social, Economic & Business Studies, 9 (10):389-408.

Pehlivan, Pınar (2013), “Türkiye’de Kalkınma Ajanslarının Yerel Ekonomi Üzerine Etkileri: Zafer Kalkınma Ajansı Örneği”, CBÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 11 (3):412-438.

Sakal, Mustafa ve Demirhan, Habip (2014), “Bölgesel Politikalar Eksenindeki Değişim Sürecinde Türkiye’de İzlenen Bölgesel Kalkınma Politikalarının Analizi”, Türkiye’de Bölgesel Kalkınma ve Teşvik Politikaları (Editör: Mine Nur BOZDĞAN) içinde, 1. Baskı, Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. Ltd. Şti.: Ankara, 179-208.

T.C. Kalkınma Bakanlığı (2013a), İllerin ve Bölgelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması (SEGE-2011), Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü, Ankara, http://www3.kalkinma.gov.tr/PortalDesign/PortalControls/WebContentGost erim.aspx?Enc=51C9D1B02086EAFB13C239EE2D6723BE, Erişim Tarihi: 12.01.2018.

T.C. Kalkınma Bakanlığı (2013b), Kalkınma Ajansları 2012 Yılı Genel Faaliyet Raporu, ttp://www.kalkinma.gov.tr/pages/content.aspx?l=7a0b8e4a-dd0f- 43b1-880c-e682b9d15cc3&i=568, Erişim Tarihi: 07.02.2018.

T.C. Kalkınma Bakanlığı (2014a), Bölgesel Gelişme Ulusal Stratejisi (2014-2023), “Daha Dengeli, Topyekûn Kalkınma, Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü, (Aralık 2014), http://abdigm.meb.gov.tr/projeler/ois/003.pdf, Erişim Tarihi: 12.01.2018.

T.C. Kalkınma Bakanlığı (2014b), Kalkınma Ajansları 2013 Yılı Genel Faaliyet Raporu, http://www3.kalkinma.gov.tr/DocObjects/Download/16009/Kalk%C4%B1n ma_Ajanslar%C4%B1_2013_Y%C4%B1l%C4%B1_Genel_Faaliyet_Raporu.pd f, Erişim Tarihi: 12.02.2018.

T.C. Kalkınma Bakanlığı (2015), Kalkınma Ajansları 2014 Yılı Genel Faaliyet Raporu, http://www3.kalkinma.gov.tr/DocObjects/View/16069/Kalk%C4%B1nma_Aj anslar%C4%B1_2014_Y%C4%B1l%C4%B1_Genel_Faaliyet_Raporu.pdf, Erişim Tarihi: 22.01.2018.

T.C. Kalkınma Bakanlığı (2016), Kalkınma Ajansları 2015 Yılı Genel Faaliyet Raporu, http://www3.kalkinma.gov.tr/DocObjects/Download/16104/KA_2015_Y%C4 %B1l%C4%B1_Genel_Faaliyet_Raporu_14.10.2016_SonV3.pdf, Erişim Tarihi: 12.02.2018.

T.C. Kalkınma Bakanlığı (2017), Kalkınma Ajansları 2016 Yılı Genel Faaliyet Raporu,http://bolgesel.kalkinma.gov.tr/wpcontent/ uploads/2017/12/Kalkinma_Ajanslari_Genel_Faaliyet_Raporu.pdf, Erişim Tarihi: 22.01.2018.

T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (2018), Kalkınma Ajansları 2017 Yılı Genel Faaliyet Raporu, https://kagm.sanayi.gov.tr/Handlers/DokumanGetHandler.ashx?dokumanI d=5ba8a84c-d412-47cb-9ce5-f634b9e9eb9f, Erişim Tarihi: 28.10.2018.

Tudor, Pendiuc (2014), "Realities and Perspectives on Regional Development in Romania," Management Strategies Journal, Constantin Brancoveanu University, Vol. 23(1), 35-41.

Tutar, Filiz ve Demiral, Mehmet (2007), “Yerel Ekonomilerin Yerel Aktörleri: Bölgesel Kalkınma Ajansları”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 2(1), 65-83.

TÜİK, Göç İstatistikleri, https://biruni.tuik.gov.tr/bolgeselistatistik/degiskenlerUzerindenSorgula.do? durum=acKapa&menuNo=178&altMenuGoster=1&secilenDegiskenListesi= Erişim Tarihi: 26.10.2018.

TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemine Göre Yaş Bağımlılık Oranı, https://biruni.tuik.gov.tr/bolgeselistatistik/tabloOlustur.do#, Erişim Tarihi: 26.10.2018.

TÜİK (2017), “İstatistiklerle Yaşlılar, 2016”, 16 Mart 2017 tarih ve 24644 sayılı Haber Bülteni, http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=24644, Erişim Tarihi: 08.08.2017.

TÜİK, Ulusal Hesaplar, https://biruni.tuik.gov.tr/bolgeselistatistik/degiskenlerUzerindenSorgula.do? durum=acKapa&menuNo=113&altMenuGoster=1&secilenDegiskenListesi=, Erişim Tarihi: 08.11.2018.

TÜİK, Hanehalkı İşgücü İstatistikleri, https://biruni.tuik.gov.tr/bolgeselistatistik/tabloYilSutunGetir.do?durum=ac Kapa&menuNo=345&altMenuGoster=1, Erişim Tarihi: 28.10.2018.

TÜİK, Dış Ticaret İstatistikleri, https://biruni.tuik.gov.tr/bolgeselistatistik/degiskenlerUzerindenSorgula.do? durum=acKapa&menuNo=292&altMenuGoster=1&secilenDegiskenListesi=1 846, Erişim Tarihi: 08.11.2018.

TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi, https://biruni.tuik.gov.tr/bolgeselistatistik/degiskenlerUzerindenSorgula.do? durum=acKapa&menuNo=292&altMenuGoster=1&secilenDegiskenListesi=1 846, Erişim Tarihi: 08.11.2018.

TÜİK, http://www.tuik.gov.tr/, Erişim tarihi: : 08.11.2018.

Ultan, Mehlika Özlem ve Saygın, Didem (2016), “Avrupa Birliği’ne Uyum Sürecinde Türkiye’de Bölgesel Kalkınma Ajansları ve Bölgesel Kalkınmaya Etkisi”, Yönetim Bilimleri Dergisi, 14 (28):71-99.

Uzun, Ali (1998), “Sinop İlinin Bazı Doğal Turistik Çekicilikleri”, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt: 11.

Ünal, Vedide Zeynep (2014), TR82 Bölgesi 3 Yıldız Küme Analiz Çalışması, Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı (KUZKA), https://www.kuzka.gov.tr/Icerik/Dosya/www.kuzka.gov.tr_10_YV4Y03WJ_t r82-bolgesi-3-yildiz-kume-analizi.pdf, Erişim Tarihi: 23.11.2017.

Yılmaz, Battal (2011), “Bölgesel Politikaların Tarihsel Gelişimi ve Yeni Bir Model Olarak Kalkınma Ajansları”, Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi (Eski Adı Akademik Fener), Sayı: 15: 29-41.

Kaynak Göster