MOLLA ABDURRAHMAN el-PENCVÎNÎ VE EDAVÂTU’T-TA‛LÎK ADLI MANZÛM FIKIH RİSÂLESİ

XIX. yüzyılda Süleymaniye muhitinde yaşamış olan Molla Abdurrahman el-Pencvînî (v. 1319/1902), yaklaşık yarım asır boyunca sürdürdüğü ilmî faaliyetleri, aklî ve naklî ilimlerde kaleme aldığı irili-ufaklı otuzu aşkın çalışmasıyla iz bırakan önemli bir âlim ve müelliftir. Onun, özellikle fıkhın evlenme (nikâh) ve boşanma (talâk) konularında oldukça dikkat çekici fetvaları ve çalışmaları bulunmaktadır. Pencvînî’nin söz konusu çalışmalarından biri, boşamalarda (talâk) şart edatlarıyla yapılan “ta‛lîkî şart”ı/“talâk-ı mu‛allak”ı ele aldığı on yedi beyitlik Arapça manzum risâlesidir. O, bu risâlesinde “talâk-ı mu‛allak”ta/“ta‛lîkî şart”ta boşamanın gerçekleşme zamanı [“fevrilik”: derhal/hemen; “terâhî”: geciktirme/sonradan ya da “tekrar” ifade etmesi]; “yeminli boşama (yemîn bi’t-talâk)”; “talâk-ı mu‛allaktan/ta‛lîkî şarttan sonra başvurulan ‘hul‛/muhâlea‛’ işlemi” ve bu işlemin talâk-ı mu‛allaka/ta‛lîkî şarta etkisi”; “ta‛lîkî şartın fâili ve niteliği” gibi konuları işlemiştir. Pencvînî, çalışma konusu yaptığımız bu risâlesinde, “şartlı boşama”yı ve bunların hükümlerini gayet akıcı ve veciz bir şekilde nazmedip aktarmayı başarmıştır.  

MULLAH ABD AL-RAHMAN AL-PENJWINI AND HIS POETICAL PAMPHLET OF ISLAMIC JURISPRUDENCE TITLED “EDAWAT AL-TA’LÎQ”

    Mullah Abd Al-Rahman Al Penjwini, who lived in the vicinity of Sulaymaniyah in the 19th century, was an important scholar and author who had a profound impact on Islamic studies with his more than 30 works and his scholarly activities for nearly half a century. His works which had various dimensions and contents were written about both intellectual sciences and Islamic sciences. He had very remarkable fatwas, especially in fields of Islamic jurisprudence such as the marriage (marriage contract) and divorce (talaq). 

Kaynakça

Acar, H. İbrahim. “Talâk”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 39: 496-500. İstanbul: TDV Yayınları, 2010.

Ahmed Şâkir, Muhammed. Nizâmu’t-talâk fi’l-İslâm. Kâhire: Mektebetu’s-Sunne, 1936.

Atar, Fahrettin. “Muhâlea”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 30: 399-402. İstanbul: TDV Yayınları, 2005.

Bâbekr, Muhammed Ahmed. “Mes’eletu cevâzi’l-intikâl li’ş-şeyh Abdurrahmân el-Bîncuvînî dirâse ve tahkîk”. Suleymâniyye Üniversitesi Dergisi B/23 (2008), 127-162.

Bahrekî, Ahmed Molla Ebû Bekr Molla Tâhir. “el-Kısmu’d-dirâsî: tercemetu’l-‛allâme Molla Abdurrahman Muhammed el-Bîncuvînî”. [Molla Abdurrahman el-Bîncuvînî. Hâşiyetu’l-Bîncuvînî ‛alâ “Hâşiye ‛Abdullâh el-Yezdî” el-musemmâ bi’t-Tuhfeti’l-Şâhcâniyye ve ‛alâ metn “Tehzîbu’l-mantık”. thk. Ahmed Molla Ebû Bekr Molla Tâhir el-Bahrekî]. Tahran: Matba‛atu Tahran, 2019.

Bedrân, Ebu’l-‛Aynayn Bedrân. el-Fıkhu’l-mukâran li’l-ahvâli’ş-şahsiyye beyne’l-mezâhibi’l-erba‛a es-sunniyye ve’l-mezhebi’l-Ca‛ferî ve’l-kânûn -ez-Zevâc ve’t-Talâk. Beyrut: Dâru’n-Nahdati’l-‛Arabiyye, 1967.

Bîncuvînî, Muhammed Abdullah. “el-Kısmu’d-dirâsî: hayatu’l-‛allâme el-Kızılcî ve mekânetuhu’l-‛ilmiyye”, [Molla Ali el-Kızılcî. Risâle eczâi’l-kadiyye. thk: Muhammed Abdullah el-Bîncuvînî]. Tahran: Matba‛atu Tahran, 2019.

Demirci, Muhsin. “İsfahânî, Mahmûd b. Abdurrahman”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 22: 509-510. İstanbul: TDV Yayınları, 2000.

Emâre, Sâil. “et-Talâk gayru’l-muneccez beyne’ş-şerî‛a ve kavânîni’l-ahvâli’ş-şahsiyye fî Filistîn ve ba‛di’l-bilâdi’l-‛Arabiyye”. Mecelletu cami‛ati’n-necâh li’l-ebhâs “el-‛ulûmu’l-insâniyye” 27/2 (2013), 349-382.

Emin Zeki Beg. Meşâhîre Kürd. Ankara: Özge Yayınları, 2005.

Erdoğan, Mehmet. “Talâk”. Fıkıh ve Hukuk Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Rağbet Yayınları, 1998.

Fâdıl Mahmûd vd. “el-Kısmu’d-dirâsî: ta’rîf bi’ş-Şeyh el-‛allâme Molla Abdurrahman el-Bîncuvînî”. [Molla Abdurrahman el-Bîncuvînî. Ta‛lîkâtu’l-‛allâme el-Bîncuvînî ‛alâ kitâb âdâbi’l-bahs ve’l-munâzara. thk: Fâdıl Mahmûd vd.]. Suleymaniyye: Matba‛atu Kâro, 2019.

Hamidi, Muhammed Sadık. “Doğu ve Güneydoğu Medreselerinin Mahiyeti ve Ders Müfredatının Islah Önerisi”. Medrese Geleneği ve Modernleşme Sürecinde Medreseler. Muş: Muş Alparslan Üniversitesi Yayınları: 2013, 313-328.

Harrânî, İbrâhîm. Tuhfetu’l-ihvân el-medresiyye fî terâcim ba’di musannifi’l-kutubi’d-dirâsiyye. y.y.: y.y., 1427.

İbn Hacer el-Heytemî, Şihâbuddîn Ahmed. Tuhfetu’l-muhtâc bi şerhi’l-Minhâc. 10 cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 2006. İbn Hamdûn, b. Hâcc. Hâşiye ‛alâ Şerhi’l-Mekûdî. 2 cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 2005.

İbn Hazm. el-Muhallâ. thk. Ahmed Şâkir. 13 cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, 2009.

İbn Kudâme, Muvaffakuddîn. el-Muğnî ve’ş-şerhu’l-kebîr ‛alâ metni’l-Muknı‛. 14 cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr 2011.

İbn Teymiyye, Ahmed b. ‛Abdulhalîm b. ‛Abdusselâm. er-Redd ‛alâ’s-Subkî fî mes’eleti ta‛lîki’t-talâk. 2 cilt. thk. ‛Abdullah b. Muhammed el-Mezrû‛. Mekke: Dâru ‛Alemi’l-Fevâid, 2013.

Kaşıkçı, Osman. “Şart”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 38: 365-367. İstanbul: TDV Yayınları, 2010.

Köse, Saffet. İslam Hukukuna Giriş. İstanbul: Hikmetevi Yayınları, 2019.

Mekûdî, Abdurrahmân. Şerh ‛alâ Elfiyye İbn Mâlik. İbn Hamdûn b. Hâcc’ın Hâşiye ‛alâ Şerhi’l-Mekûdî adlı eseriyle birlikte. 2 cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 2005.

Mezrû‛, ‛Abdullah b. Muhammed. “Mukaddime”. [İbn Teymiyye. er-Redd ‛alâ’s-Subkî fî mes’eleti ta‛lîki’t-talâk. thk. ‛Abdullah b. Muhammed el-Mezrû‛. 2 cilt. Mekke: Dâru ‛Alemi’l-Fevâid, 2013].

Muderris, Abdulkerîm Muhammed. ‛Ulemâunâ fî hidmeti’l-‛ilm ve’d-dîn. nşr. Muhammed Ali el-Karadağî. Bağdad: Dâru’l-Hurriye, 1983.

Muhammed Muhyiddîn, ‛Abdulhamîd. el-Ahvâlu’ş-şahsiyye fi’ş-şerîa‛ti’l-İslâmiyye ma‛a’l-işâre ilâ mukâbilihâ fi’ş-şerâi‛i’l-uhrâ. İstanbul: el-Mektebetu’l-Hanîfiyye, ts.

Nevevî, Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Şeref, el-Minhâc. (Hatîb Şirbînî’nin Muğni’l-muhtâc adlı eseriyle birlikte). thk. Sıdkî Attâr. 4 cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 2005. Okur, Kâşif Hamdi. “İslam Hukukunda Boşama Yemini (Talâka Yemin) Meselesi”. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8/15 (2009), 5-30.

Özel, Ahmet. “Müderris, Abdulkerîm”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Ek-2/335-337. Ankara: TDV Yayınları, 2016.

Özpilavcı, Ferruh. Kâtibî Şemsiyye Risâlesi Tahkik Çeviri ve Şerh. İstanbul: Litera Yayıncılık, 2017.

Pencvînî/Bîncuvînî, Molla Abdurrahman. el-Kadiyyetu’l-meşrûtati’l-muveccehe. thk: Sadîk Mahmûd Ahmed. Erbîl: Matba‛atu Hîvî, 2019.

Pencvînî/Bîncuvînî, Molla Abdurrahman. Hâşiye ‛alâ “Hâşiye ‛Abdullâh el-Yezdî” el-musemmâ bi’t-Tuhfeti’l-Şâhcâniyye ve ‛alâ metni “Tehzîbu’l-mantık”. thk. Ahmed Molla Ebû Bekr Molla Tâhir el-Bahrekî. Tahran: Matba‛atu Tahran, 2019.

Pencvînî/Bîncuvînî, Molla Abdurrahman. Kitâbu âdâbi’l-bahs ve’l-munâzara. thk: Fâdıl Mahmûd; Abdulfettâh Huseyn Suleymân; Muhammed Abdullah Ahmed. Suleymaniyye: Matba‛atu Kâro, 2019.

Pencvînî/Bîncuvînî, Molla Abdurrahman. “Edavâtu’t-ta‛lîk”. [Abdulkerîm Muderris’in “el-Fetâvâ’l-‛Irâkiyye” el-ma‛rûfe “Cevâhiru’l-fetâvâ”/“Hayru’z-zâd fi’l-irşâd” adıyla derlediği fetvalar içerisinde. 3 cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, 2013], 3: 316-320.

Pencvînî/Bîncuvînî, Molla Abdurrahman. Edavâtu’t-ta‛lîk. [mahtût. 2 varak. müstensih: Abdulkerîm Muderris, 1348/1929-1930].

Remlî, Şemsuddîn Muhammed b. Ahmed b. Hamza Şihâbuddîn. Nihâyetu’l-muhtâc ilâ şerhi’l-Minhâc. 8 cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1984. Sâcide, Tâhâ Mahmûd. “et-Talâku’l-mu‛allak: mâhiyyetuh ve tekyîfuhu’l-fıkhî ve’l-kânûnî”. Mecelletu Kulliyeti’t-Terbiyye li’l-Benât 25/2 (2014), 341-337-348.

Sadîk Mahmûd, Ahmed. “el-Kısmu’d-dirâsî: hayâtu’l-allâme Molla Abdurrahman el-Bîncuvînî”. [Molla Abdurrahman el-Bîncuvînî. Hâşiyetu’l-Bîncuvînî ‛alâ’l-kadiyyeti’l-meşrûtati’l-muveccehe. thk. Sadîk Mahmûd Ahmed]. Erbîl: Matba‛atu Hîvî, 2019.

Sertâvî, Mahmûd Alî. Fıkhu’l-ahvâli’ş-şahsiyye ez-zevâc ve’t-talâk. Amman: Dâru’l-Fikr, 2013.

Şebrâmellisî, Nûruddîn b. Alî. Hâşiyetu’ş-Şebrâmellisî (Remlî’nin Nihâyetu’l-muhtâc adlı eseriyle birlikte). Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1984.

Şirbînî, Şemsuddîn Muhammed b. el-Hatîb. Muğni’l-muhtâc ilâ ma‛rife me‛ânî elfâzi’l-Minhâc. thk. Sıdkî el-Attâr. 4 cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 2005.

‛Umûş, Muhammed Mahmûd. “Ba‛du edavâti’ş-şart ve eseruhâ fî ahkâmi’t-talâk dirâse mukârene”. Dirâsât ‛ulûmu’ş-şerî‛a ve’l-kanûn 43/2 (2016), 620-642.

Yalçınkaya, Naci. 20. Yüzyıl Başlarında İslâm Hukukunda Talâk (Boşama) Tartışmaları -Ahmed Muhammed Şâkir ve Zâhid el-Kevserî Örneği-. Çorum: Hitit Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2013.

Zekûlî, ‛Alî Mahmûd. “et-Talâku’l-mu‛allak: mefhûmuh ve eseruh fi’l-fıkhi’l-İslâmî”. el-Mecelletu’l-Urduniyye fi’d-Dirâsâti’l-İslâmiyye 5/1 (2009), 47-59.

Zerkâ’, Mustafâ Ahmed. el-Medhalu’l-fıkhiyyu’l-‛âmm ihrâc cedîd bi tetvîr fi’-tertîb ve’t-tebvîb ve ziyâdât. 2 cilt. Dımeşk: Dâru’l-Kalem, 2004

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { harranilahiyatdergisi641082, journal = {Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi}, issn = {1303-2054}, eissn = {2564-7741}, address = {Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa}, publisher = {Harran Üniversitesi}, year = {2020}, volume = {}, pages = {75 - 106}, doi = {10.30623/harranilahiyatdergisi.641082}, title = {MOLLA ABDURRAHMAN el-PENCVÎNÎ VE EDAVÂTU’T-TA‛LÎK ADLI MANZÛM FIKIH RİSÂLESİ}, key = {cite}, author = {Sevgi̇li̇, Mehmet Macit} }
APA Sevgi̇li̇, M . (2020). MOLLA ABDURRAHMAN el-PENCVÎNÎ VE EDAVÂTU’T-TA‛LÎK ADLI MANZÛM FIKIH RİSÂLESİ . Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi , (43) , 75-106 . DOI: 10.30623/harranilahiyatdergisi.641082
MLA Sevgi̇li̇, M . "MOLLA ABDURRAHMAN el-PENCVÎNÎ VE EDAVÂTU’T-TA‛LÎK ADLI MANZÛM FIKIH RİSÂLESİ" . Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (2020 ): 75-106 <
Chicago Sevgi̇li̇, M . "MOLLA ABDURRAHMAN el-PENCVÎNÎ VE EDAVÂTU’T-TA‛LÎK ADLI MANZÛM FIKIH RİSÂLESİ". Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (2020 ): 75-106
RIS TY - JOUR T1 - MOLLA ABDURRAHMAN el-PENCVÎNÎ VE EDAVÂTU’T-TA‛LÎK ADLI MANZÛM FIKIH RİSÂLESİ AU - Mehmet Macit Sevgi̇li̇ Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - doi: 10.30623/harranilahiyatdergisi.641082 DO - 10.30623/harranilahiyatdergisi.641082 T2 - Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 75 EP - 106 VL - IS - 43 SN - 1303-2054-2564-7741 M3 - doi: 10.30623/harranilahiyatdergisi.641082 UR - Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi MOLLA ABDURRAHMAN el-PENCVÎNÎ VE EDAVÂTU’T-TA‛LÎK ADLI MANZÛM FIKIH RİSÂLESİ %A Mehmet Macit Sevgi̇li̇ %T MOLLA ABDURRAHMAN el-PENCVÎNÎ VE EDAVÂTU’T-TA‛LÎK ADLI MANZÛM FIKIH RİSÂLESİ %D 2020 %J Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi %P 1303-2054-2564-7741 %V %N 43 %R doi: 10.30623/harranilahiyatdergisi.641082 %U 10.30623/harranilahiyatdergisi.641082
ISNAD Sevgi̇li̇, Mehmet Macit . "MOLLA ABDURRAHMAN el-PENCVÎNÎ VE EDAVÂTU’T-TA‛LÎK ADLI MANZÛM FIKIH RİSÂLESİ". Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 43 (Haziran 2020): 75-106 .
AMA Sevgi̇li̇ M . MOLLA ABDURRAHMAN el-PENCVÎNÎ VE EDAVÂTU’T-TA‛LÎK ADLI MANZÛM FIKIH RİSÂLESİ. harranilahiyatdergisi. 2020; (43): 75-106.
Vancouver Sevgi̇li̇ M . MOLLA ABDURRAHMAN el-PENCVÎNÎ VE EDAVÂTU’T-TA‛LÎK ADLI MANZÛM FIKIH RİSÂLESİ. Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2020; (43): 75-106.