RUS MODERNLEŞMESİNDE SON AVANGART FENOMEN: OBERİU (B?R OBER?U GÜNLÜĞÜ)

20. yüzyıl eşiğinde kültür ve sanat dünyasında modernleşmenin yaşandığı süreçte Rus edebiyatı için OBERİU, yenilikçi ve özgür sanat anlayışının yok edilmesiyle bir dönemin bitişinin ve aslında edebiyatta Stalin diktatoryasının başlangıcının sembolüdür. Gümüş çağda avangart hareketlerin son parlak örneği olan OBERİU, 1927-1930 yılları arasında üç yıldan kısa süreyle varlık göstermiş, ortak manifestosunun dışında bir ürün bırakmamıştır. Buna karşın, dönemin gerçeklerini özgün yeteneklerinin esinlediği anlatım tarzlarıyla aktarmak üzere bir araya gelen, çoğu genç ozanlardan oluşan grubun önde gelen temsilcisi, şiirlerinin ötesinde daha çok minyatür düzyazıları ve oyunlarıyla tanınan Harms olmuştur. Parodi, absürt diyalog ve grotesk ögelerinden yararlanan Harms, Batı Avrupa tiyatrosunun geç dönemde keşfettiği absürt tiyatronun özünü Yelizaveta Bam adlı oyununda aktarmıştır. OBERİU temsilcilerinin bir kaçış olarak sığındığı çocuk yazını ürünleri de hâlâ bu alanın en seçkin örnekleridir. Bu çalışmada OBERİU'nun ortaya çıktığı ve tarihten silinmeye çalışıldığı koşullar, temsilcileri, manifestosu, genel ilkeleri ve sanat anlayışı dikkate alınmaktadır.

The Last Avant-garde Phenomenon in Russian Modernization: OBERIU (A Diary of OBERIU)

OBERIU, for the Russian literature at the threshold of the 20th century when the modernization process took place in culture and the art world, is the symbol of the end of an era and actually the beginning of Stalin's dictatorship in literature by the demolition of innovative and liberal sense of art. As the last bright example of avant-garde movements in the Silver Age, OBERIU, existed for less than three years between 1927 and 1930, and left no artwork except his common manifesto. However, Kharms, better known for his miniature prose and plays than his poems, became the leading representative of the group most of whose members were young poets who came together with the aim of conveying the realities of the period with their turns of phrase which drew inspiration from their original talent. Kharms who made use of parody, absurd dialogues and elements of the grotesque, conveyed the essence of Theater of the Absurd, which was discovered late by Western European theater, in his play Yelizaveta Bam. Children's writings, in which representatives of OBERIU took refuge as an escape, are still distinguished examples of this area. In this article, conditions under which OBERIU emerged and were tried to be erased from history, and its representatives, manifesto, principles and sense of art are studied.

Kaynakça

Bıçkov, V.V., "Avangard", S. Levit, Kulturologiya, XX vek, Entsiklopediya, 1998.

Web: 05 Mayıs 2013 http://www.terme.ru/dictionary/182/word/avangard

Çukovskaya, L., "Mihailu Şolohovu, avtoru Tihogo Dona", Soçineniya v dvuh tomah, http://www.chukfamily.ru/Lidia/Publ/sholohov.htm Art-Fleks ,2001. Web: Mayıs

Druskin, Ya. S., "Çinari", A. A. Vvedenskiy, Vsyo, Moskova: OGİ, 2011, 346-360.

Figes, O.G., Karanlıkta Fısıldaşanlar, Çev. N. Elhüseyni, İstanbul: YKY, 2011.

Gerasimova, A., "Ob Aleksandre Vvedenskom", Vsyo, Moskova: OGİ, 2011, 7-27.

Harms,D., Sobraniye soçineniy v tryoh tomah, Sankt-Peterburg:Azbuka, 2011, C. 3.

Jakkard, J. Ph., Daniil Harms i konets russkogo avangarda, Çev., F.A. Perovskoy, SPb.; Akademiçeskiy proyekt, 1995.

Grits, T.S., "Proza Velimira Hlebnikova", Literaturnoye obozreniye, Moskova, , S. 5/6, 19-29. Kasack, W., Leksikon russkoy literaturı XX veka, Moskova: Kultura, 1996.

Kobrinskiy, A. A., "OBERİU: istoriya i poetika", Russkaya literatura XX veka, Pod.red. Prof. S.İ. Timina, Moskova: Logos, 2002.

Mints, K., "OBERİUTI", Voprosı literaturı, NO: 1, 2001, Web: 12 Haziran 2013 http://xarms.lipetsk.ru/texts/minz1.html.

Riasonovsky, N.V. ve Steinberg, M.D., Rusya Tarihi, Çev. F.Dereli, İstanbul: İnkılap, 2011.

Roberts, G., The Last Soviet Avantgarde: OBERIU-Fact, Fiction, Metafiction, Ed.by G.Roberts, Cambridge University Press, 1997.

Rudnev, V., "Avangardskoye iskusstvo", Slovar kulturı XX veka, Web: 12 Haziran http://asmond.tripod.com/xxcent/avangard.htm Nikolayev,P.A. red. Russkiye pisateli 20 veka, Moskova: Randevu-Am, 2000.

Zizek,S. Stalinizm, Çev. S. Gürses, İstanbul: Encore, 2008. "Avangardskoye iskusstvo", http://asmond.tripod.com/xxcent/avangard.htm Web: Haziran

"Bolşoy terror", Politiçeskaya nauka: Slovar-spravoçnik, sos. İ.İ. Sanjarevskiy, Web: 15 Mayıs 2013 http://dic.academic.ru/dic.nsf/politology/473 "Daniil Harms", Web: Mayıs dom.ru/index.php?option=com_content&view=category&id=97:2012-09-28- 24-09&Itemid=36 http://www.kapitoshka

"Lauretı stalinskoy premii (Premiya imeni Stalina) v oblasti literaturı" Web: 15 Mayıs 2013 http://www.livelib.ru/selection/16292

Manifest OBERİU Web: 05 Mayıs 2013 http://kloun-ada.ru/manifest.htm

"M.Meylah", Litsa russkoy literaturı, Web: Mayıs http://gallery.vavilon.ru/people/m/meilah/

"Russkiy avangard", Russkaya filosofiya: slovar, Pod.red. M.A. Maslina, V.V. Sapov, Moskova: http://www.terme.ru/dictionary/198/word/ruskii-avangard , Web: Mayıs

Sledstvennıy izolyator No.1-"Krestı", Web: 01 Haziran 2013 http://www.petersburg-history.narod.ru/p307.htm

"Smertnaya kazn v SSSR v 1937-1938 gg", Stalin: vremya, lyudi, imperiya, Web: 01 Haziran 2013 http://stalinism.ru/repressii/smertnaya-kazn-v-sssr-v-1937- 1938-gg.html;

Kaynak Göster