PETROL ŞOKLARININ TÜRKİYE EKONOMİSİNDE OLUŞTURDUĞU MAKROEKONOMİK ETKİLER: SVAR ANALİZİ

Öz Sanayi devrimi, üretimde enerjiye bağımlılığı arttıran pek çok gelişmeye öncülük eden dönüşümü sağlamıştır. Bu dönemde giderek artan enerji talebi, yüksek verimliliğe sahip petrol ve türevleri tarafından karşılanmıştır. Sınırlı rezervlere sahip petrol talebinin gün geçtikçe artması, fiyat şoklarının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu şoklar ithalatçı ülkeler açısından, enflasyon, cari açık ve ekonomik büyümede ve dış ticaret dengesinde daralma gibi birçok olumsuz etkilere neden olmuştur. Çalışmada, petrol fiyatlarında ortaya çıkan yapısal şokların Türkiye ekonomisinde oluşturduğu makroekonomik etkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, 2005: 01-2018: 07 dönemine ait brent tipi ham petrol fiyatları, cari işlemler hesabı, enerji ithalatı, işsizlik oranı, sanayi üretim endeksi ve enflasyon oranlarının aylık verileri kullanılarak yapısal VAR (SVAR) analizi yapılmıştır. Yapısal VAR analizi sonucunda elde edilen yapısal etki tepki fonksiyonları ve varyans ayrıştırmasına göre, petrol fiyatlarında ortaya çıkan yapısal bir şok piyasada en çok sanayi üretim endeksi üzerinde etki oluşturmaktadır. Sanayi üretim endeksi petrol fiyatlarında ortaya çıkan yapısal şoka 10 dönemden fazla süren negatif tepki vermektedir. Petrol fiyatlarında meydana gelen bu yapısal şok sanayi üretim endeksinde meydana gelen değişikliklerin ilk dönem %44’ünü açıklarken, onuncu dönemde bu oran %25 seviyesine düşmektedir.

___

Abiona, O. (2015) Linking Historical Oil Price Volatility and Growth: Investment and Trade Dynamics, International Journal of Energy Economics and Policy, 5(2), 598-611.Akinleye, S. O. and Ekpo, S. (2013). Oil Price Shocks and Macroeconomic Performance in Nigeria, Economia Mexicana Nueva Epoca, 2, 565-624. Aktaş, E., Özenç, Ç. ve Arıca, F. (2010). The Impact of Oil Prices in Turkey on Macroeconomics, MPRA Paper https://mpra.ub.uni-muenchen.de/8658/1/MPRA_paper_8658.pdf, Access of Date: 26.05.2019.Allegret, J.-P., Mignon, V. and Sallenave, A. (2014). Oil Price Shocks and Global Imbalances: Lessons from a Model with Trade and Financial Interdependencies, CEPII Working Paper, 1-29.Amaiquema, J. R. P. and Amaiquema, A. R. P (2017). Consequences of Oil and Food Price Shocks on the Ecuadorian Economy, International Journal of Energy Economics and Policy, 7(3), 146-151.Blanchard, O. J. and Gali, J. (2008). The Macroeconomic Effects of Oil Price Shocks: Why are the 2000s so different from the 1970s?, http://www.crei.cat/wp-content/uploads/users/pages/bgoil08wp.pdf, Access of Date: 26.05.2019.Bouznit, M., & Pablo-Romero, M. D. P. (2016). CO2 Emission and Economic Growth in Algeria. Energy Policy, 96, 93-104.Chen, D., Chen, S. and Härdle, W. K. (2015). The Influence of Oil Price Shocks on China’s Macro-Economy: A Perspective of International Trade, Journal of Governance and Regulation, 4(1), 178-189.Crespo, R. J. and Zambrano, J. A. (2018). Macroeconomic Impacts of Oil Price Shocks in Venezuela, University of Bristol Discussion Paper, 18/703.Dias, F. C. (2013). Oil Price Shocks and Their Effects on Economic Activity and Prices: An Application for Portugal, Banco de Portugal Economic Bulletin, 39-48.Eastwood, R. K. (1992). Macroeconomic Impacts of Energy Shocks, Oxford Economic Papers, 44(3), 403-425.Güneş, S., Gürel, S. P., & Cambazoğlu, B. (2013). Dış Ticaret Hadleri, Dünya Petrol Fiyatları ve Döviz Kuru İlişkisi, Yapısal VAR Analizi: Türkiye Örneği. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 9(20), 1-17.Hamilton, J. D. (1983). Oil and the Macroeconomy Since World War II, The Journal of Political Economy, 91(2), 228-248.Kablamacı, B. (2011). Petrol ve Ekonomi, Derin Yayınları, İstanbul.Kose, N. and Baimaganbetov, S. (2015). The Asymmetric Impact of Oil Price Shocks on Kazakhstan Macroeconomic Dynamics: A Structural Vector Autoregression Approach, International Journal of Energy Economics and Policy, 5(4), 1058-1064.Mehrara, M. and Mohaghegh, M. (2011). Macroeconomic Dynamics in the Oil Exporting Countries: A Panel VAR Study, International Journal of Business and Social Science, 2(21), 288-295.Rotimi, M. E. and Ngalawa, H. (2017). Oil Price Shocks and Economic Performance in Africa’s Oil Exporting Countries, Economica, 13(5), 169-188.Schubert, S. F. (2013). Dynamic Effects of Oil Price Shocks and Their Impact on the Current Account, Macroeconomic Dynamics, 18, 316-337.Taghizadeh-Hesary, F., Rasoulinezhad, E. and Yoshino, N. (2017). Trade Linkages and Transmission of Oil Price Fluctuations in a Model Incorporating Monetary Variables, ADBI Working Paper Series, N.777.Zivot, E., & Andrews, D. W. K. (2002). Further Evidence on the Great Crash, the Oil-Price Shock, and the Unit-Root Hypothesis. Journal of Business & Economic Statistics, 20(1), 25-44.İnternet Kaynaklarıhttp://politikaakademisi.org/2014/07/18/hollanda-hastaligi-nedir/

___

APA Karadaş, H , Koşaroğlu, Ş . (2019). PETROL ŞOKLARININ TÜRKİYE EKONOMİSİNDE OLUŞTURDUĞU MAKROEKONOMİK ETKİLER: SVAR ANALİZİ . Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi , 20 (3) , 40-59 .