TÜRKİYE’DE MESLEKİ REHABİLİTASYON HİZMETLERİ VE İHMAL EDİLMİŞ BİR ALAN OLARAK REHABİLİTASYON DANIŞMANLIĞI

Öz Türkiye’de mesleki rehabilitasyon hizmetleri açısından son yıllarda oldukça önemli gelişmeler kaydedilmiş olmasına rağmen söz konusu hizmetlerin henüz yeterli kalite ve yaygınlığa erişememiş olduğu görülmektedir. Nitekim, Türkiye’de mesleki rehabilitasyon hizmetlerinin etkililiği ve yaygınlığı ile ilgili yeterince istatistiki veri ve araştırmanın mevcut olmadığı, hizmetlere bakış açısının ağırlıklı olarak tıbbi modele dayandığı ve mesleki rehabilitasyon hizmetlerinin çok disiplinli yapısının göz ardı edildiği dikkati çekmektedir. Daha da önemlisi, başta ABD olmak üzere birçok ülkede mesleki rehabilitasyon alanında öncülük eden ve etkililiği bilimsel araştırmalarla kanıtlanan bir alan olan rehabilitasyon danışmanlığının Türkiye’de var olmadığı görülmektedir. Tüm bu faktörlerin, engelli bireylere sağlanan mesleki rehabilitasyon hizmetleri üzerinde olumsuz etkilerinin bulunduğu düşünülmektedir. Bu bağlamda, bu makalede öncelikle Türkiye’de yeterince tanınmayan ve özel eğitim veya fizik tedavi gibi alanlarla karıştırılan rehabilitasyon danışmanlığı alanının tarihsel gelişimi, tanımı ve işlevlerine yer verilmekte, daha sonra ise rehabilitasyon danışmanlığının en çok ön plana çıkan hizmet alanı olan mesleki rehabilitasyonun kapsam ve dayanaklarına değinilmektedir. Son olarak, Türkiye’deki ve ABD’deki mesleki rehabilitasyon hizmetlerinin mevcut durumu gözden geçirilerek Türkiye’de mesleki rehabilitasyon hizmetlerinin geliştirilebilmesi amacıyla önerilerde bulunulmaktadır. 

Kaynakça

Alverson, C, Y. &. Yamamoto, S. Y. (2017). Employment outcomes of vocational rehabilitation clients with autism spectrum disorders. Career Development and Transition for Exceptional Individuals, 40(3), 144-155. DOI: 10.1177/2165143416629366

American Rehabilitation Counseling Association (1958). Understanding rehabilitation counselling. 3 Temmuz 2018 tarihinde http://www.arcaweb.org/ adresinden erişilmiştir.

Aycan, Z. (2005). Türkiye’de engellilerin iş hayatına katılımını etkileyen bireysel, kurumsal ve toplumsal faktörler (Proje no: SBB-3018). İstanbul: TÜBITAK.

Aydemir-Döke, D. & Emir-Öksüz, E (2018). Rehabilitation Services in Turkey. In D. A. Harley, N. A. Ysasi, M. L. Bishop, A. R. Fleming (Eds.), Disability and vocational rehabilitation in rural settings: Challenges to service delivery [E-reader version] (pp. 399-419). DOI 10.1007/978-3-319-64786-9

Colling, K. & Davis, A. (2005). The counseling function in vocational rehabilitation. Journal of Applied Rehabilitation Counseling; 36 (1), 6-11.

Council on Rehabilitation Education. (1991). CORE policy and procedures manual. Champaign-Urbana, IL: Author.

Çavuş, O. H. & Tekin, A. (2015). Türkiye’de engellilerin istihdam yöntemi olarak korumalı işyeri. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 30(1), 145–165.

Dean, D., Pepper, J., Schmidt, R., & Stern, S. (2016). The effects of vocational rehabilitation for people with mental illness. Journal of Human Resources, 52 (3), 826-858. Doi: 10.3368/jhr.52.3.0114-6111R1

Dean, D., Schmidt, R., Pepper, J., & Stern, S. (2018). The Effects of Vocational Rehabilitation for People with Physical Disabilities. Journal of Human Capital, 12(1), 1-37. Doi: https://doi.org/10.1086/696098

Dean, D., J. Pepper, R. Schmidt, & S. Stern, (2015) The effects of vocational rehabilitation for people with cognitive impairments. International Economic Review, 56(2), 399-426.

Elliot, T. & Leung, T. (2004). Vocational Rehabilitation: History and Practice. In W. B. Walsh & M. Savickas (Eds.). Handbook of vocational psychology. (3rd ed., pp. 319-343). Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Press.

Eres, F. (2010). Special education in Turkey. US-China Education Review, 7(4), 94-100.

Escorpizo, R., Reneman M. F., Ekholm, J., Fritz. J., Krupa, T., Marnetoft, S., ve diğerleri (2011). A conceptual definition of vocational rehabilitation based on the ICF: building a shared global model. Journal of Occupational Rehabilitation, 21(2):126–33. Doi: 10.1007/s10926-011-9292-6

Ficke, R. C. (1992). Digest of data on persons with disability. Washington, DC: National Institute on Disability and Rehabilitation Research.

Florida Department of Education. (2012). Florida Division of Vocational Rehabilitation. 1 Temmuz 2018 tarihinde http://www.rehabworks.org/ adresinden erişilmiştir

Gilbridge, D., & Hagner, D. (2005). People with disabilities in the workplace. In R. Parker, E. M. Szymanski, & J. B. Patterson. Rehabilitation counseling: Basics and beyond. (4th ed., pp. 281-305). Austin, TX: Pro-Ed.

Henderson, G. & Bryan, W. (2004). Psychosocial aspects of disability (3rd Ed.). Springfield, I.: Charles Thomas LTD.

Hemenway, D. E., & Rohani, F. (1999). A cost-benefit analysis of people with disabilities in Florida: Final report. Retrieved from http://www.cala.fsu.edu/files/cost_benefit_analysis.pdf

Jaques, M. E. (1970). Rehabilitation counseling: Scope and services. Boston: Houghton Mifflin

Jenkins, W., Patterson, J. B., & Szymanski, E. M. (1992). Philosophical, historic, and legislative aspects of the rehabilitation counseling profession. In R. M.

Parker & E. M. Szymanski (Eds.), Rehabilitation counseling: Basics and beyond (2nd ed., pp. 1-41). Austin, TX: PRO-ED.

John, F. (2004). Empowering people with disabilities through vocational rehabilitation counseling. Nursing & Allied Health Source, 28(1), 40-47.

Kiernan, W. E., Gilmore, D. S., & Butterworth, J. (1997). Integrated employment: Evolution of national practices. In W.E. Kiernan & R. L. Schalock (eds.), Integrated employment: Current status and future directions (pp. 17-29). Washington, DC: American Association on Mental Retardation.

Kayıhan, H. & Köse, B. (2018). Türkiye’de ve dünyada mesleki rehabilitasyon. Turkiye Klinikleri, 3(1), 30-41.

Leahy, S. (2012). Qualified professionals of rehabilitation counseling services. In D. R. Maki & V. M. Tarvydas (eds.), The professional practice of rehabilitation counseling (pp. 193-211). New York : Springer Publication.

Leahy, M. J. & Szymanski, E. M. (1995). Rehabilitation counseling: Evolution and current status. Journal of Counseling & Development, 74, 163–166. Doi: https://doi.org/10.1002/j.1556-6676.1995.tb01843.x

Marnetoft, S. (2009). The challenges of vocational rehabilitation in Sweden. Kuntoutus [Finnish Journal of Rehabilitation], 4, 5–10.

Marnetoft, S. (2015). Vocational rehabilitation. In R. Escorpizo, S. Brage, D. Homa, & G. Stucki (Eds.). Handbook of vocational rehabilitation and disability evaluation: Application and implementation of the ICF (Handbooks in health, work, and disability). (pp. 73-103). Switzerland: Springer

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB, 2012). Özel eğitim okullarının 12 yıllık zorunlu eğitim kapsamında dönüşümleri. 26 Haziran 2018 tarihinde https://ookgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2012_11/02105931_zeleitimokularn12yllkzorunlueitimkapsamndadnmleri.pdf adresinden erişildi.

Özel Mesleki Rehabilitasyon Merkezleri Hakkında Yönetmelik (2005). 30 Haziran 2018 tarihinde http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2006/05/20060502-6.htm adresinden erişilmiştir.

Pruett, S. R., Swett, E. A., Chan, F., Rosenthal, D. A. & Lee, G. K. (2008). Empirical evidence supporting the effectiveness of vocational rehabilitation. Journal of Rehabilitation, 74(1), 56-63.

State of Maine Department of Labor (2015). Division of Vocational Rehabilitation. VR consumer handbook. 1 Temmuz 2018 tarihinde http://www.maine.gov/rehab/dvr/index.shtml adresinden erişilmiştir.

Szymanski, E. M., Linkowski, D. C, Leahy, M. J., Diamond, E. E., & Thoreson, R. W. (1993). Validation of rehabilitation counseling accreditation and certification knowledge areas: Methodology and initial results. Rehabilitation Counseling Bulletin, 37, 109-122.

Tufan, İ.(2007). Status of the disabled in Turkey. A theoretical approach to the perception of the disabled in Turkey. Disability and Rehabilitation, 29(2), 173-8. doi:10.1080/09638280600646078

Tufan, İ. & Arun, Ö. (2006). Türkiye Özürlüler Araştırması 2002: İkincil Analizi (Proje no: SOBAG-104K077). Ankara: TÜBİTAK.

Toplumsal Haklar ve Araştırmalar Derneği (TOHAD, 2015). Mevzuattan uygulamaya engelli haklari izleme raporu 2014 rapor özeti: “Erişilebilirlik, eğitim, çalışma hayatı ve sağlık verileri-analizler”. 26 Haziran 2018 tarihinde http://www.engellihaklariizleme.org/tr/files/belgeler/ozet_2014.pdf adresinden erişilmiştir.

World Health Organization (WHO, 2001). International Classification of Functioning, Disability, and Health: ICF. Geneva, Switzerland.

Wright, G. N. (1980). Total rehabilitation. Boston: Little, Brown

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { aibuefd443935, journal = {Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi}, issn = {1303-0493}, eissn = {2148-4929}, address = {}, publisher = {Abant İzzet Baysal Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {19}, pages = {114 - 124}, doi = {10.17240/aibuefd.2019.19.43815-443935}, title = {TÜRKİYE’DE MESLEKİ REHABİLİTASYON HİZMETLERİ VE İHMAL EDİLMİŞ BİR ALAN OLARAK REHABİLİTASYON DANIŞMANLIĞI}, key = {cite}, author = {ÇİMŞİR, Elif} }
APA ÇİMŞİR, E . (2019). TÜRKİYE’DE MESLEKİ REHABİLİTASYON HİZMETLERİ VE İHMAL EDİLMİŞ BİR ALAN OLARAK REHABİLİTASYON DANIŞMANLIĞI. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi , 19 (1) , 114-124 . DOI: 10.17240/aibuefd.2019.19.43815-443935
MLA ÇİMŞİR, E . "TÜRKİYE’DE MESLEKİ REHABİLİTASYON HİZMETLERİ VE İHMAL EDİLMİŞ BİR ALAN OLARAK REHABİLİTASYON DANIŞMANLIĞI". Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 19 (2019 ): 114-124 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/aibuefd/issue/43815/443935>
Chicago ÇİMŞİR, E . "TÜRKİYE’DE MESLEKİ REHABİLİTASYON HİZMETLERİ VE İHMAL EDİLMİŞ BİR ALAN OLARAK REHABİLİTASYON DANIŞMANLIĞI". Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 19 (2019 ): 114-124
RIS TY - JOUR T1 - TÜRKİYE’DE MESLEKİ REHABİLİTASYON HİZMETLERİ VE İHMAL EDİLMİŞ BİR ALAN OLARAK REHABİLİTASYON DANIŞMANLIĞI AU - Elif ÇİMŞİR Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.17240/aibuefd.2019.19.43815-443935 DO - 10.17240/aibuefd.2019.19.43815-443935 T2 - Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 114 EP - 124 VL - 19 IS - 1 SN - 1303-0493-2148-4929 M3 - doi: 10.17240/aibuefd.2019.19.43815-443935 UR - https://doi.org/10.17240/aibuefd.2019.19.43815-443935 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi TÜRKİYE’DE MESLEKİ REHABİLİTASYON HİZMETLERİ VE İHMAL EDİLMİŞ BİR ALAN OLARAK REHABİLİTASYON DANIŞMANLIĞI %A Elif ÇİMŞİR %T TÜRKİYE’DE MESLEKİ REHABİLİTASYON HİZMETLERİ VE İHMAL EDİLMİŞ BİR ALAN OLARAK REHABİLİTASYON DANIŞMANLIĞI %D 2019 %J Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi %P 1303-0493-2148-4929 %V 19 %N 1 %R doi: 10.17240/aibuefd.2019.19.43815-443935 %U 10.17240/aibuefd.2019.19.43815-443935
ISNAD ÇİMŞİR, Elif . "TÜRKİYE’DE MESLEKİ REHABİLİTASYON HİZMETLERİ VE İHMAL EDİLMİŞ BİR ALAN OLARAK REHABİLİTASYON DANIŞMANLIĞI". Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 19 / 1 (Mart 2019): 114-124 . https://doi.org/10.17240/aibuefd.2019.19.43815-443935
AMA ÇİMŞİR E . TÜRKİYE’DE MESLEKİ REHABİLİTASYON HİZMETLERİ VE İHMAL EDİLMİŞ BİR ALAN OLARAK REHABİLİTASYON DANIŞMANLIĞI. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2019; 19(1): 114-124.
Vancouver ÇİMŞİR E . TÜRKİYE’DE MESLEKİ REHABİLİTASYON HİZMETLERİ VE İHMAL EDİLMİŞ BİR ALAN OLARAK REHABİLİTASYON DANIŞMANLIĞI. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2019; 19(1): 124-114.

254180 81849

Arşiv
Sayıdaki Diğer Makaleler

BİR ÖĞRETMENLİK UYGULAMASI SÜRECİNİN FARKLI KATILIMCILAR TARAFINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Hakan Şevki AYVACI, Dilek ÖZBEK, Sinan BÜLBÜL

OKULÖNCESİ ÇOCUKLARINDA DOĞA ALGISI

Nilüfer KÖŞKER

BİLİŞSEL OLMAYAN ÖĞRENME DURUM VE SÜREÇLERİNİ ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE BOYLAMSAL YAKLAŞIMLAR: DUYGU CETVELİ UYGULAMASI ÖRNEĞİ

Nilüfer KAHRAMAN, Derya AKBAŞ, Esra SÖZER

ÖZEL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ OLAN ÖĞRENCİLERİN MATEMATİK BECERİLERİNİN GELİŞTİRİLMESİNDE BİLGİSAYAR DESTEKLİ ÖĞRETİMİN KULLANILDIĞI ARAŞTIRMALARIN BETİMSEL ANALİZİ

Işıl TERZİOĞLU, Orhan CURAOĞLU, Ahmet YIKMIŞ

MESLEK YÜKSEKOKULU ÖZELİNDE MESLEKİ EĞİTİME YÖNELİK ALGILARIN İNCELENMESİ

Ümit DEMİR

ÖĞRETMEN ADAYLARININ 21. YY. BECERİLERİNİ ÖLÇMEK İÇİN KULLANABİLECEKLERİ ARAÇLAR HAKKINDA FARKINDALIKLARI VE YETERLİK ALGILARI

Seher YALÇIN

EN İYİSİ BU MU? TÜRKİYE’DE YENİ ORTAÖĞRETİME GEÇİŞ POLİTİKASININ VELİLERİN GÖRÜŞLERİNE GÖRE DEĞERLENDİRİLMESİ

Selçuk Beşir DEMİR, Ahmet Turan YILMAZ

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN “TOPRAK VE TOPRAK KİRLİLİĞİ” KAVRAMLARINA İLİŞKİN ALGILARININ METAFOR İLE ANALİZİ

Eda GÜRLEN, Pınar KÖSEOĞLU

BEYİN TEMELLİ ÖĞRETİMİNİN ÖZEL YETENEKLİ ÖĞRENCİLERİN YARATICILIKLARINA VE ELEŞTİREL DÜŞÜNMELERİNE ETKİSİ

Yavuz YAMAN, Serap EMİR

SEVİM AK’IN ESERLERİNDE SÖZ VARLIĞI UNSURLARI

Keziban TEKŞAN, Enes ÇİNPOLAT, Burak ÇELENK, Tuğçe GÜNEŞ