Özel Gereksinimli Bir Öğrenciye Toplama ve Çıkarma İşlem Süreçlerinin Öğretiminde Eşzamanlı İpucuyla Öğretimin Etkililiği

Bu çalışmada, tek denekli araştırma modellerinden yoklama evreli davranışlar arası çoklu yoklama modeli kullanılarak toplama ve çıkarma işlem süreçlerinin öğretiminde eşzamanlı ipucuyla öğretimin etkililiği araştırılmıştır. Aynı zamanda, eşzamanlı ipucuyla öğretimin genelleme (aynı oturumda araç-gereçler arası, ortamlar arası ve kişiler arası) etkisi ve uygulama sona erdikten 1, 2 ve 4 hafta sonraki izleme etkisi de incelenmiştir. Araştırma, İstanbul’da Özel İZEV (İstanbul Zihinsel Engelliler Vakfı) Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezinde bireysel eğitime devam eden 9 yaşında, hafif düzeyde zihinsel yetersizlik tanısı almış bir kız çocuk ile yürütülmüştür. Toplama ve çıkarma işlem süreçlerinin öğretiminde eşzamanlı ipucuyla öğretimin etkililiğini değerlendirmek üzere toplu yoklama, günlük yoklama, öğretim, izleme ve genelleme oturumları düzenlenmiştir. Oturumların tümü bire bir öğretim düzenlemesi biçiminde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada gözlemciler arası güvenirlik ve uygulama güvenirliği verisi toplanmış ve eşzamanlı ipucuyla öğretimin etkililiğini belirlemek üzere grafiksel analiz yapılmıştır. Araştırma bulguları, toplama ve çıkarma işlem süreçlerinin öğretiminde eşzamanlı ipucuyla öğretimin etkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca, öğretim sona erdikten 1, 2 ve 4 hafta sonra da öğrenilenlerin kalıcılığının korunduğu ve öğrenilenlerin aynı oturumda gerçekleştirilen farklı araç-gereçlere, farklı ortamlara ve farklı kişilere genellenmesinde etkili olduğunu göstermektedir.

THE EFFECTIVENESS OF SIMULTANEOUS PROMPTING PROCEDURE ON TEACHING ADDITION AND SUBTRACTION OPERATIONS TO A MENTALLY HANDICAPPED CHILD

In this study, a multiple probe design across behaviors was used to examine the effectiveness of simultaneous prompting procedure on teaching addition and subtraction operation. At the same time, the generalization effect of the simultaneous prompting procedure (between materials, between environments, and between persons in the same session) was examined. The follow up effect was also examined in weeks 1, 2, and 4. This study was conducted at İZEV (İstanbul Foundation for the Mentally Handicapped), a Special Education and Rehabilitation Center which is the Foundation for Mentally Handicapped in Istanbul. The subject was a 9 year old girl who had mild mental retardation and was receiving individual education at the center. In order to examine the effectiveness of the simultaneous prompting procedure on teaching addition and subtraction operations, collective examination, daily examination, instruction, follow up, and generalization sessions were conducted. All sessions were held individually with the student. In this study, interobserver reliability and procedural reliability data were collected. Also, to determine the effectiveness of simultaneous prompting procedure, graphical analysis was done. The results demonstrate that there is a significant effect of simultaneous prompting procedure on teaching addition and subtraction. Moreover, after the instruction was over, 1st week, 2nd and 4th week follow up data were collected, and the results showed that the student still maintained learned skills. Furthermore, the instruction was effective on the generalization of the learned skills to different instruments, environments, and people.  

Kaynakça

Akmanoğlu, N. (2002). Otistik bireylere adı söylenen rakamın gösterilmesi becerisinin öğretiminde eşzamanlıipucuyla öğretimin etkililiği. Yüksek Lisans Tezi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi, Eğitim BilimleriEnstitüsü.

Akmanoğlu- Uludağ, N., Batu, S. (2005). Teaching naming relatives to individuals with autism usingsimultaneous prompting. Education and Training in Developmental Disabilities. 40 (4), 401- 410.

Akmanoğlu, N., Batu, S. (2004). Teaching pointing to numerals to individuals with autism using simultaneousprompting. Education and Training in Developmental Disabilities. 39 (4), 326- 336.

Arıcı, Y. (1997). İşitme engelli öğrencilerin doğal sayılarla toplama ve çıkarma işlemi yapma ve problemçözme becerilerinin eğitim ortamlarına göre değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi. Eskişehir:Anadolu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Baroody, J. A. (1995). The role of the number-after rule in the invention of computational shortcuts,Cognition and İnstruction. 13,2; 189-219.

Batu, S., Kırcaali- İftar, G. (2005). Kaynaştırma. Ankara: Kök

Birkan, B. (2005). Using Simultaneous prompting for teaching various discrete tasks to students with mentalreterdation. Education and Training in Developmental Disabilities. 40 (1), 68- 79.

Browder, M. D., Grasso, E. (1999). “Teaching money skills to individuals with mental retardation”, Remedialand Special Education. 20,5:297-308.

Doğan, Osman Senai, (2001). “Zihin özürlü çocuklara adı söylenen mesleğe ait resmi seçme becerisinineğitiminde eşzamanlı ipucuyla öğretimin etkililiği”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. AnadoluÜniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.Eyidoğan, F. “Zihin özürlü öğrencilere silikleştirilen resimli fiş cümleleriyle okuma- yazma öğretiminde hatadüzeltmeli eşzamanlı ipucuyla öğretimin etkililiği”. Yüksek Lisans Tezi. Eskişehir: AnadoluÜniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2005

Fetko, K. S., Schuster, D. A., Harley, D. A., ve Collins, B. C. (1999). Using simultaneous, prompting to teacha chained vocational task to young adults with severe intellectual disabillities. Education andTraining in Mental Retardation and Development Disabiliities. 34 (3), 318-339. (akt. Doğan, O. S.,2001.)

Gürsel, O., Tekin- İftar,E., ve Bozkurt, F. (2006). Effectiveness prompting in small group: the opportunity ofacquiring non-target skills through observational leraning and ınstructive feedback. Education andTraining in Developmental Disabilities. 41 (3), 225- 243.

Johnson, P., Schuster, J. W., Bell, J. K. (2001). Comparison of simultaneous prompting with and withouterror correction in teaching science vocabulary words to high school students with mild disabilities.Journal of Behavioral Education. 6 (4), 437- 458.

Kırcaali- İftar, G., Ergenekon, Y., ve Uysal, A. (2008). Zihin özürlü öğrenciye sabit bekleme süreli öğretimletoplama ve çıkarma öğretimi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 8 (1), 309- 320.

Kurt, O., Tekin- İftar, E. (2008). A comparison of constant time delay and simultaneous prompting withinembedded instruction on teaching leisure skills to children with autism. Topics in Early ChildhoodSpecial Education. 28 (1), 53- 64.

Leung, J.P. “Teaching simple adition to children with mental retardation using a microcomputer”, Journal ofBehavioral Education. l 4,.3; 355-367, 1994.

Miles, C. (1990). Special education for mentally handicapped pupıls: a teaching manual. Published by theMental Health Centre, Peshawar.

Parrott, A. K., Schuster, W. J., Collins, C. B., Gassavay, J. L. “Simultaneous prompting and ınstructivefeedback when teaching chained tasks”, Journal of Behavioral Education. 10,1; 3-19, 2000.

Schuster, J. W., Griffen, K. A. (1993). “Teaching a chained task with a simultaneous prompting procedure”,Journal of Behavioral Education. 3,3; 299-315.

Schuster, J.W., Griffen, K.A. ve Wolery, M. (1992). Comparison of simultaneous prompting and costant timedelay procedures in teaching sight words to elemantary students with moderate mental retardation.Journal of Behavioral Education, 2 (3), 305-325.

Scott, S. K.( 1993). “Multisensory mathematics for chidren with mild dsabilities”, Exceptionality. 4,2: 97-111.

Şafak, P.(2007). “Az gören öğrencilere eldeli toplama öğretiminde uyarlanmış basamaklı öğretim yöntemininetkisi”, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 5, 1:27-46, 2007.

Şahbaz, Ü.(2005). “Zihin engelli öğrencilere çarpım tablosunun öğretiminde sabit bekleme süreli öğretiminhata düzeltmesiz ve hata düzeltmeli uygulamalarının karşılaştırılması”. Doktora Tezi. Eskişehir:Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2005.

Tekin- İftar, E. (2008). Parent- delivered community- based instruction with simultaneous prompting forteaching community skills to children with developmental disabilities. Education and Training inDevelopmental Disabilities. 43 (2), 249- 265.

Tekin- İftar, E., Kurt, O., ve Acar, G. (2008). Enhancing instructional efficiency through generalization andinstructive feedback: a single- subject study with children with mental reterdation. InternationalJournal of Special Education. 23 (1), 147- 158.

Tekin-İftar, E., Kırcaali-İftar, G. (2004). “Özel eğitimde yanlışsız öğretim yöntemleri”. İkinci Basım. Ankara:Nobel Yayın Dağıtım.

Tekin- İftar, E. (2003). Effectiveness of peer delivered simultaneous prompting on teaching community signsto students with developmental disabilities. Education and Training in Developmental Disabilities. 38(1), 77- 94.

Tekin, E., Kırcaali- İftar, G. (2002). Comparison of the effectiveness of two response prompting proceduresdelivered by sibling tutors. Education and Training in Mental Reterdation and DevelopmentalDisabilities. 37 (3), 283- 299.

Tekin, E. (2000). Zihin özürlü çocuklara kardeşleri aracılığıyla sunulan dört saniye sabit bekleme süreliöğretimin ve eşzamanlı ipucuyla öğretimin etkililiklerinin ve verimliliklerinin karşılaştırılması.Yayınlanmamış Doktora Tezi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.

Tekin, E. (1999). “Yanlışsız öğretim yöntemleri” özel eğitim dergisi. 2, 3;87-102.

Tournaki, N. (2003). “The differential effects of teaching addition through strategy instruction versus drilland practise to students with and without learning disabilities”, Journal of Learning Disabilities.36,5:449-458.

Wolery, M., Gast, D. L. (1984). Effective and efficient procedures for the transfer of stimulus control. topicsin early childhood special education. (akt. Kırcaali-İftar, G., Tekin- İftar, E. 2004).

Yıkmış, A. (1999). “Zihin engelli çocuklara temel toplama ve çıkarma işlemlerinin kazandırılmasındaetkileşim ünitesi ile sunulan bireyselleştirilmiş öğretim materyalinin etkililiği”. Doktora Tezi.Eskişehir: Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.

Yıkmış, A. (2005). “Etkileşime dayalı matematik öğretimi”. Birinci Basım. Ankara: Kök Yayıncılık.

Yücesoy, Ş. (2002). “Zihin özürlü öğrencilere fotokopi çekme becerisinin öğretiminde eşzamanlı ipucuylaöğretimin etkililiği”. Yüksek Lisans Tezi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi, Eğitim BilimleriEnstitüsü.