Çeviride Yerlileştirme ve Yabancı Dil Öğretiminde Yeri

Çeviri, dilsel farklılıkların yanı sıra kültürel farklılıkların da dikkate alınmasını, çeviride dil-kültür ilişkisinin korunmasını gerektirir. Ancak, iki dil arasındaki dilsel ve kültürel farklılıklardan dolayı bu her zaman mümkün olamamaktadır. Çeviride kültürel engellerin aşılmasında “yerlileştirme” öne çıkan bir çeviri stratejisidir. Yerlileştirmede, anlaşılırlığın sağlanabilmesi için hedef dil okuyucusuna yabancı olan kaynak metnin dilsel ve kültürel ögeleri, hedef dilin kültürüne uygun bir şekilde değiştirilir. Dolayısıyla yerlileştirme yapabilmek için her iki dilin kültürünün çok iyi bilinmesi gerekir. Yabancı dil öğretiminde de sadece dil değil aynı zamanda o dilin kültürü de öğretilmektedir. Çeviri dersleri, bu anlamda önemlidir. Çeviri derslerinde, dilsel ve kültürel farklılıkların farkındalığı, metin türlerine göre çeviri yöntemlerinin kullanılması gibi amaçlar yer almaktadır. Bu çalışmada “21 Lessons for the 21st Century” adlı popüler güncel bir eserin, “21. Yüzyıl İçin 21 Ders” adlı Türkçe çevirisinde dikkat çeken “yerlileştirme” ele alınmış, yerlileştirmenin yabancı dil öğretiminde çeviri derslerinde bilinmesi gereken bir çeviri olgusu olduğuna dikkat çekilmek istenilmiştir. Eserin çevirisinde yerlileştirme yapılmış olan bölümlerden seçilen örneklerde yapılmış olan yerlileştirme çeviribilimsel çerçevede değerlendirilmiştir. Çalışmanın kuramsal çerçevesinde çeviribilimci Venuti’nin çalışmalarında üzerinde önemle durduğu “yabancılaştırma” (foreignization) ve “yerlileştirme” (domestication) çeviri stratejilerinden hareket edilmiştir.

DOMESTICATION IN TRANSLATION AND ITS PLACE IN FOREIGN LANGUAGE TEACHING

Translation requires consideration of cultural differences as well as linguistic differences, and preservation of the language-culture relationship in translation. However, this is not always possible because of the linguistic and cultural differences between the two languages. “Domestication” is a prominent translation strategy in overcoming cultural barriers in translation. In domestication, the linguistic and cultural elements of the source text, which are foreign to the target language reader, are modified in accordance with the culture of the target language in order to ensure intelligibility. Therefore, the culture of both languages needs to be well known in order to make domestication. In foreign language teaching, not only the language but also the culture of that language is taught. Translation courses are important in this sense. There are objectives such as awareness of linguistic and cultural differences and the use of translation methods according to text types in the translation courses. The prominent issue of “domestication” in Turkish translation entitled “21. Yüzyıl İçin 21 Ders” of a popular current work entitled “21 Lessons for the 21st Century” was focused on, and it was intended to highlight that domestication is a translation phenomenon that needs to be acknowledged in translation courses of foreign language teaching in this study. Domestication, which was applied in the chosen samples from the translation of the work, was evaluated within the scope of translation studies. “Foreignization” and “domestication” translation strategies, emphasized importantly in works of translation scientist, Venuti, were followed in the theoretical framework of the study.

Kaynakça

Aksan, Doğan (1995). Her Yönüyle Dil. Ana Çizgileriyle Dilbilim. Ankara: Türk Dili Kurumu Yayınları.

Berk, Özlem (2005). Kuramlar Işığında Açıklamalı Çeviribilim Terimcesi. İstanbul: Multilingual.

Cambridge Dictionary Sözlüğü: https://dictionary.cambridge.org/dictionary/englishnorwegian/play-into-someone-s-hands (Erişim: 11.12.2019).

Çamdereli, Mete (1995). “Uluslararası İletişimde Dil ve Dil Aktarımı”. Uluslararası İletişim içinde (haz. Gürsel Öngören). İstanbul: Der Yayınları.

Harari, Yuval Noah (2018). 21 Lessons for the 21st Century(1st Ed).New York : Spiegel & Grau.

Harari, Yuval Noah (2018). 21.Yüzyıl için 21 Ders(1.Baskı). Selin Siral (Çev.). İstanbul: Kolektif Kitap.

Kuran, Nedret (1995). “Çağdaş Alman Çeviribilimcilerin Yaklaşımları”, Çeviri ve Çeviri

Kuramı Üstüne Söylemler (yay. haz. Mehmet Rifat), İstanbul: Düzlem Yayınları. S. 33-54.

Schreiber, Michael (1993): Übersetzung und Bearbeitung. Zur Differenzierung und Abgrenzung des Übersetzungsbegriffs. Tübingen: Gunter Narr Verlag

Snell-Hornby, Mary (1985). “Translation as a means of integrating language teaching and linguistics”. C. Titfod ve A. E. Hieke (Ed.), Translation in Foreign Language Teaching and Testing. Narr: Gunter Narr Verlag Tubingen. P. 21–28.

Snell-Hornby, Mary. (2006). The turns of translation studies: New paradigms or shifting viewpoints? Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.

Türk Dil Kurumu (TDK). https://sozluk.gov.tr/ (Erişim: 30.09.2019).

Venuti, Lawrence (1995). The Translator’s Invisibility: A History of Translation. Londra/New York: Routledge.

Yükseköğretim Kurumu (YÖK). Öğretmen Yetiştirme Lisans Programları. www.yok.gov.tr/kurumsal/idari-birimler/egitim-ogretim-dairesi/yeni-ogretmenyetistirme-lisans-programlari (Erişim: 10.09.2019).

Kaynak Göster