GEORGE HERBERT MEAD’İN SOSYAL DAVRANIŞÇILIK DEVRİMİ: SOSYOLOJİZM VE PSİKOLOJİZM KISKACINDA BİR “İLİŞKİSEL FAİLLİK” DENEMESİ

George Herbert Mead sembolik etkileşimciliğin önde gelen kuramcılarındandır. Sosyal davranışçılık başlığıyla, pragmatist köklerinin etkisinde, düalist olmayan, birey ve toplumun ilişkisel birlikteliğini yansıtan sentezci bir sosyal teori geliştirmiştir. Mead, sosyal davranışçılığıyla sosyoloji ve psikolojide mekanikçiliğe varan ve ilişkisel bir kavrayışın önüne set çeken eğilimlerin bir eleştirisini sunmaktadır. Makalemizde ilk olarak sosyal davranışçılığın, insan eylemlerini uyaranların ve içsel süreçlerin ürünü olarak gören psikolojik indirgemecilikle (psikolojizm), aynı eylemleri sadece içselleştirilmiş değer ve normlara yönelik bir uyma davranışı olarak gören sosyolojik belirlenimcilik (sosyolojizm) arasındaki zıtlığı aşan sentezci eğilimi ele alınmıştır. İkinci olarak, Mead’in kuramının “ilişkisel failliğe” yer veren güçlü yönlerinin irdelenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda, Mead’in benliğin iki yönü olarak sergilediği “ben” ve “beni/bana” analizinde, kendi deneyiminin sonuçlarını kendine yeniden yükleyerek etkinlik gösteren refleksif zekâ kavrayışında ve bireyler arasındaki anlamlı sembolik etkileşimin aslî öznelerarası karakterinde bu ilişkisel faillik kavrayışın ne ölçüde etkin olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Böylelikle makalemiz Mead’in sentezci perspektifinin bugün için güncelliğini koruyan zengin bir kaynak olduğunu vurgulamaktadır.

THE SOCIAL BEHAVIORISM REVOLUTION OF GEORGE HERBERT MEAD: AN ATTEMPT TO ‘RELATIONAL AGENCY’ IN THE GRIP OF SOCIOLOGISM AND PSYCHOLOGISM

George Herbert Mead is one of the leading theorists of symbolic interactionism. He, under the heading of social behaviorism, has developed a non-dualist synthetic social theory reflecting the relational togetherness of individual and society, which is under the influence of pragmatist roots. Mead, with his social behaviorism, has presented a criticism to the tendencies drawing line on the relational perception and thus concluding in mechanism in sociology and psychology. In this article, firstly, the synthesist tendency of social behaviorism between the psychological reductionism (psychologism) which considers human acts as the products of stimulus and intrinsic processes and the sociological determinism (sociologism) which considers the same acts only as a conformity behavior directed to the interiorized values and norms is discussed. Secondly, I have intended to study the strong aspects of his theory which includes “relational agency”. It is possible to see to what extent this relational agency perception is efficient in Mead’s “I” and “me” analysis which he has expressed as the two phases of the self; in his perception of reflective intelligence which works by undertaking the results of his/her experiences on him/herself again and in the intersubjective character of the significantly symbolic interactionism among the individuals. Thus, this article emphasizes that Mead’s synthesist perspective is still a generous source keeping up-to-date.

Kaynakça

Alterman, R. (2007). Representation, Interaction, and Intersubjectivity. Cognitive Science. 31. 815-841. doi: 10.1080/03640210701530763.

Baldwin, J. D. (1981). George Herbert Mead and Modern Behaviorism. The Pacific Sociological Review. 24 (4). 411-440. doi: 10.2307/1388776.

Baldwin, J. D. (1986). George Herbert Mead: A Unifying Theory for Sociology. London: Sage Publications.

Blumer, H. (1966). Sociological Implications of the Thought of George Herbert Mead. American Journal of Sociology. 71 (5). 535-544. Erişim adresi: https://www.jstor.org/stable/2774496

Blumer, H. (2004). George Herbert Mead and Human Conduct. T. J. Morrione (Ed.). New York: Altamira Press.

Bourdieu, P. (2016). Sosyoloji Meseleleri. A. Sümer, M. Gültekin, F. Öztürk ve B. Uçar (Çev.). Ankara: Heretik Yayınları.

Campbell, J. (1995). Community Without Fusion: Dewey, Mead, Tufts. R. Hollinger ve D. Depew (Ed.), Pragmatism: From Progressivism to Postmodernism (s. 56-71) içinde. Westport: Praeger Publishers.

Carpendale, J. I. M. ve Racine, T. P. (2011). Intersubjectivity and Egocentrism: Insights from The Relational Perspectives of Piaget, Mead, And Wittgenstein. New Ideas in Psychology. 29 (3). 346- 354. doi:10.1016/j.newideapsych.2010.03.005.

Carr, E. H. (2002). Tarih Nedir? M. G. Gürtürk (Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.

Comte, A. (2000). The Positive Philosophy of Auguste Comte. H. Martineau (Çev.). Kitchener: Batoche Books.

Cook, G. A. (1991). The Development of G. H. Mead’s Social Psychology. M. Aboulafia (Ed.). Philosophy, Social Theory, and the Thought of George Herbert Mead içinde (s. 89-107). Albany: State University of New York Press.

Cook, G. A. (2006). George Herbert Mead. J. R. Shook ve Joseph Margolis (Ed.), A Companion to Pragmatism içinde (s. 67-78). Oxford: Blackwell Publishing.

Crossley, N. (2011). Towards Relational Sociology. London: Routledge. Cuff, E. C., Sharrock, W. W. ve Francis. (2013). Sosyolojide Perspektifler. Ü. Tatlıcan (Çev.). İstanbul: Say Yayınları.

Dewey, J. (1992). The Work of George Mead. P. Hamilton (Ed.), George Herbert Mead: Critical Assessments Vol. 1 içinde (s. 24-26). London: Routledge.

Diggins, J. P. (1994). The Promise of Pragmatism. Chicago: The University of Chicago Press.

Durkheim, E. (2004). Sosyolojik Yöntemin Kuralları. C. Saraçoğlu (Çev.). İstanbul: Bordo Siyah Klasik Yayınlar.

Durkheim, E. (2015). Sosyoloji ve Felsefe. M. Elma (Çev.). İstanbul: Pinhan Yayıncılık.

Emirbayer, M. ve Mische, A. (2012). Faillik Nedir? D. Evci (Çev.). G. Çeğin ve E. Göker (Yay. haz.), Tözcülüğün Tasfiyesi: İlişkisel Sosyolojide Temel Yaklaşımlar içinde (s. 65-135). Ankara: NotaBene Yayınları.

Frie, R. (1997). Subjectivity and Intersubjectivity in Modern Philosophy and Psychoanalysis. Lanham: Rowman & Littlefield Publishers.

Goodwin, G. A. ve Scimecca, J. A. (2015). Klasik Sosyolojik Teori. E. Aykut, B. Binay, U. Binici, M. Ç. Dağdelen vd. (Çev). Ü. Tatlıcan (Yay. haz.). İstanbul: Say Yayınları.

Hayes, J. R. ve Petras, J. W. (1992). Images of Persons in Early American Sociology Part III: Social Group. P. Hamilton (Ed.), George Herbert Mead: Critical Assessments Vol. 1 içinde (s. 117-123). London: Routledge.

Horkheimer, M. ve Adorno, T. W. (2015). Sosyolojik Açılımlar. M. S. Durgun ve A. Gümüş (Çev.). Ankara: BilgeSu Yayıncılık.

Joas, H. (1997). G. H. Mead: A Contemporary Re-examination of His Thought. Cambridge: The MIT Press.

Joas, H. (2013). Sembolik Etkileşimcilik. Ü. Tatlıcan (Çev.). A. Giddens ve J. Turner (Ed.). Günümüzde Sosyal Teori içinde (s. 97-132). İstanbul: Say Yayınları.

Layder, D. (2006). Sosyal Teoriye Giriş. Ü. Tatlıcan (Çev.). İstanbul: Küre Yayınları.

Mead, G. H. (1932). The Philosophy of the Present. A. E. Murphy (Ed.). London: The Open Court Company.

Mead, G. H. (1972). Mind, Self, and Society. C. W. Morris (Ed.). Chicago: The University of Chicago Press.

Mead, G. H. (1997). A Contrast of Individualistic and Social Theories of the Self. L. Menand (Ed.), Pragmatism: A Reader içinde (s. 296-300). New York: Vintage Books.

Mead, G. H. (2004). Sosyal Ben. A. Doğan (Çev.). H. S. Thayer (Ed.), Felsefi Metinler: Pragmatizm içinde (s. 348-354). İstanbul: Üniversite Kitabevi Yayınları.

Mead, G. H. (2017). Zihin, Benlik ve Toplum (Y. Erdem Çev.). Ankara: Heretik Yayınları.

Merton, R. K. (1992). Review of Mind, Self and Society. P. Hamilton (Ed.), George Herbert Mead: Critical Assessments Vol. 1 içinde (s. 15-16). London: Routledge.

Miller, D. L. (1982). Introduction. D. L. Miller (Ed.), The Individual and the Social Self: Unpublished Work of George Herbert Mead içinde (s. 1-26). Chicago: The University of Chicago Press.

Morris, C. W. (2017). Giriş: Sosyal Psikolog ve Toplum Felsefecisi Olarak George H. Mead. Y. Erdem (Çev.). G. H. Mead, Zihin, Benlik ve Toplum içinde (s. 15-41). Ankara: Heretik Yayınları.

Nungesser, F. (2016). Mead Meets Tomasello: Pragmatism, the Cognitive Sciences, and the Origins of Human Communication and Sociality. A. Skinner (Çev.). H. Joas ve D. R. Huebner (Ed.), The Timeliness of George Herbert Mead içinde (s. 252-275). Chicago: The University of Chicago Press.

Roberts, B. (1992). George Herbert Mead: The Theory and Practice of His Social Philosophy. P. Hamilton (Ed.), George Herbert Mead: Critical Assessments Vol. 1 içinde (s. 147-170). London: Routledge.

Roseneil, S. ve Ketokivi, K. (2016). Relational Persons and Relational Processes: Developing the Notion of Relationality for the Sociology of Personal Life. Sociology. 50 (1). 143-159. doi: 10.1177/0038038514561295.

Simpson, B. (2009). Pragmatism, Mead and the Practice Turn. Organization Studies. 30 (12). 1329-1347. doi: 10.1177/0170840609349861.

Tsekeris, C. ve Katrivesis, N. (2008). Reflexivity in Sociological Theory and Social Action. Facta Universitatis, Series: Philosophy, Sociology, Psychology and History. 7 (1). 1-12. Erişim adresi: facta.junis.ni.ac.rs/pas/pas2008/pas2008-01.pdf

Tsekeris, C. (2010a). Relationalism in Sociology: Theoretical and Methodological Elaborations. Facta Universitatis – Series: Philosophy, Sociology, Psychology and History. 9 (1). 139-148. Erişim adresi: facta.junis.ni.ac.rs/pas/pas2010/pas2010-12.pdf

Tsekeris, C. (2010b). Reflections on Reflexivitiy: Sociological Issues and Perspectives. Contemporary Issues: International Journal for Social Sciences & Humanities. 3 (1). 28-37. Erişim adresi: https://hrcak.srce.hr/file/94101.

Turner, J. H., Beeghley, L. ve Powers, C. H. (2013). Sosyolojik Teorinin Oluşumu. Ü. Tatlıcan (Çev.). Ankara: Sentez Yayıncılık.

Wallace, R. A. ve Wolf, A. (2012). Çağdaş Sosyoloji Kuramları. L. Elburuz ve M. R. Ayas (Çev.). Ankara: Doğu Batı Yayınları.

Kaynak Göster