Öncü Bir Deneme Film Çalışması: İstanbul Hatırası Belgeseli

Deneme film yakın geçmişe kadar belgesel sinema kümelenmesi içinde konumlandırılmıştır. Günümüzde ise, kurmaca olmayan sinema evreninin sofistike ve niş bir türü olarak tanımlanır hale gelmiş ve önem kazanmaya başlamıştır. Son otuz yılda üretilen deneme film sayısında önemli sayılabilecek bir artış söz konusudur. Buna paralel olarak film çalışmaları çevreleri ve akademisyenler deneme film türüne giderek artan oranda ilgi göstermişler; makaleler ve kitaplar yazmışlardır. Türkiye’de ise deneme filme yeni yeni ilgi duyulmaya başlanmıştır. Giderek artmakla birlikte bu türde üretilen film sayısı oldukça azdır. Hasan Özgen’in 1989 yılında ürettiği İstanbul Hatırası belgeseli deneme filmin Türkiye’de üretilen öncü örneği olarak tanımlanabilir. Bu yazı; Hasan Özgen’in İstanbul Hatırası filminin biçim ve içerik özelliklerini irdeleyerek, filmin; Türkiye için öncü bir deneme film olduğu savını tartışmaya açacaktır. Anahtar Kelimeler: Deneme Film, Deneme, Belgesel Film, Hasan Özgen

A PIONEERING ESSAY FILM: İSTANBUL HATIRASI DOCUMENTARY

Essay Film has been placed in the cluster of documentray films until recent past. Today, it is defined as a sophisticated and niche genre of non-fiction cinema and becoming more important. There is a significant increase in the amount of Essay Film production in the last thirty years. Concordantly Film Studies community and academics showed an increasing interest in Essay Film and they wrote articles and books on the subject. In Turkey, the interest in Essay Film is just recently coming to light. Although the number of Essay Films are increasing, there are still very few of them. The documentary, İstanbul Hatırası, produced in 1989 by Hasan Özgen, could be identified as a Pioneer example of Essay Film produced in Turkey. This study, will examine Hasan Özgen’s İstanbul Hatırası in form and content and bring into question that the film is a Pioneer Essay Film for Turkey.

Kaynakça

Adorno, T. (2012). Edebiyat Yazıları (çev: Sabir Yücesoy ve Orhan Koçak) İstanbul: Metis Yayınları.

Adorno, T. (RolfTiedemann). (1991).NotestoLiterature, Vol. 1 (İngcev. ShierryWeberNicholsen)New York: Columbia UniversityPress.

Alter, N. (2002). ProjectingHistory: GermanNonfictionCinema, 1967–2000. Michigan: Universityof Michigan Press.

Alter N. (1996). “ThePoliticalIm/perceptible in theEssay Film”,New GermanCritique, 68 (Spring/Summer), 171.

Huxley, A. (1960).CollectedEssays.London: HarperandBrothers.

Snyder, J. (1991).Prospects of Power: Tragedy, Satire, theEssay, andtheTheory of Genre. Lexington: UniversityPress of Kentucky.

Arthur, P. (2003).“EssayQuestions: FromAlainResnaisto Michael Moore”,Film Comment39,1, 58.

Corrigan, T. (1995). Film andLiterature: An Introductionand Reader.New Jersey: UpperSaddleRiver.

Corrigan, T. (1999).“TheCinematicEssay: Genre on theMargins”, Iris: A Journal of Theory on Image and Sound,19 Spring, 87.

Giannetti, L. D. (1975).GodardandOthers: Essays on Film Form: Rutherford. New Jersey: Fair-leighDickinsonUniversityPress.

Özgen, H. (Yönetmen/Senaryo Yazarı). (1989). İstanbul Hatırası [Belgesel Film]. Türkiye: MTV.

Kaynar, H. (2012).Projesiz Modernleşme: Cumhuriyet İstanbul’undan Gündelik Fragmanlar. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yayınları.

Lopate, P.(1998).InTotally, Tenderly, Tragically. Amsterdam: Anchor.

Lukács, G. (1974). On the Nature and Form of theEssay in Souland Form(Eng çev. AnnaBostock)London: MerlinPress.

Nichols, B. (2001).IntroductiontoDocumentary.Bloomington USA: Indiana UniversityPress.

Rascaroli, L. (2008).“TheEssay Film: Problems, Definitions, TextualCommitments”,Framework: TheJournal of Cinema& Media 49.2 Fall, 25-46.

Renov, M. (2004).TheSubject of theDocumentary,Minneapolis: University of Minnesota.

Starobinski, J. (2004). (SuzanneLiandrat-Guigues ve MurielleGagnebin). “Un Art de l’équilibre”,L’Essai et le cinema. Seyssel: ChampVallon.

Kaynak Göster