Yukarı Dicle Vadisi’nde Bulunan Sere Şippe Höyük üzerine ilk Gözlemler (Dargeçit/Mardin/Türkiye)

2019 yılında tespit edilen Sere Şippe Höyük Mardin İli Dargeçit ilçesi Temelli Mahallesi sınırları içerisinde bulunmaktadır. Dicle Nehir yatağının yaklaşık 1500 m kuzey-batısında bulunan yerleşim yerinde, Ilısu Barajı ve HES Projesi kapsamında kazılar yapmakta olan Boncuklu Tarla kazı ekibi tarafından 2019 yılında yapılan yüzey araştırmasında çanak çömlek, yontmataş, sürtme taş, kemik alet ve parçaları ile süs eşyaları toplanarak koruma altına alınmıştır. Sere Şippe Höyük yerleşim yerinde toplanan yontmataş aletler, çanak-çömlek parçaları ve diğer buluntular yerleşimin hem Çanak-Çömleksiz Neolitik Dönem’de hem de Çanak-Çömlekli Neolitik Dönem’in başlarında iskan gördüğünü düşündürmektedir. Bilhassa bulunan çanak-çömlek parçaları Proto Hassuna çanak-çömlek geleneğine aittir ve höyüğün Çanak-Çömlekli Neolitik Dönem’in başlarında iskan gördüğüne işaret etmektedir. Ayrıca mikrolit aletlerin ve oluklu taş objelerin varlığı höyüğün Çanak-Çömleksiz Neolitik Dönem’de de iskan görmüş olabileceğini de düşündürmektedir. Höyükte toplanan parçalar arasında Halaf Dönemi çanak-çömlek parçaları ve yerleşim yerinin yakınlarında bulunan çakmaktaşı yatakları üzerinde Paleolitik Çağ’a ait aletler de bulunmaktadır.

Preliminary Observations on the Sere Şippe Mound in the Upper Tigris Valley (Dargeçit/Mardin/Turkey)

The Sere Şippe mound is an archaeological site located in the Temelli neighborhood of Dargeçit district in Turkey’s Mardin Province. The site was discovered in 2019 during a survey conducted by the archaeology team working at Boncuklu Tarla, another site situated around 1,500 m to the northwest and researched within the scope of the Ilısu Dam Project. The surface materials collected at the Sere Şippe mound include sherds, chipped stones, ground stones, bone tools, and ornaments. These finds suggest Sere Şippe mound to have been inhabited during the Early Neolithic Era and Pottery Neolithic Early Neolithic Era Pre-Proto Hassuna and Proto Hassuna pottery traditions are represented by several sherds, hinting at this mound having been occupied at the beginning of the Pottery Neolithic. In addition, the presence of microlithic tools and grooved stone objects implies that the settlement had seen human activities during the Pre-Pottery Neolithic. Halaf sherds and Paleolithic tools are among the finds that have been collected around the natural flint stone layers near the site.

___

Abbes, F. (1997). Etude des industries lithiques du Neolithique preceramique de Syrie du Xe au VlIIe millenaire B.C. Techniques de debitage et gestion des produits. These de (Doctoral dissertation). Üniversite Lumiere-Lyon 2, Lyon. google scholar

Abbes, F. (2013). Les prehistoriens, les tailleurs et les pierres : rencontre “Pierres tendres” (Jales 1-7 Decembre 2012). https://archeorient.hypotheses.org/518. Archeorient, Lyon. google scholar

Abbes, F. (2016). Quelques reflexions sur les debitages de lame de silex par pression. http://archeori- ent. hypotheses.org/1672. Archeorient, Lyon. google scholar

Abbes, F. (2017). Du Punch a Jales. https://archeorient.hypotheses.org/8004. Archeorient, Lyon. google scholar

Ağırsoy, Z. B. (2019). Güneydoğu Anadolu’da Geç Çanak-Çömleksiz Neolitik’ten Çanak-Çömlekli Neolitik’e Geçişte yontmataş endüstrileri. Anatolia, 45, 170-195. google scholar

Altınbilek-Algül, Ç. (2012). Pre-Pottery Neolithic Site in Southeastern Anatolia: Papazgölü. Colloquium Anatolicum X, 101-121. google scholar

Altınbilek-Algül, Ç. (2013). The lithic assemblages of Gusir Höyük (Turkey): The preliminary results. In F. Borrell, J.J. Ibânez & M. Molist (Eds.), Stone tools in transition: From hunter-gatherers to farming societies in the Near East. Proceedings of the 7th conference on PPN chipped and ground stone industries of the Fertile Crescent (pp. 289-298). Bellaterra (Barcelona): Universitat Autonoma de Barcelona. Servei de Publicacions. google scholar

Altınbilek-Algül, Ç. Astruc, L., Binder, D. ve Pelegrin, J. (2012). Pressure blade production with a lever in the Early and Late Neolithic of the Near East. In P. M. Desrosiers (ed.), The Emergence ofPressure Blade Making from Origin to Modern Experimentation (pp. 157-179). New York: Springer. google scholar

Atakuman, Ç. (2015). From Monuments to Miniatures: Emergence of Stamps and Related Image- bearing Objects during the Neolithic. Cambridge Archaeological Journal, 25(4), 759-788. google scholar

Aurenche, O. ve Kozlowski, S.K. (2000). La Naissance du Neolithique au Proche Orient. Paris, Editions Errance, Paris. google scholar

Balkan-Atlı, N. (2001). Akarçay Tepe Kazısı 1999. In N. Tuna, J. Öztürk & J. Velibeyoğlu (Eds.), Ilısu ve Karkamış Baraj Gölleri Altında Kalacak Arkeolojik ve Kültür Varlıklarını Kurtarma Projesi 1999 Yılı Çalışmaları (s. 309-358). Ankara: ODTÜTAÇDAM. google scholar

Bader, N. O., Bashilov, V. A., Le Miere, M. ve Picon, M. (1994). Productions locales et importations de ceramique dans le Djebel Sinjar au Vle millenaire Paleorient 20(1), 61-68. google scholar

Bader, N.O. (1993). Tell Maghzaliyah: an Early Neolithic Site in Northern Iraq. In N. Yoffee & J.J. Clark (Eds.), Early stages in the evolution ofMesopotamian civilization. Soviet Excavations in Northern Iraq (pp-7-40). Arizona: The University of Arizona Press. google scholar

Bamyacı, O. (2018). Öğütme Taşları: Tipolojik Gelişim, Sorunlar, Çalışma Metodolojisi ve Analitik Bir Yaklaşım Modeli. Anadolu Arkeolojisinde Taş Aletler. Teori, Metot, Pratik (s. 271-302). İstanbul: Ege Yayınları. google scholar

Baysal, A. (2016). Materyal Kültür Elitizminin Göstergesi Olarak Arkeolojide Taşlar ve Diğer Taşlar. In: P. Ayter and Ş. Demirci (eds), IV ODTÜ Arkeometri Çalıştayı / Türkiye Arkeolojisinde Taş: Arkeolojik ve Arkeometrik Çalışmalar, Prof. Dr. Hayriye Yeter Göksu Onuruna (s. 81-87). Ankara: Bilgin Kültür Sanat Yayınları. google scholar

Beile-Bohn, M., Gerber, G., Morsch, M., Schmidt, K. (1998). Frühneolitische Forschungen in Obermesopotamien. Göbekli Tepe und Gürcü Tepe, IstMitt 48, 5-78. google scholar

Binder, D. (2007). PPN Pressure Technology: views from Anatolia. In L. Astruc, D. Binder & F. Briois, F. Technical Systems and Near Eastern PPN Communities. Proceedings of the 5th International Workshop. Frejus, 2004 (pp. 235-243). APDCA, Antibes. google scholar

Bobrinsky, A. (1989). Technologicheskie harakteristiki keremiki Tell Sotto and Kültepe. In N. O. Bader (ed.), Drevneyshie zemledeltsi Severnoy Mesopotamii (pp. 327-334) Moscow: Nauka. google scholar

Bulut, H. (2018). Prehistorik dönemlerde Anadolu’da kemik alet endüstrisi: Bölgesel sentezler ve karşılaştırmalı değerlendirmeler. Doktora (Tezi). Ankara Üniveristesi, Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi, Ankara. google scholar

Cauvin, J. (1974). Les debuts de la ceramique sur le Moyen-Euphrate nouveaux documents. Paleorient 2 (1), 199-205. google scholar

Erim-Özdoğan, A. ve Yalman, N. (2004). Katkılı kil kaplar ve Çanak Çömlek: Çayönü Çanak Çömleksiz ve Çanak Çömlekli Neolitik buluntuları üzerinden bir yorum. TÜBA-AR 7, 67-92. google scholar

Erim-Özdoğan, A. (2011). Sumaki Höyük. A new Neolithic settlement in the Upper Tigris Basin. In M. Özdoğan, N. Başgelen & P. Kuniholm (Eds.), TheNeolithic in Turkey, The Tigris Basin Vol. I (pp. 19-60) İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları. google scholar

Gümüş, Ö. (2018). Tarih öncesi dönemde çanak çömleğn yeniden kullanımı : Sumaki Höyük ve Kerküşti Höyük üzerinden bir değerlendirme. (Yükseklisans Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji Anabilim Dalı, Prehistorya Dalı. İstanbul. google scholar

Gündüzalp, S. (2021a). Sumaki Höyük verileri ışığında yukarı Mezopotamya’da ÇAnak-Çömlek Kullanınımının Başlangıcı ve Gelişimi. (Doktora Tezi) İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji Anabilim Dalı, Prehistorya Dalı. İstanbul. google scholar

Gündüzalp, S. (2021b). Beginning and development of pottery use in Upper Mesopotamia in the light of Sumaki Höyük data. 2021. (Doctoral dissertation), İstanbul University.Supervisors: Necmi Karul, Aslı Erim-Özdoğan. Neo-Lithics 21, 29-31. google scholar

Kartal, M. (2019). Yontmataş Uçlar. (1.bs). Ankara: Bilgin Kültür Sanat yay. google scholar

Kenyon, K.M. ve Holland, T.A. (1982). Excavations at Jericho. Volume V. The Pottery Phases of the Tell and Other Finds. London: London British School of Archaeology in Jerusalem. google scholar

Kirkbride, D. (1966). Five seasons at the Pre-pottery Neolithic village of Beidha in the Jordan, A summary. Palestine Exploration Quarterly 98, 8-72. google scholar

Kodaş, E. (2019). Un nouveau site du Neolithique preceramique dans la vallee du Haut Tigre: Resultats preliminaires de Boncuklu Tarla. Neo-Lithics 19(1), 3-15. google scholar

Kozlowski, S.K. (1999). The Eastern Wing of the Fertile Crescent, Oxford: BAR International Series 760. google scholar

Le Miere, M. ve Nieuwenhuyse, O. (1996). The Prehistoric Pottery. İn P. M. M. G. Akkermans. (Ed.), Tell Sabi Abyad. The Late Neolithic Settlement (pp. 119-284). İstanbul: Nederlands Historisch Archaeologisch Instituut. google scholar

Le Miere, M. ve Picon M. (1998). Les debuts de la ceramique au Proche-Orient. Paleorient 24(2): 5-26. google scholar

Le Miere, M. (2017). The Earliest Pottery of West Asia: Questions Concerning Causes and Consequences. In A. Tsuneki, O. Nieuwenhuyse & S. Campbell (Eds.), Pottery in West Asia (pp. 9-16). Oxford & Philadelphia: Oxbow Books. google scholar

Maeda, A. (1991). Pottery and small objects. In T. Matsutani (Ed.), Tell Kashkashok. The excavation at Tell No. II (pp. 19-40). Tokyo: The Institute of Oriental culture. The University of Tokyo. google scholar

Maeda, O. (2011). The Social Roles of the Use of Flint and Obsidian Artefacts at Salat Cami Yanı in the Upper Tigris Valley. In E. Healey, S. Campbell & O. Maeda (eds) The State of the Stone: Terminologies, Continuities and Contexts in Near Eastern Neolithic Lithics. Studies in Early Near Eastern Production, Subsistence, and Environment 13 (pp. 317-326). Berlin: ex oriente. google scholar

Merpert, N. Y. (1993). The archaic phase of the Hassuna culture. In N. Yoffee & J.J. Clark (Eds.), Early stages in the evolution of Mesopotamian civilization. Soviet Excavations in Northern Iraq (pp. 115-127). Arizona: The University of Arizona Press. google scholar

Miyake, Y. (2010). Excavations at Salat Cami Yanı 2004-2006: a Pottery Neolithic Site in the Turkish Tigris Valley. In P. Matthiae, F. Pinnock, L. Nigro & N. Marchetti (Eds.), Proceedings of the 6th International Congress on the Archaeology of the Ancient Near East (pp. 417-429). Wiesbaden: Harrassowitz Verlag. google scholar

Miyake, Y. (2012). Salat Cami Yanı. A Pottery Neolithic Site in the Tigris Valley. In M. Özdoğan, N. Başgelen & P. Kuniholm (Eds.), The Neolithic in Turkey, The Tigris Basin Vol. I (pp. 37-46) İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları. google scholar

Miyake, Y. (2016). Origins of pottery as technological innovation in Southwest Asia. Anatolian Metal VII, Ed.: Ü. Yalçın, Blömeke Druck SRS GmbH, Bochum, 115-124. google scholar

Morsch, M. G. F. (2002) Magic Figurines? Some Remarks About the Clay Objects of Nevali Çori. In H. G. K. Gebel, B. D. Hermansen & J. C. Hoffmann (eds.), Magic Practices and Ritual in the Near Eastern Neolithic. Studies in Early Near Eastern Production, Subsistence and Environment (pp. 145-162). Berlin: Ex- Orient. google scholar

Nishiaki, Y. ve Le Miere, M. (2005). The oldest pottery Neolithic of Upper Mesopotamia: new evidence from Tell Seker al-Aheimar, the Khabur, Northeast Syria. Paleorient 31(2), 55-68. google scholar

Nieuwehuyse, O. (2013). The Proto-Hassuna culture in the Khabur headwaters: a western neighbor’s view. In Y. Nishiaki, K. Kashima, & M. Verhoeven (Eds.), Neolithic archaeology in the Khabur valley, Upper Mesopotamia and Beyond. Studies in Early Near Eastern production, subsistence, and environment (pp. 110-138). Berlin: Ex- Orient. google scholar

Nieuwenhuyse, O. ve Cruells, W. (2017). Painting Pots-Painting People, Investigating Decorated Ceramic from the Late Neolithic Near East. In A. Tsuneki, O. Nieuwenhuyse & S. Campbell (Eds.), Pottery in West Asia. (pp. 107-114). Oxford & Philadelphia: Oxbow Books. google scholar

Niuwenhuyse, O. ve Campbell, S. (2017). Synthesis: The Emergence of Pottery in West Asia. In A. Tsuneki, O. Nieuwenhuyse & S. Campbell (Eds.), Pottery in West Asia (s. 167-192). Oxford & Philadelphia: Oxbow Books. google scholar

Ökse, A.T., Taşkıran, H., Kartal, M., Atay, E., Görmüş, A. ve Erdoğan, N. (2014). Ilısu Barajı İnşaat Sahası 2012 Yılı Kazıları. Kazı Sonuçları Toplantısı 35(1), 102-112. google scholar

Ökse, A.T. ve Erdoğan, N. (2015). Ilısu Barajı İnşaat Sahası Kurtarma Projesi II: Kalkolitik Çağ /Salvage Project of the Construction Area of the Ilısu Dam: The Chalcolithic Period. Mardin: Mardin Müzesi yay. google scholar

Ökse, A.T. (2021). Ambar Dam Salvage Excavations 2018-2020: Ambar Höyük, Gre Filla and Kendale Hecale. In S. R. Steadman &G. McMahon (Eds.). The Archaeology of Anatolia, Volume IV (pp. 4-20). London. google scholar

Özbaşaran, M. ve Duru, G. (2011). Akarçay Tepe. A PPNB and PN settelement in the Middle Euphrates-Urfa. In M. Özdoğan, N. Başgelen & P. Kuniholm (Eds.), TheNeolithic in Turkey, Euthrates Basin, Vol. II (pp. 165-202). İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları. google scholar

Özdoğan, M. ve Özdoğan, A. (1993). Pre-Halafian Pottery of Southeastern Anatolia with Special Reference to the Çayönü Sequence. In M. Frangipane, H. Hauptmann, M. Liverani, P. Matthiae ve M. Mellink (ed.) Between the Rivers and Over the Mountains. Archaeologica Anatolica et Mesopotamica Alba Palmieri Dedicata (pp. 87-103). Roma: Dipartimento di Scienze Storiche Archeologiche dell’Antichita Universita di Roma La Sapienza. google scholar

Özdoğan, M. (2003). Mezraa Teleilat. Un site neolithique en bordure de l’Euphrate, Neolithique, decouverte d’un berceau anatolien. Dossiers d’Archeologie 281, (p. 36-41). google scholar

Özdoğan, M. (2009). Earliest Use of Pottery in Anatolia. In Gheorghiu D. (ed.). Early Farmers, Late Foragers, and Ceramic Traditions: On the Beginning of Pottery in the Near East and Europe (pp. 22439. Cambridge Scholars Publishing. google scholar

Pelegrin, J. (2002). Principes de la Reconnaissance des Methodes et Techniques de Taille. In Chabot, J. (ed.), Tell Atij, Tell Gudeda. Industrie lithique : Analyse technologique et fonctionnelle, (215-226). Üniversite Laval, Celat. google scholar

Pelegrin, J. (2012). New Experimental Observations for the Characterization of Pressure Blade Production Techniques. In P. M. Desrosiers (ed.), The Emergence ofPressure Blade Making from Origin to Modern Experimentation (pp. 465-500). New York: Springer. google scholar

Petrova, N. (2016). Tehnologicheskoe izuchenie keramiki poselenija Yarim Tepe I (periodi Proto-Hassuni I Arhaicheskoy Hassuni). Kratkie soobsheniaInstituta Archeologii 242, 48-59. google scholar

Petrova, N. (2019). The development of Neolithic pottery technology in Eastern Jazira and the Zagros Mountains. Documenta Praehistorica XLVI, 128-136. google scholar

Rosenberg, M. (2011). Demirköy. In M. Özdoğan, N. Başgelen & P. Kuniholm (Eds.), The Neolithic in Turkey, Tigris Basin Vol. I (pp. 79-87). İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları. google scholar

Smith, P.E.L. (1972). Ganj Dareh Tepe. Iran 10, 165-168. google scholar

Smith, P. ve Crepeau R. (1983). Fabrication experimentale de repliques d’un vase neolithique du site de Ganj Dareh, Iran: recherche technologique. Paleorient 9(2), 55-62. google scholar

Spataro, M. Fletcher, A. Cartwright, C.R. ve Baird, D. (2017). Boncuklu Höyük: The earliest ceramics on the Anatolian plateau. Journal ofArchaeological Science: Reports 16, 420-429. google scholar

Stein, G.J. (1992). Archaeological Survey at Sürük Mevkii: A Ceramic Neolithic site in the Euphrates River Valley, Southeast Turkey. Anatolica XVIII, 19-32. google scholar

Taşkıran, H. ve Kartal, M. (2002). 2001 Yılı Ilısu Baraj Gölü Alanı Paleolitik Çağ Yüzey Araştırması. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 20(2), 191-202. google scholar

Taşkıran, H. ve Kartal, M. (2010). 2008 Yılı Ilısu Baraj Gövdesi Alanı Yüzey Araştırması. 27. Araştırma Sonuçları Toplantısı 3, 233-244. google scholar

Tekin, H. (2005). Yeni Buluntuların Işığı Altında Anadolu’da Hassuna ve Samarra Seramiğinin Yayılımı Üzerine Bir Gözlem. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 22(1), 183-202. google scholar

Tekin, H. (2015). Yukarı Mezopotamya’nın İlk Boyalı Çanak-Çömlekleri: Hassuna, Samarra ve Halaf, Yeni Yaklaşımlar ve Yeni Yorumlar, 1. Bölüm: Hassuna ve Samarra. Olba 23, 1-57. google scholar

Tekin, H. (2017). Tarih Öncesinde Mezopotamya (1.bs). Ankara: Bilgin Kültür Sanat yay. google scholar

Tekin, H. (2018). Yukarı Mezopotamya’nın ilk boyalı çanak-çömlekleri: Hassuna, Samarra ve Halaf. Yeni yorumlar ve Yaklaşımlar. Bölüm 2: Halaf. Anadolu Prehistorya Araştırmaları Dergisi 1 (3), 81-100. google scholar

Tsuneki, A. (2017). The Significance of research on the Emergence of Pottery in West Asia. In A. Tsuneki, O. Nieuwenhuyse & S. Campbell (Eds.), Pottery in West Asia. (pp. 1-8). Oxford & Philadelphia: Oxbow Books. google scholar

Vandiver, P. (1985). Sequential Slab Construction: A Near Eastern Pottery Production Technology. Massachusetts Institute of Technology, (Doctoral dissertation). Pacific Lutheran University. google scholar

Voigt, M. M. (1985). Village on the Euphrates: Excavations at Neolithic Gritille in Turkey. Expedition 27(1), 10- 24. google scholar

___

APA Kodaş, E. (2022). Yukarı Dicle Vadisi’nde Bulunan Sere Şippe Höyük üzerine ilk Gözlemler (Dargeçit/Mardin/Türkiye) . Anadolu Araştırmaları , (26) , 1-25 . DOI: 10.26650/anar.2022.1074847