OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE YEREL HİZMET SUNAN KLASİK KURUMLARIN DÖNÜŞÜMÜ

Yerelyönetimler yerel düzeyde insanların ihtiyaçlarını karşılayan önemlikurumlardır. Yerel yönetimlerin ortaya çıkışları göz önüne alındığında 1850’liyıllarda dünyada ve Türkiyede ilk örneklerine yaygın şekild eyer verilmeyeçalışıldığı görülektedir. Oysa köklü bir yönetim gelenegne sahip olan Osmanlıİmparatorluğunda yerel nitelikli hizmetler modern manada yerel yönetimler dahaortaya çıkmadan, bu kurumların görevlerini üstlenen kadılık, vakıf ve loncasistemiyle yapılıyor olduğu bilinmketedir. Klasik kurumlar olarak adlandırılanbu yapıların modern yerinden yönetimlere dönüşüm süreci Türkiye’de yerelyönetimlerin gelişimi konusu hakkında önemli ipuçları vermektedir. Bu nedenlebu çalışmanın yapılmasında iki temel amaç güdülmüştür. Bu amaçlar; Osmanlı’daki yerel hizmet sunan kurumları tanıtılıp ne şekilde değişikliklere uğrayarakgünümüze ulaştığını izah etmek ve bu doğrultuda Türkiye’deki yerel yönetimleridaha iyi analiz edebilme imkanı sağlamaktır. Bu amacı gerçekleştirebilmek içinçalışmamızda Tanzimat öncesinde yerel hizmet sunan klasik kurumların nelerolduğu hangi organlardan meydana geldiği, görev ve yetkileri, toplumdakisorumlulukları açıklanarak günümüzdeki modern yerel yönetimlerin yokluğununasıl doldurdukları ve günümüzde nasıl bir dönüşüm geçirdikleri konularınadeğinilmektedir.

TRANSFORMATION OF CLASSICAL FOUNDATIONS FROM THE OTTOMAN TO DAILY LOCAL SERVICE

Local governments are important institutions that meet theneeds of people at the local level. Given the appearance of the idea of ​​localgovernments in the 1850s, it is the first example in the world and Turkey triedto be widely seen as şekild saddle. However, it is known that in the OttomanEmpire, which has a deeply rooted administrative power, the local qualifiedservices are carried out in the modern manhood by the system of the kadi,foundation and guild which undertake the duties of these institutions beforethe local governments emerged. Classic institutions of modern managementstructure in place of these so-called conversion process gives important cluesabout the development issues of local governance in Turkey. For this reason,two main objectives have been achieved in carrying out this study. These aimsare; descibed institutions offering local service in the Ottoman way to explainwhat is survived by undergoing changes and local governments in Turkey in thisdirection is to provide the opportunity to better analyze. In our efforts torealize this aim, it is mentioned how the traditional institutions that providelocal service before the tanzimat are formed and from which organs they are,the duties and authorities explain the responsibilities of the society and howthe contemporary modern local administrations fill the absence and how theyhave transformed today.

Kaynakça

Akıba J. (2007). Kadılık Teşkilatında Tanzimat’ın Uygulanması: 1840 Tarihli Ta’limname-i Hükkam, Osmanlı Araştırmaları Dergisi, Sayı 29

Al H.(1998). Kadı’dan Şehremini’ne Belediyelerin Kuruluşu: Altıncı Daire-i Belediye, İlke Yayınları, İstanbul

Arık F. Ş. (1997). Osmanlılarda Kadılık Müessesesi, Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, Sayı 8, Ankara

Aytaç F. (1998). Açıklamalı Belediye Kanunu, Seçkin Yayınları Baskı 6, Ankara

Berki A. H. (1962). Hukuki ve İçtimai Bakımdan Vakıf, Vakıflar Dergisi Sayı 5, Ankara

Çadırcı M. (1993). Osmanlı Döneminde Yerel Meclisler, Çağdaş Yerel Yönetim Dergisi, Cilt 2, Sayı 5

Çağatay, N. (1981). Bir Türk Kurumu Olarak Ahilik, Selçuk Üniversitesi Yayınları, Konya

Çiçek, Y. (2014) Geçmişten Günümüze Türkiye’de Yerel Yönetimler, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1

D’ohsson, M. (1980). 18.Yüzyıl Türkiyesinde Örf ve Adetler, Tercüman 1001 Temel Eser Serisi, İstanbul

Demirkol, M. (2016). 1837 M.(1253 H.) Tarih ve 20 Numaralı Kütahya Şer'iyye Sicili, Fırat Üniversitesi Yayınları, Elazığ

Dursun, D. ve AL H. (1998). Türkiye’de Yönetim Geleneği İlke Yayınları İstanbul

Erçin, A. (2015). Osmanlı Devleti’nde Kadı ve Şer’i Mahkemeler adlı makale Bartın Üniversitesi Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları E-Dergisi Cilt 2, Sayı 1

Ergin, O. N. (1944). Türk Tarihinde Vakıflar, Belediyeler ve Patrikhaneler, Türkiye Matbaası, İstanbul

Eryılmaz, B. (1997). Yerel Yönetimlerin Yeniden Yapılandırılması, Birleşik Yayıncılık, İstanbul

Eryılmaz, B. (2000). Kamu Yönetimi, Erkan Yayıncılık, İstanbul

Görmez, K. (1997). Yerel Demokrasi ve Türkiye, Vadi Yayıncılık, Ankara

Güven, A. (2014). Yerel Yönetimlerde Performans Denetimi, İstanbul: Türkiye Alim Kitapları.

Halaçoğlu, Y. (1991). Osmanlı Devlet Teşkilatı ve Sosyal Yapı, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara

Kal’a, A. (1995). Esnaf, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 11, İstanbul

Kavruk, H. (2004). Köy ve Mahalle: Yerleşim ve Yönetim Birimi, Odak Yayınları, Ankara

Kazıcı, Z. (2014). Osmanlıda Vakıf Medeniyeti, Kayıhan Yayıncılık, İstanbul

Keleş, R. (2012). Yerinden Yönetim ve Siyaset, Cem Yayınevi, İstanbul

Kılıç, E. (1968). Türkiye’de Halk Eğitiminin Başlangıçtan Bugüne Kadar, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, Ankara

Kılınç, M. (2012). Türkiye’de Mesleki Teknik Eğitimi Şekillendiren Kurumlarından Ahilik, Gedik, Lonca, Enderun Mektebi’nin Tarihi Gelişimleri, VocationalEducation Dergisi, Cilt 7, Sayı 4

Koç, T., Gün, S. ve Ersin, L. (2015). Kamu Yönetimi, 657 Yayınevi, AnkaraOrtaylı, İ. (1977). Osmanlı Şehirlerinde Mahkeme, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, Ankara

Ortaylı İ. (1978). İmparatorluk Döneminde Mahalli İdarelerin ve Belediyeciliğin Evrimi, Ergün TÜRKCAN(ed.) Türkiye’de Belediyeciliğin Evrimi (Birinci Kitap), Türk İdareciler Derneği Yayını, Ankara

Ortaylı, İ. (1994). Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devleti’nde Kadı, Turhan Yayınları, Ankara

Pakalın M. Z. (1971), Kadı, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, Cilt 2, İstanbulŞengül, R. (2010). Yerel Yönetimler, Umuttepe Yayınları, Kocaeli

Şentop, M. (2005). Osmanlı Yargı Sistemi ve Kazaskerlik, Klasik Yayınları, İstanbul

Tak, E. (2009). Diplomatik Bilimi Bakımından XVI.-XVII. Yüzyıl Kadı Sicilleri ve Bu Sicillerin İhtiva Ettiği Belge Türlerinin Form Özellikleri ve Tanımlanması, Marmara Üniversitesi Yayınları, İstanbul

Turan, K. (1996). Ahilikten Günümüze Mesleki ve Teknik Eğitimin Tarihi Gelişimi, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, İstanbul

Türe, F. (2000). Türkiye’de Yerel Yönetimlerin Kökeni: Osmanlı İmparatorluğu’nda Yerel Yönetimler, Yerel Gündem Dergisi, Yıl 2, Sayı 5

Ulusoy, A. ve Akdemir, T. (2013). Mahalli idareler: teori-uygulama-maliye. Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Uzunçarşılı, İ. H. (2014). Osmanlı Devleti’nin İlmiye Teşkilatı, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara

Ülgener, S. (1950). 14. Asırdan Beri Esnaf Ahlakı ve Şikayeti Mucip Bazı Haller, İktisat Fakültesi Mecmuası, Cilt 2, İstanbul

Ülgener, S. (1981). İktisadi Çözülmenin Ahlak ve Zihniyet Dünyası, Der Yayınları, İstanbul

Ünal, F. (2011). Tanzimattan Cumhuriyete Türkiye’de Yerel Yönetimlerin Yasal ve Yapısal Dönüşümü adlı makalesi Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 30

Yetiş, E. G. (2015). 17. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nda Hanehalkları: İstanbul Şer’iyye Sicilleri Örneğinde, Marmara Üniversitesi Yayınları, İstanbul