DEDE KORKUT SUÇA KARIŞIRSA: YARIMÇIQ ELYAZMA’DA POLİSİYE ROMAN KURGUSU

Kemal Abdulla'nın Azerbaycan'da 2004 yılında yayımlanan ve Azerbaycan’ın ilk postmodern romanı olarak nitelendirilen Yarımçıq Elyazma adlı eserinde Gérard Genette’in metinselaşkınlık (transtextuality) olarak ifade ettiği durumu bütünüyle ortaya koyan, orijinal Dede Korkut Hikâyeleri’yle doğrudan ve açık bir şekilde ilişkili, yorumsal özellikler gösteren yeni bir Dede Korkut hikâyesi mevcuttur. Romanın birbiri içine geçirilmiş iki ana olay dairesinden biri olan bu hikâye, Dede Korkut Hikâyeleri’nin bilinen olay ve kişilerinin postmodern bir roman anlayışı ile polisiye roman kurgusuna dönüştürülmüş biçimidir. Eserde polisiye kurgunun temel ilkelerinden olan suç ve muammanın yerini Oğuzda bulunan casusun kim tarafından serbest bırakıldığı meselesi tutar. Araştırmayı yapan, polisiye kurgulardaki dedektif ve yardımcısı ikilisini andıran Bayındır Han ve onun soruşturmaları kaydetmesi için yardımcı olarak seçtiği ve Oğul Korkut diye seslendiği Dede Korkut'tur. Romanın Dede Korkut Hikâyeleri’nde görülen üstün kişiliğinden farklılaşan yanları dolayısıyla en dikkat çekici kişisi olup aynı zamanda metnin anlatıcısı durumundaki Dede Korkut’un da söz konusu suça karışmış olduğu metnin başından beri bellidir. Biri Şah İsmail ile diğeri Dede Korkut Hikâyeleri’yle ilgili hikâyenin en heyecanlı noktalarda sürekli olarak birbirini kesmesi üzerine kurulu eserde merakın giderilmesi sürekli olarak ertelenir. Üstkurmaca yoluyla metnin adeta analizinin yapıldığı üç önsözde konuşan dış çerçevedeki anlatıcının durmaksızın ürettiği okurdaki merakı artırmaya yönelik sorular metin boyunca da devam eder. Bu makalede Yarımçıq Elyazma’da geleneksel polisiye romanların kalıplarının parodi ve ironi yoluyla yapısöküme uğratılarak nasıl kullanıldığı gösterilecek, altmetin (hypotext) olarak kendini göteren ve çeşitli metinlerarasılık teknikleri kullanılarak postmodern roman haline getirilen Dede Korkut Hikâyeleri’nin Yarımçıq Elyazma'daki görünümleri incelenecek, polisiye roman kurgusuna dönüşmesinin izleri takip edilecek, yazarın bu tarz bir kurguya başvurmasının postmodernizmin yönelimleriyle ve orijinal Dede Korkut Hikâyeleri’nin kurgusuyla ilgisi irdelenecektir.

IF DEDE KORKUT PARTICIPATED TO CRIME: FICTION OF DETECTIVE NOVEL IN YARIMÇIQ ELYAZMA

Yarımçıq Elyazma is novel of Kemal Abdulla that is published in Azerbaijan in 2004 and is defined first postmodern novel of Azerbaijan. In Yarımçıq Elyazma, there is a new interpretative story of Dede Korkut, which is directly and clearly related to the original Dede Korkut Stories, revealing the situation that Gérard well-known Genette expresses as transtextuality. This story contains known events and people of Dede Korkut Stories, which is one of the two main events circles of the novel, is a form of detective novel with a postmodern novel style. In the novel, crime and enigma, which is one of the basic principles of detective fiction, is compensate by the question of who released the spy in Oguz, when he was caught. The investigator Bayındır Han and his secretary Dede Korkut resembles the detective and assistant duo in the detective fictions. Bayındır Han chooses Dede Korkut as a helper to record the investigations and he calls him as Korkut Oğul. The most remarkable person in the novel is Dede Korkut, because of the differentiating aspects of the Dede Korkut from the supreme personality seen in Dede Korkut Stories. The reader know since the beginning of the text that Dede Korkut, who is also the narrator of the text, has been participated to crime. Two story in the novel, one of the stories about Shah Ismail and the other Dede Korkut Stories, are constantly cut each other at the most exciting points. The curiosity of the reader is kept alive throughout the novel. In the three forewords at the beginning of the text in which the text is analyzed with metafiction, the non-stop questions produced by the narrator in the outer frame continue to increase the attention of the reader. This article will show how the patterns of classic detective novels in Yarımçıq Elyazma are deconstructed through parody and irony. In this paper, traces of the transformation of the views of Dede Korkut Stories in Yarımçıq Elyazma into a detective novel fiction, which manifests itself as hypotext and transformed into postmodern novels by using various intertextuality techniques, will be traced; relation of the author's application to this kind of fiction with tendencies of postmodernism and the fiction of original Dede Korkut Stories will be analyzed.

Kaynakça

Abdulla, Kemal. (2006). Eksik El Yazması. (Akt. Ali Duymaz). İstanbul: Ötüken Neşriyat.

Abdulla, Kemal. (2012). Mitten Yazıya veya Gizli Dede Korkut. (Akt. Ali Duymaz). İstanbul: Ötüken Neşriyat.

Antakyalıoğlu, Zekiye. (2013). Roman Kuramına Giriş. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Baudrillard, Jean. (2012). “Lanetli Pay Teoremi”. Kötülüğün Şeffaflığı. İstanbul: Ayrıntı Yay.

Belge, Murat. (2006). Edebiyat Üstüne Yazılar. İstanbul: İletişim Yayınları.

Binyazar, Adnan. (1996). Dede Korkut. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Dove. (1982). The Police Procedural, Bowling Green.

Duymaz, Ali. (2006). “Sunuş”. Eksik El Yazması. İstanbul: Ötüken Neşriyat.

Eagleton, Terry. (2004). After Theory (Kuramdan Sonra). (Çev. Uygar Abacı). İstanbul: Literatür Yayınları.

Ecevit, Yıldız. (2008). Türk Romanında Postmodernist Açılımlar. İstanbul: İletişim Yayınları.

Eco, Umberto. (1993). Gülün Adı (Sonrası). (Çev. Şadan Karadeniz). İstanbul: Can Yayınları.

Ergin, Muharrem. (2006). Dede Korkut Kitabı. İstanbul: Boğaziçi Yayınları.

Erol, Ali. (2006). “Yarımçıq Elyazma’daki Dede Korkut”. 27 Haziran-1 Temmuz Gaziantep VII. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi. Erişim https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/13920,yarimciq-elyazmadaki-dede-korkutpdf.pdf.

Grella, George. (1977). The Literature of The Thriller: A Critical Study. 30-48.

Jakobson, Roman. /1998). “The Dominant”. Ladislav Matejka ve Krysty Pomorska’nın derlediği Readings in Russian Poetics içinde.

Kolektif. (2014). Dede Korkut Kitabı / Han’ım hey, Cilt II, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Kültür Hizmeti. Ankara: Özgür Matbaacılık.

Korkmaz, Ramazan. (2015). Yazınsal Okumalar. İstanbul: Kesit Yayınları.

Lyotard, Jean-François. (1992). The Postmodern Condition: A Report on Knowledge. (trans. Geoff Bennington and Brian Massumi). Manchester: Manchester University Press.

Malmgren, C. D. (2001). Anatomy of Murder: Mystery, Detective and Crime Fiction, Bowling Green State University Popular Press.

Mandel, Ernest. (1996). Hoş Cinayet: Polisiye Romanın Toplumsal Bir Tarihi. (Çev. N. Saraçoğlu). İstanbul:Yazın Yayıncılık.

Marshall, Brenda K. (1992). Teaching the Postmodern: Fiction and Theory. London: Routledge.

Moran, Berna. (1998). Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış 3. İstanbul: İletişim Yayınları.

Odell, Ruth. (1950). Mystery Fiction. American Speech, No: 25 (4).

Rade, Zeynep. “Polisiye Türleri İçinde Salon Cinayetleri”. Erişim adresi: https://www.academia.edu/34190852/POL%C4%B0S%C4%B0YE_T%C3%9CRLER%C4 %B0_%C4%B0%C3%87%C4%B0NDE_SALON_C%C4%B0NAYETLER%C4%B0

Rızayev, Anar. (2004). “Edebî-Medeni Heyat”. Edebiyat Qezeti, 20 Ağustos 2004. Bakı.

Rzepka, Charles J. ve Horsley, Lee. (2010). Accompanion to Crime Fiction. USA: Blackwell Publishing.

Scaggs, John. (2005). Crime Fiction. London and New York: Routledge (Taylor@Francis Group).

Şahin, S. Öztürk, B. ve Büyükarman Adalı, D. (2013). Edebiyatın İzinde Polisiye Edebiyat. İstanbul: Bağlam Yayıncılık.

Todorov, Tzvetan. (2011). Edebiyat Kavramı. İstanbul: Sel Yayıncılık.

Todorov, Tzvetan. (1966) “The Typology of Detective Fiction”, Erişim adresi: faculty.washington.edu., s. 42-52.

Uğur, Veli. (2013). “1980 Sonrasında Polisiye Romanlarımız”. Edebiyatın İzinde Polisiye Edebiyat (Der.) içinde. İstanbul: Bağlam Yayıncılık.

Üyepazarcı, Erol. (2008). Korkmayınız Mister Sherlock Holmes Türkiye’de Polisiye Romanın 125 Yıllık Öyküsü (1881-2006), Birinci Cilt. İstanbul: Maceraperest Kitaplar.

Vanoncini, A. (1995). Polisiye Roman. (Çev. G. Üstün). İstanbul: İletişim Yay.

Welsch, Wolfgang. (1991). Unsere Postmoderne Moderne. Weinheim: Acta Humaniora, 3 Auflg.

“Dede Korkut Hikâyelerinin Yeni Nüshası Bulundu”. Erişim adresi: https://www.haberler.com/dede-korkut-hikayelerinin-yeni-nushasi-bulundu-11996352haberi/.

“Türk Tarihini Değiştirecek İddia”. Erişim adresi: https://www.haberturk.com/sivashaberleri/70141501-turk-tarihini-degistirecek-iddiaprof-dr-necati-demir-yaptigiarastirmalar-neticesinde-dede.

Kaynak Göster