Azak Kalesi’nin İşgali ve İstirdadı (1637-1642)

Öz 1475 yılında Osmanlı hakimiyetine giren Azak Kalesi, Osmanlı topraklarının kuzeydoğu sınırının en uç noktasını oluşturmuştur. Sınır bölgesinde bulunan kale ilk yıllarda ciddi saldırılara maruz kalmadığından daha çok ileri karakol noktası, askeri destek birimi ve ikmal üssü olarak kullanılmış; ilerleyen dönemlerde başlayan ciddi saldırılarla birlikte sınır kalesi olma vasfı ile ön plana çıkmaya başlamıştır. Azak, XVI. yüzyılda ve XVII. yüzyılın başlarında muhasaralara maruz kalmış ancak ilk kez 1637 yılında Don Kazakları tarafından yapılan ciddi muhasara neticesinde Osmanlı’nın elinden çıkmıştır. Don Kazaklarının Azak’ı işgal edip uzun süre ellerinde tutmaları, dönemin büyük gücü olan Osmanlı Devleti’ne karşı kazanılmış bir zafer olması bakımından Rus Tarihi’nde ayrı bir yere sahiptir ve Rusça literatürde bu konuda yapılmış çok sayıda çalışma mevcuttur. Osmanlı arşiv belgelerinde ise bu konu hakkında oldukça az belge bulunurken kronikler ve seyahatnameler arasında en ayrıntılı bilgiyi Evliyâ Çelebi vermektedir. Bunun yanında yapılan çalışma ve araştırmalarda bu dönem ihmal edilmiş, yalnız yakın zamanda Sinan Yüksel tarafından konuyu siyasi tarih açısından ele alan bir çalışma yapılmıştır. Bu bakımdan literatürdeki mevcut boşluk dolayısıyla konunun ayrıntılı olarak ele alınmasının yararlı olacağı düşünülmüştür. Bu çalışmada, Don Kazaklarının Azak kuşatması ve zaptı ile kaleye hakim oldukları süre boyunca Osmanlı askerleri ile Don Kazakları arasında yaşanan mücadeleler askeri açıdan ayrıntılı olarak ele alınıp Osmanlı Devleti’nin bu dönemde Azak’ta başarısız olmasının nedenleri üzerinde durulacaktır.

Kaynakça

Arşiv Kaynakları: Başbakanlık Osmanlı Arşivi [=BOA] Mühimme Defterleri [=MD], nr.27, 58, 89.

Maliyeden Müdevver Defterler [=MAD.d], nr.228, 2021, 5695, 6256

Bab-ı Defteri Yeniçeri Kalemi Defterleri [=D.YNÇ.d], nr.33815

Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı [=TS.MA.e], nr.262.8

Yayınlanmış Eserler: ATSIZ, Buğra (haz.), Vecihi Tarihi, Post Yayın Dağıtım, İstanbul 2016.

BAŞER, Alper, “Bucak Tatarları (1150-1700)”, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar 2010 (Yayımlanmamış Doktora Tezi).

ÇEBOTAREV, B. V.-L. M. Kazakova, “Azov-Gorod Krepkiy”, Voprosı İstorii, Sayı:8, Moskova, Ağustos 1967, s.210-214.

EVLİYÂ ÇELEBİ, Günümüz Türkçesiyle Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: İstanbul, (haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman), C.1, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2008.

EVLİYÂ ÇELEBİ, Günümüz Türkçesiyle Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi: Bursa-Bolu-Trabzon-Erzurum-Azerbaycan-Kafkasya-Kırım-Girit, (haz. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman), C.2, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2008.

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { gav838985, journal = {Gazi Akademik Bakış}, issn = {1307-9778}, eissn = {1309-5137}, address = {}, publisher = {Hale ŞIVGIN}, year = {2020}, volume = {14}, pages = {221 - 241}, doi = {}, title = {Azak Kalesi’nin İşgali ve İstirdadı (1637-1642)}, key = {cite}, author = {Karadeniz, Ümran and Bizbirlik, Alpay} }
APA Karadeniz, Ü , Bizbirlik, A . (2020). Azak Kalesi’nin İşgali ve İstirdadı (1637-1642) . Gazi Akademik Bakış , 14 (27) , 221-241 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/gav/issue/57836/838985
MLA Karadeniz, Ü , Bizbirlik, A . "Azak Kalesi’nin İşgali ve İstirdadı (1637-1642)" . Gazi Akademik Bakış 14 (2020 ): 221-241 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/gav/issue/57836/838985>
Chicago Karadeniz, Ü , Bizbirlik, A . "Azak Kalesi’nin İşgali ve İstirdadı (1637-1642)". Gazi Akademik Bakış 14 (2020 ): 221-241
RIS TY - JOUR T1 - Azak Kalesi’nin İşgali ve İstirdadı (1637-1642) AU - Ümran Karadeniz , Alpay Bizbirlik Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - DO - T2 - Gazi Akademik Bakış JF - Journal JO - JOR SP - 221 EP - 241 VL - 14 IS - 27 SN - 1307-9778-1309-5137 M3 - UR - Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Gazi Akademik Bakış Azak Kalesi’nin İşgali ve İstirdadı (1637-1642) %A Ümran Karadeniz , Alpay Bizbirlik %T Azak Kalesi’nin İşgali ve İstirdadı (1637-1642) %D 2020 %J Gazi Akademik Bakış %P 1307-9778-1309-5137 %V 14 %N 27 %R %U
ISNAD Karadeniz, Ümran , Bizbirlik, Alpay . "Azak Kalesi’nin İşgali ve İstirdadı (1637-1642)". Gazi Akademik Bakış 14 / 27 (Aralık 2020): 221-241 .
AMA Karadeniz Ü , Bizbirlik A . Azak Kalesi’nin İşgali ve İstirdadı (1637-1642). Gazi Akademik Bakış. 2020; 14(27): 221-241.
Vancouver Karadeniz Ü , Bizbirlik A . Azak Kalesi’nin İşgali ve İstirdadı (1637-1642). Gazi Akademik Bakış. 2020; 14(27): 221-241.
IEEE Ü. Karadeniz ve A. Bizbirlik , "Azak Kalesi’nin İşgali ve İstirdadı (1637-1642)", Gazi Akademik Bakış, c. 14, sayı. 27, ss. 221-241, Ara. 2020