Cinsiyet, teknoloji ve kent: otomobilin muğlak heteronormativizmi

Kent sosyologlarına göre otomobil ve kent birbirini radikal bir şekilde dönüştürmektedir. Gündelik yaşamda ilk kez 19. yüzyılın sonlarında ortaya çıkan otomobil; insan ve teknolojinin işlevsel ve semiyotik bağlamda buluşmasının en etkileyici örneklerinden biridir. Kapitalist üretim tarzıyla kentler büyümekte, trafik kompleks hale gelmekte ancak ulaşım ve araçlarına ulaşma konusunda cinsiyet eşitsizliği ortaya çıkmaktadır. Bunun yanında trafik, kent mekanları, teknoloji ve özellikle otomobil aynı zamanda heteronormativiteyi güçlendirecek şekilde dişil ya da eril biçimde cinsiyetlenmektedir. Otomobil insana sağladığı bedenselleşme potansiyeli ile cinsiyet kimliğinin ve heteronormativitenin üretilmesine ayrıca katkı sağlamaktadır.

Gender, technology and the city: The Ambiguous heteronormativism of the automobile

According to urban sociologists, the automobile and the city transform each other in fundamental ways. The automobile, emerged for the first time at the end of the 19th century in everyday life, has become one of the most impressive examples of the meeting of the human being and technology in the context of functionality and semiotics. Due to the capitalist mode of production cities has been growing , traffic is becoming complex; at the same time gender discirimination in access to transportation and vehicles are emerging. They are also reinforcing the heteronormativity of the traffic, urban space, technology and the automobile via becoming feminine or masculine. The automobile, which allows potential corporealization also contributes to the production of gender identity and heteronormativity.

___

Ağaoğlu, A. Fikrimin İnce Gülü (İş bankası Yayınları: İstanbul, 2006).

Aktunç H. ve diğ. “Türk’ün Otomobille İmtihanı”, Cogito: Oto-Mobil: Bir Röntgen Denemesi Sayı:24 (2000): 159–176.

Alkan, A. Yerel Yönetimler ve Cinsiyet: Kentte Kadınların Görünmez Varlığı (Ankara: Dipnot, 2007)

Arık, H. “Kahvehanede Erkek Olmak: Kamusal Alanda Erkek Egemenliğin Antropolojisi” Cins Cins Mekan der. Ayten Alkan (İstanbul: Varlık, 2009).

Ballard, J.G. Çarpışma (İstanbul: Ayrıntı,1997)

Bowling, Robyn ve diğ. “A Gender Perspective on Urban Car Use: A Qualitative Case Study” Urban Policy and Research 17(1999): 101-110.

Cattan N. “ Gendering Mobility: Insighted into the Construction of Spatial Concepts” Gendered Mobilities eds. P. Uteng ve Tim Cresswell (Ashgate, 2008).

Clarke, D. Driving Women: Fiction and Automobile Culture in Twentieth- Century America (Johns Hopkins University Press, 2007).

Çabuklu, Y. Toplumsal Kurgular ve Cinsiyetçilik (İstanbul: Everest, 2006).

Çakırlar C. ve Serkan Delice (der.) Cinsellik Muamması: Türkiye’de Queer Kültür ve Muhalefet (İstanbul: Metis, 2012)

Çetin, O.C. “Aynaya Dikiz” Cogito: Oto-Mobil: Bir Röntgen Denemesi, Sayı:24 (2000): 204–209.

Freund P. ve G. Martin. Otomobilin Ekolojisi ( İstanbul: Ayrıntı, 1993).

Gökhan, H. Otomobil (Ankara: Dost, 2005)

Haraway, D. Simians, Cyborgs, and Women: The Reinvention of Nature (London: FA books, 1991)

Kalfa, A. ve diğ. “Kent İçi Ulaşımın Cinsiyeti: Ankara Örneği” Cins Cins Mekan der. Ayten Alkan (İstanbul: Varlık, 2009)

Le Corbusier, “Yol: Doğanın Bağrındaki Plastik Araç” Cogito: Oto-Mobil: Bir Röntgen Denemesi, Sayı:24(2000): 109:118.

MacKanzie, S. “Kentte Kadınlar”, 20. YY Kenti der. B. Duru ve A. Alkan (Ankara: İmge, 2002).

Cins Cins Mekan der. Ayten Alkan (İstanbul: Varlık, 2009)

Öz, Y. “Ahlaksızların Mekansal Dışlanması”, Cins Cins Mekan der. Ayten Alkan (İstanbul: Varlık, 2009)

Parvenchon, M. “Beden için Başka bir Yer ve Başka bir Zaman” Cogito: Oto-Mobil: Bir Röntgen Denemesi Sayı:24(2000): 141-150.

Rendell R. “Introduction: Gender” Gender Space Architecture: An Interdısıplınary Introductıon ed.Jane Rendell and oth., (NY : Routledge, 2003).

Sennett R. Kamusal İnsanın Çöküşü (İstanbul: Ayrıntı, 2002).

Sennett, R. Gözün Vicdanı: Kentin Tasarımı ve Toplumsal Yaşamı (İstanbul: Ayrıntı, 1999).

Sheller M. “Automotive Emotions: Feeling the Car”, Theory, Culture & Society 21, No. 4-5(2003): 221-242.

Şentürk L. “Seyyar Manifesto” Cogito: Oto-Mobil: Bir Röntgen Denemesi, Sayı:24 (2000): 119-132.

Şentürk, L. ”Eril Kent” Cins Cins Mekan der. Ayten Alkan (İstanbul: Varlık, 2009).

Uteng P.T. ve T. Crasvell, Gendered Mobilities (Ashgate, 2008).

Ünsal, A. “Argo da Araba Kullanır”, Cogito: Oto-Mobil: Bir Röntgen Denemesi, Sayı:24(2000): 177-182

Vassaf, G. “Otomobilin Kısa Tarihi” Cogito: Oto-Mobil: Bir Röntgen Denemesi, Sayı:24(2000): 107-108

Virilio, P. Hız ve Politika: Dromoloji Üzerine Bir Deneme (İstanbul: Metis, 1998).

Wachs,M. “Automobil and Gender: A Historical Perspective”, http://www.fhwa.dot.gov/ohim/womens / chap6.pdf, 1 Mayıs 2014.

Zengin, Y. “ Devletin Cinsel Kıyıları: İstanbulda Fuhuş Mekanları” Cins Cins Mekan der. Ayten Alkan (İstanbul: Varlık, 2009)

___