SEMHÛDÎ’NİN TAKLÎD İLE İLGİLİ GÖRÜŞLERİ

Hicrî dördüncü asırda, mezheplerin teşekkül süreciyle eş zamanlı olarak tartışılır hale gelen taklîd meselesinin kısa sürede çerçevesi çizilerek, ictihâd konusu ile birlikte bir bölüm şeklinde fıkıh usûlü kitaplarına dâhil edilmiştir. Bu konu ayrıca füru kitaplarında fetvâ ve kazâ bölümlerinde işlenmiştir. Bunun yanında münhasıran bazı müstakil çalışmalara konu olmuştur. Şâfi’î fakihlerinden Semhûdî’ye ait el-‘İkdü’l-ferîd fî ahkâmi’t-taklîd adlı eser, bu alanda yazılmış müstakil çalışmalardandır. Semhûdî, eserinde taklîdin meşruiyeti ve bağlantılı temel tartışma konularına yer vermektedir. Konu ile ilgili İslâm hukukçularının görüşlerine kapsamlı şekilde yer veren Semhûdî, kendi tercihlerini de ortaya koymayı ihmal etmemiştir. Semhûdî, Şâfi’î olmakla birlikte taklîd ile ilgili bazı temel konularda, Şâfi’î mezhebinin hâkim görüşünden farklı düşünmektedir. Bu çalışmada, Semhûdî’nin zikredilen eseri inceleme konusu edilmekte, onun taklîd ile ilgili görüşlerinin tespiti hedeflenmektedir. Semhûdî’nin, konu ile ilgili yaklaşımını tam olarak belirleyebilmek ve bir mukayese imkânını sağlamak amacıyla İslam hukukçularının görüşlerine de yer verilmektedir.

THE APPROACH OF SEMHUDI IN THE TOPIC OF TAQLID

The issue of taqlîd was included in the books of the jurisprudence in the form of a chapter, together with the issue of ıjtihad, which became concurrent with the formation of the sects in the fourth century Hijri. This subject is also mentioned in the fürû’ ((substantive fiqh) books in the fatwa and Judgment sections. Besides, it has been the subject of some independent works. El-‘İkdü’lferîd fî ahkâmi’t-taklîd, -belonging to Semhûdî, one of the Shafi'i jurist, is one of the independent works written in this field. In his work, Semhûdî deals with the legitimacy of taqlîd and the main topics of discussion. Having included the views of Islamic jurists on the subject extensively, Semhûdî did not neglect to his own preferences. Semhûdî thinks differently from the prevailing view of the Shafi'i sect in some basic issues related to the taqlîd. In this study, the mentioned work of Semhûdî is examined, and it is aimed to determine his views on taqlîd. The views of the Islamic jurists are given in order to determine the exact approach of Semhûdî and to provide a comparison opportunity.

Kaynakça

Âmidî, Alî b. Muhammed. İhkâmü’l-ahkâm fî usûli’l-ahkâm, Riyad: Dâru’sSamî’î, 1424/2003.

Barca, İbrahim. es-Semhûdî ve Medine Tarihi, İstanbul: Siyer Yayınları, 2016.

Basrî, Muhammed b. Alî. el-Mu’temed fî usûli’l-fıkh, Beyrut: Dâru’lKutubi’l-İlmiyye,1403.

Beyhakî, Ebûbekir Ahmed b. el-Hüseyn. Es-Sünenu’l-kubrâ, Haydarabad: Meclisu Dâireti’l-Me’ârifi’n-Nizâmiyye, 1344.

Bihârî, Muhibbullâh b. Abduşşşekûr. Musellemu’s-subût, el- Kahire: Matba’atu’l-Hüseyniyye, 1326.

Buhârî, Muhammed b. İsmâîl. el-Câmi’u’s-sahîhu’l-muhtasar min umûr resûlillâh (s.a.v) ve sünenih ve eyyâmih, Beyrut: Dâru Tavki’n-Necât, 1422.

Cürcânî, Alî b. Muhammed es-Seyyid eş-Şerîf. Mu’cemu’t-ta’rîfât, Kahire: Dâru’l-Fadîle, 2004.

Cüveynî, Ebu’l-Me’âlî Abdülmelik b. Yûsuf, El-Burhân fî usûli’l-fıkh, Katar: Devletü Katar, 1399.

Ermevî, Safiyyuddîn Muhammed b. Muhammed. el-Fâik fî usûli’l-fıkh, Beyrut: Dârü’l-Kutubi’l-İlmiyye, 1426/2005.

Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed. el-Menhûl min ta’lîkâti’lusûl, Dimeşk: y.y., 1390.

Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed. el-Mustasfâ min ilmi’lusûl, Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 1413.

Harrânî, Ahmed b. Hamdân. Sıfatü’l-fetvâ ve’l-müftî ve’l-müsteftî, Dimeşk: elMektebetü’l-İslâmî, 1380.

Heytemî, Ebu’l-Abbâs Ahmed b. Hacer. el-Fetâva’l-fıkhiyyeti’l-kubrâ, Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1408/1987.

Hallâf, Abdülvehhâb. İlmu usûli’l-fıkh, Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1433/2012.

Hindî, Safiyyuddîn Muhammed b. Muhammed el-Ermevî, Nihâyetu’l-vusûl fî dirâyeti’l-usûl, Mekke: el-Mektebetu’t-Ticariyye, ts.

İbn Abdilberr, Yûsuf b. Abdillâh. Et-Temhîd limâ fi’l-muvatta mine’l-me’ânî ve’l-esânîd, Mağrib: Vizâretü’l-Evkâf, 1967.

İbn Abdisselâm, İzzuddîn. el-Kavâ’idu’l-kubrâ, Dimeşk: Dâru’l-Kalem, 2000.

İbn Berhân, Ahmed b. Alî. el-Vusûl ilâ ilmi’l-usûl, Riyad: Mektebetu’lMe’ârif, 1404/1984.

İbn Ebû Zür’a, Ahmed b. el-Hüseyn el-Ma’rûf. EL-Ğaysü’l-hâmi’ şerhü cem’i’l-cevâmi’, Kahire: Dârü’l-Fârûki’l-Hadîse, 2006.

İbn Ferhûn, İbrâhîm b. Alî el-Mâlikî. Tebsiratu’l-hükkâm fî usûli’l-akdiye ve menâhici’l-ahkâm, Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 2007.

İbn Hazm, Ebû Muhammed Alî. el-İhkâm fî usûli’l-ahkâm, Beyrut: Dâru’lÂfâki’l-Cedîde, 1403/1983.

İbnü’l-Hümâm Muhammed b. Abülvâhid es-Sivâsî, Fethu’l-kadîr, Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, ts.

İbn Kudâme, Muvaffakuddîn Abdullâh b. Ahmed. Ravdatü’n-nâzır ve cennetü’l-münâzır, Beyrut: Müessesetü’r-Reyyân, 1419/1998.

İbn Sübkî, Abdülvehhâb b. Abdülkâfî el-ma’rûf bi Tâcuddîn. Cem’ü’lcevâmi’, Beyrut: Dâr İbn Hazm, 2005.

İbnü’n-Neccâr, Muhammed b. Alî el-Futûhî. Şerhu kevkebi’l-munîr, Riyad: Vizâretu’l-Evkâf es-Su’ûdiyye, 1413/1993.

Karâfî, Ahmed b. İdrîs. el-İhkâm fî temyîzi’l-fetâvâ ani’l-ahkâm ve tasarrufâti’lkâdî ve’l-imâm, Beyrut: Dâru’l-Beşâiri’l-İslâmiyye, 2009.

Karaman, Hayrettin. İslam Hukukunda İctihâd, İstanbul: Ensar Neşriyat, 2015.

Kâsânî, Ebû Bekr b. Mes’ûd. Bedâi’u’s-sanâi’, Beyrut: Dâru’l-Kutubi’lİlmiyye, 1424/2003.

Küçükaşçı, Mustafa Sabri. “Semhûdî”, DİA, 36: 489-491, Ankara: TDV, 2009.

Mahallî, Celâluddîn Ebû Abdullâh Muhammed b. Ahmed. el-Bedru’t-tâli’ fî halli cem’i’l-cevâmi’, Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1426/2005.

Mâverdî, Ebu’l-Hasan Ali b. Muhammed. el-Hâvi’l-kebîr, Beyrut: Dâru’lKutubi’l-İlmiyye, 1414/1994.

Merdâvî, Ebu’l-Hüseyn Alî b. Süleymân. Şerhu’t-tahrîr fî usûli’l-fıkh, Riyad: Mektebetü’r-Rüşd, 1421/2000.

Nemle, Abdulkerîm b. Alî b. Muhammed. İthâfu zevi’l-besâir bi şerhi ravdati’n-nâzır, Riyad: Dâru’l-Âsime, 1417/1996.

Nevevî, Yahyâ b. Şeref. Ravdatü’t-tâlibîn ve ‘umdetü’l-müftîn, Beyrut: elMektebü’l-İslâmî, 1991.

Nevevî, Yahyâ b. Şeref. el-Mecmû’, Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1996.

Nevevî, Yahyâ b. Şeref. Âdâbü’l-fetvâ, Dimeşk: Dârü’l-Fikr, 1408.

Nevevî, Yahya b. Şeref. Ravdatu’t-tâlibîn, Beyrut: Dâru Âlemi’l-Kutub, 1423/2003.

Özdemir, Recep. “Fıkıh Usulü Açısından Taklîd”, Hikmet Yurdu 5/9, (Haziran: 2012): 142.

Râfi’î, Abdülkerîm b. Muhammed. el-Azîz şerhü’l-vecîz, Beyrut: Dârü’lKutubi’l-İlmiyye, 1997.

Râzî, Fahruddîn Muhammed b. el-Hüseyn. el-Mahsûl fî ilmi usûli’l-fıkh, Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1997.

Sehâvî, Muhammed b. Abdurrahmân. ed-Dav’u’l-lami’ li ehli’l-karni’t-tâsi’, Beyrut: Dâru’l-Cîl, 1313.

Sem’ânî, Ebu’l-Muzaffer Mansûr b. Abdülcebbâr. Kavâti’ü’l-edille fî usûli’lfıkh, Riyad: Mektebetü’l-Fetvâ, 1419/1998.

Semhûdî, Nûruddîn Alî b. Ahmed. el-‘Ikdu’l-ferîd fî ahkâmi’t-taklîd, Beyrut: Dâru’l-Minhâc, 1432/2011.

Sübkî, Alî b. Abdulkâfî. el-İbhâc fî şerhi’l-minhâc, Beyrut: Dâru’l-Kutubi’lİlmiyye, 1416/1995.

Şâfi’î, Muhammed b. İdrîs. er-Risâle, Kahire: Mektebetü Dâri’t-Türâs, 2005.

Şâs, Celâluddîn Abdullâh b. Necm. ‘İkdu’l-cevâhiri’s-semîne fî mezhebi ‘âlimi’lmedîne, Beyrut: Dâru’l-Ğarbi’l-İslâmî, 1423/2003.

Şehrezûrî, Usmân b. Abdülazîz b. es-Salâh. Edebü’l-müftî ve’l-müsteftî, Riyad: Mektebetü’l-Ulûm ve’l-Hikem, 1407/1986.

Şevkânî, Muhammed b. Alî. İrşâdu’l-fuhûl ilâ tahkîki’l-hakk min ilmi’l-usûl, Dimeşk: Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî, 1419/1999.

Şeyhîzâde, Abdurrahmân b. Muhammed b. Süleymân. Mecme’u’l-Enhur fî Şerhi Multaka’l-Ebhur, Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 1419/1998.

Dönmez, İbrahim Kâfi. “Şüf’a”, DİA, 39/248-252, Ankara: TDV, 2010,.

Şîrâzî, Ebû İshâk. el-Lüma’, Beyrut: Dâr İbn Kesîr, 1416/1995.

Şîrâzî, Ebû İshâk. Şerhu’l-luma’, Beyrut: Dâru’l-Ğarbi’l-İslâmî, 1408/1988.

Şîrâzî, Ebû İshâk. et-Tabsira fî usûlü’l-fıkh, Dimeşk: Dârü’l-Fikr, 1403/1983.

Zerkeşî, Bedruddîn Muhammed b. Bahâdır. el-Bahru’l-muhît fî usûli’l-fıkh, Kahire: Dâru’s-Safva, 1413/1992.

Zerkeşî, Bedruddîn Muhammed b. Bahâdır. Teşnîfu’l-mesâmi’ bi cem’i’lcevâmi’, Riyad: Mektebetu Kurtuba, 1418/1998.

Kaynak Göster