Zaza Tarihi Nasıl Yazılabilir? Tarihyazım ve Kaynaklar Üzerine Bir Yöntem Denemesi

Anadolu’nun tarihî topluluklarından biri olan Zazalar, bugün büyük kısmı Doğu Anadolu’da yerleşik olmakla birlikte Türkiye’nin birçok büyük şehrine ve Avrupa’nın çeşitli ülkelerine göçmüş birkaç milyon nüfuslarıyla görünür olmaya başlamışlardır. Zazaların en ayırt edici özellikleri konuştukları dil olan Zazacadır. Yüzyıllardır yaşadıkları coğrafyaya dillerinin ve kültürlerinin izlerini yansıtmışlardır. 19. yüzyıla kadar pek bilinmeden kalan bu topluluk, ulaşım ağlarının yaygınlaşması ile iletişim araçlarının gelişmesi, modernizmin etkisiyle kentleşme olgusunun egemen yaşam biçimine dönüşmesiyle birlikte kendileri dışındaki dünya tarafından tanındılar. Zazaların kendilerini tanıma ve tanımlama isteği bir süredir merak uyandıran bir konu olmuştur. Bu meraka rağmen Zazaların tarihleri ve günümüze ulaşıncaya kadar devam eden kültürel geçmişleri yeteri kadar bilinmemektedir. Bu çalışmada, şimdiye değin ilmî yöntemlerle, sistematik ve bütüncül bir şekilde yazılmamış olan Zaza tarihinin nasıl ve hangi kaynaklarla yazılabileceği üzerinde durulmuştur. Böylece tarihçilikteki gelişmeler paralelinde teorik ve ampirik bir Zaza tarih yazımı haritası çizilmek istenmiştir.

How to Write History of Zaza? An Attempt on Historiography and Sources

The Zazas are one of the historical communities of Anatolia. Although the majority of the Zazas live in the eastern Anatolia, they have started to be visible today with population of several million who have migrated to various countries in Europe and largest city of Turkey's. The most distinctive feature of the Zazas is their language, called Zazakî. They have transmitted their language and culture to the geography they have lived for centuries. The Zazas, which remained as negligible community until the 19th century, was recognized by the world outside themselves, with the influence of modernism, the spread of transportation networks, the development of communication tools and the transformation of urbanization into the dominant lifestyle. The Zazas' desire to know and define themselves has been an engaging subject for a time. Despite this curiosity, the history of the Zazas and their cultural past that continues until today are not known. In this study, it is focused on how and through which sources the history of Zazas, which has not been written in a holistic way and systematic until now, can be written with scientific methods. Thus, it was aimed to draw a theoretical and empirical Zaza historiographical map on the axis of contemporary developments in scholarship.

Kaynakça

1550 Tarihli Çabakçur Livası: Nüfus ve İskân, haz. M. Mahfuz Söylemez-Abdullah Demir, Bingöl Belediyesi Kültür Yayınları, Bingöl 2009.

294 Numaralı Hınıs Livâsı Mufassal Tahrir Defteri (963/1556), Ankara 2000.

998 Numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Diyâr-ı Bekr ve ‘Arab ve Zü'l-kâdiriyye Defteri (937/1530), c. 1, Dizin ve Tıpkıbasım, Ankara 1998.

Kaynak Göster

Chicago Alanoğlu, M . "Zaza Tarihi Nasıl Yazılabilir? Tarihyazım ve Kaynaklar Üzerine Bir Yöntem Denemesi". Cihannüma Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi 7 (2021 ): 149-181
  • ISSN: 2149-0678
  • Yayın Aralığı: Yılda 2 Sayı
  • Yayıncı: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi

8.8b 4.6b

Sayıdaki Diğer Makaleler

Besim Atalay’ın Türk Büyükleri veya Türk Adları İsimli Eserinin Soyadı Kanunu Uygulamasındaki Rolü

Gürol PEHLİVAN

Bilâd-ı Şam’da Deprem: Kudüs 30 Ekim 1759, Saat 03.45

Alaattin DOLU

Marc Van De Mieroop, Philosophy Before the Greeks: The Pursuit of Truth in Ancient Babylonia, Princeton: Princeton University Press, 2016, 297 sayfa, ISBN: 978-0-691-17635-2

Gökhan KAĞNICI

Orta çağ Avrupa’sında Çizilen Dünya Haritalarında Ye’cûc ve Me’cûc (Gog ve Magog) Halkının/Ülkesinin Tasviri

Zeynep İNAN ALİYAZICIOĞLU

Veliki osječki most: povijesni dossier i suvremena interpretacja = The great Osijek bridge: historical dossier and contemporary interpretation, Ed. Andrija Mutnjaković, Zagreb - Osijek: Croatian Academy of Sciences and Arts, Institute for Scientific and Artistic Work in Osijek, 2014, 165 shf., ISBN

Özgür POLAT

Hedi Seyyid Hüseyinzâde, Tarih-i Ferâmûşşode-İran der Devre-i Sultan Yakub-i Akkoyunlu (Unutulan Tarih-i Akkoyunlu Sultan Yakub Devrinde İran), Tahran 1394 h.ş., İntişârât-ı Neşr-i Tarih-i İran, 406 s., ISBN 987-964-6082-42-7

İsmail AKA

Zaza Tarihi Nasıl Yazılabilir? Tarihyazım ve Kaynaklar Üzerine Bir Yöntem Denemesi

Murat ALANOĞLU

Veliki osječki most: povijesni dossier i suvremena interpretacja = The great Osijek bridge: historical dossier and contemporary interpretation, Ed. Andrija Mutnjaković, Zagreb - Osijek: Croatian Academy of Sciences and Arts, Institute for Scientific and Artistic Work in Osijek, 2014, 165 shf., ISBN

Özgür POLAT

II. Abdülhamid Dönemi İstanbul’unda Şii Kimliği ve Hüseyniye İnşa Girişimi

Güllü YILDIZ

Geç Dönem Osmanlı Bahriyesinde İstihdam Edilen Gayrimüslimler Hakkında Bazı Tespitler (1850-1918)

Mehmet KORKMAZ