TASAVVUF GELENEĞİNDE FARKLI İNSAN-I KÂMİL ANLAYIŞLARI ÜZERİNE TASAVVUF EDEBİYATINDAN ÖRNEKLER VE İKTİSADİ HAYATA YANSIMALARI

Bu çalışmanın amacı, İslam tasavvuf geleneğinde farklı insan-ı kâmil anlayışlarını kategorik olarak tasavvuf edebiyatından örneklerle incelemek ve bu yaklaşımların iktisadi hayata yansımalarını değerlendirmektir. İslam düşünce ve tasavvuf tarihinde insan-ı kâmil meselesi farklı bakış açılarıyla ele alınmıştır. Bunlardan biri, mekârim-i ahlak çerçevesinde insan-ı kâmilin ehl-i hal ve ehl-i dil olması, yani gönlünü mâsivâya kapatması (nazargâh-ı İlahi) anlayışıdır. Bu durum, tasavvufun amacı olan dünyanın süsünden ve oradaki lezzetlerden yüz çevirip (terk) Hakka yönelmenin (rağbet) bir anlamda uygulama biçimidir. Zaten mutasavvıflara ve sufi şairlere göre, ehl-i dil olarak tanımlanan insan-ı kâmil, Allah'ın sıfatlarına bir ayna hükmündedir. Bundan dolayı, insanın gönlü o kadar kutsaldır ki, Kabe’den bile değerlidir. Zira gönül bizzat Allah’ın eseridir ve durağıdır, oysa Kâbe bir insan eliyle inşa edilmiştir. Bu itibarla, sufilerin bir kısmı kâl ehlini küçümsemeyi yeğlemiş; insan-ı kamili ümmi hal ehli ile özdeşleştirmişlerdir. Nitekim Yunus Emre gibi sufi ve divan şairlerinin bir kısmı arif-cahil retoriği üzerinden batın ilmine vakıf olmayanların Hakkı yeterince bilemeyeceğinden hareketle cahil addedileceğini vurgulamışlardır. Ancak, tasavvuf literatüründe insan-ı kâmil konusu çoğu defa vahdet-i vücud nazariyesi çizgisinde hakikat-ı Muhammediyye ve devriyeler yaklaşımları üzerinden ele alınmıştır. İbn Arabi, Cîlî ve Mevlâna gibi mutasavvıflar insan-ı kâmili alemin ulvi ve süfli hakikatlerinin toplandığı küçültülmüş bir suret olarak değerlendirirler. hakikat-ı Muhammediyye yaklaşımına göre, dünya yaratıldığından beri insan-ı kâmil tekdir; o da Hz. Muhammed’dir ve bundan dolayı, Onun ruhu ve nuru ölümsüzdür. Çalışmada konuyla ilgili farklı yaklaşımlara ışık tutan pek çok sufi şairden örnekler verilmiş, yorumlanmış ve sonunda böyle bir insan modelinin iktisadi hayatta nasıl bir karşılığının olabileceği üzerine kısa bir değerlendirme yapılmıştır.

EXAMPLES FROM SUFI LITERATURE ON DIFFERENT CONCEPTS OF PERFECT HUMAN BEING IN SUFI TRADITION AND THEIR REFLECTIONS ON ECONOMIC LIFE

___

  • Timurtaş, F.K. (1972). Yunus Emre divanı. Tercüman 1001 Temel Eser.
Ahi Evran Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi-Cover
  • Yayın Aralığı: Yılda 2 Sayı
  • Başlangıç: 2017
  • Yayıncı: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
Sayıdaki Diğer Makaleler

YÖNETİCİ DAVRANIŞLARININ ÇALIŞAN İŞ DOYUMUNA VE ÖRGÜTSEL BAĞLILIĞA ETKİSİ: KIRŞEHİR SAĞLIK ÇALIŞANLARI ÖRNEĞİ

Ali BAKIRCI, Musa ÖZATA

ÇEVRİMİÇİ YEMEK İŞLETMELERİ HAKKINDAKİ E-ŞİKÂYETLERİN İÇERİK ANALİZİ YÖNTEMİYLE İNCELENMESİ

Ramazan KURTOĞLU, Selman TEMİZ, Alperen Timuçin SÖNMEZ

AVRUPA BİRLİĞİ ORTAK ULAŞTIRMA POLİTİKASININ LOJİSTİK SEKTÖRÜ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Günay KOYUNCU

MARKA KÜRESELLİĞİ ÜZERİNDE ALGILANAN KALİTE VE ALGILANAN RİSK ETKİSİ İLE ALGILANAN GÜVENİN ARACILIK ROLÜNÜN ARAŞTIRILMASI

A. Selçuk KÖYLÜOĞLU, Ümmü Saliha EKEN İNAN

GELİR DAĞILIMINDA ADALETİN SAĞLANMASINA YÖNELİK YAKLAŞIMLAR: TEORİK BİR BAKIŞ

Adnan ÇALIŞKAN

TÜKETİCİLERİN İKİNCİ EL ÇEVRİMİÇİ PAZARDAKİ PLANSIZ SATIN ALMALARINDA DEMOGRAFİK FARKLILIĞI BELİRLEMEYE YÖNELİK BİR ÇALIŞMA

Sahure Gonca TELLİ, Didem GEZMİŞOĞLU ŞEN

TÜRKİYE’DE DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR İLE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: ARDL SINIR TESTİ YAKLAŞIMINDAN ELDE EDİLEN KANITLAR

Tuğba Funda KILIÇ, Oktay KIZILKAYA

DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI VE EKONOMİK ÖZGÜRLÜK İLİŞKİSİ: E7 ÜLKELERİNDEN AMPİRİK KANITLAR

Dilek ATILGAN, Tuba İSPİR

TASAVVUF GELENEĞİNDE FARKLI İNSAN-I KÂMİL ANLAYIŞLARI ÜZERİNE TASAVVUF EDEBİYATINDAN ÖRNEKLER VE İKTİSADİ HAYATA YANSIMALARI

Ekrem ERDEM

REKLAMLARDA OYNAYAN ÜNLÜLERE DUYULAN GÜVENİN KURUMSAL GÜVENİLİRLİK, MARKA GÜVENİLİRLİĞİ VE REKLAM GÜVENİLİRLİĞİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNDE YAŞ VE CİNSİYETİN DÜZENLEYİCİ ETKİSİ

Duran KURU, Leyla LEBLEBİCİ KOÇER