TANPINAR'IN KALEMİNDEN DEDE EFENDİ

Güzel sanatlar içinde yer alan musiki, Tanpınar’ın önemli beslenme kaynak- larından biridir. Tanpınar makale, deneme ve romanlarında Dede Efendi’yi ve eserlerini konu eder, kendi eserlerini besleyici bir kaynak olarak ondan yararlanır. Tanpınar, Dede Efendi vasıtasıyla eski musikimizdeki devam zincirinin kopmaması ve bu kültür değerimizin yaşatılması gerektiği üzerinde durur. Huzur’da Ferahfezâ Âyini’ni zengin çağrışımlarla yorumlar. Böylece kendi kaynaklarımızdan nasıl yararlanacağımız konusunda güzel bir örnek verir. Dede Efendi’yi gelenek içindeki yeri, musikimize katkıları, ses ve makam geçişlerindeki başarısı, Batı musikisini eserleriyle buluşturması noktasında değerlendirir. Deha sıfatıyla andığı Dede’nin geleneği aşan yönünü vurgular. Bir kültür değeri olarak musikimizi ve Dede Efendi’nin eserlerini farklı tespit, tahlil ve değerlendirmelerle verir.

DEDE EFENDİ IN LITERARY WORKS OF TANPINAR

Music, as a form of fine arts, was one of the most influential sour- ces of inspiration for Tanpınar. Tanpınar wrote about the composer Dede Efendi and his musical works on his articles, essays and novels and used these musical pieces as an inspiration for his work. His novel Huzur interprets Ferahfezâ Âyini with rich association of ideas. This novel sets a good example of using our own resources. Dede Efendi is also mentioned on his novels Beş Şehir, Yaşadığım Gibi and Mücevherlerin Sırrı by highlighting traditional status of musical pieces by Dede Efendi, his contributions to our music background, success in sound and mode changes and his embrace of Western musical works. Tanpınar described Dede Efendi as a prodigy and highlights his qualities beyond the realm of traditional music. He studied our music and works by Dede Efendi as cultural assets and came up with different findings, analyzes and assessments. Tanpınar used works by Dede Efendi to underline that perseverance and survival of our past musical culture and the cultural assets are actual necessities.

Kaynakça

Abacı, Tahir, Yahya Kemal ve Ahmet Hamdi Tanpınar’da Müzik, İstanbul: İkaros Yayınları, 2013. Beyatlı, Yahya Kemal, Eski Şiirin Rüzgâriyle, (4. bs.) İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Ya- yınları, 1985. Hafız Hızır İlyas, Letâif-i Vekâyi-i Enderûniye, haz. A. Şükrü Çoruk, İstanbul: Kitabevi Ya- yınları, 2011. Behar, Cem, Osmanlı-Türk Musikisinin Kısa Tarihi, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2015. Karaca, N. Tağızâde, Ahmet Hamdi Tanpınar ve Musiki, Ankara: Hece Yayınları, 2005. Kerman Zeynep, “Huzur Romanında Musiki”, Edebiyat Üzerine İncelemeler, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2009, s. 293-297. , “Ahmet Hamdi Tanpınar’da Musiki ve Resim”, Edebiyat Üzerine İncelemeler, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2009, s. 298-304. Rauf Yekta, Esâtiz-i Elhan, haz. N. Akbayar, İstanbul: Pan Yayıncılık, 2000. Tanpınar, Ahmet Hamdi, Beş Şehir, (30. bs.) İstanbul: Dergâh Yayınları, 2012. , Günlüklerin Işığında Tanpınar’la Baş başa, (5. bs.) haz. İ. Enginün-Z. Kerman, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2013. , Edebiyat Üzerine Makaleler, (8. bs.) haz. Z. Kerman, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2007. , Huzur, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2014. , Mücevherlerin Sırrı, (2. bs.) haz. İ. Dirin, T. Anar, Ş. Özdemir, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2002. , Yaşadığım Gibi, (6. bs.) haz. B, Emil, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2013. Tüysüzoğlu, Fatma- Bektaş, Tolga, “Ferahfezâ Mucizesi: Huzur”, Bir Gül Bu Karanlıklarda, haz. A. Uçman-H. İnci, İstanbul: 3F yayınevi, 2007, s. 690-703.

Kaynak Göster