AHMET MİTHAT EFENDİ’NİN “GÜLME”YE DAİR GÖRÜŞLERİ

Ahmet Mithat Efendi, devrinde kaleme aldığı farklı konulu yazılar ve eserlerle halkı bilgilendirmeye gayret etmiştir. Mizah da onun üzerinde durduğu bir konudur. Tercüman-ı Hakikat’teki yazılarında ve Beliyat-ı Mudhike’de “gülme”nin ne olduğunu, gülüncün nasıl ortaya çıktığını izah ederek örneklendirmiştir. Ahmet Mithat’ın “gülme” hakkındaki görüşleri, İslam dünyasının mizah anlayışıyla benzerlik göstermektedir. Yine onun Tercüman-ı Hakikat ve Beliyat-ı Mudhike’deki mizahi anlatıları Bergson’un gülme kuramına göre incelendiğinde “hareket, durum, söz” komiğine örnek teşkil etmektedir.

AHMET MİTHAT EFENDİ’S THOUGHTS ON LAUGHTER

Ahmet Mithat Efendi strived for informing public of different kinds of his articles and works in his period. Humor is also his focused subject. In his articles in Tercüman-ı Hakikat, and in Beliyat-ı Mudhike, he exemplified by explaining what “laughter” is and how it emerges. His remarks about “laughter” are similar to Islamic world’s sense of humor. Moreover, when analyzed his humorous narratives in Tercüman-ı Hakikat and Beliyat-ı Mudhike according to Bergson’s theory of laughter, they are examples for “movement, situation and word” comics.

Kaynakça

Ahmet Mithat, Letaif: Beliyat-ı Mudhike, “İzahat-ı Mütekaddime”, Tercüman-ı Hakikat, nr. 816-888, 14 Mart-8 Haziran 1881.

Ahmet Mithat, Beliyat-ı Mudhike, İstanbul, 1298.

Ahmet Mithat, “Fenniye: Tarih-i Tebessüm ve Dıhk ve Kahkaha”, Tercüman-ı Hakikat, nr. 1767, 22 Nisan 1884.

Ahmet Mithat, “Letaif: Beliyat-ı Mudhike”, Tercüman-ı Hakikat, nr. 2809-2814, 21-28 Teşrinievvel 1887.

Ahmet Mithat, “Fıkra-i Mudhike”, Tercüman-ı Hakikat, nr. 3438, 27 Teşrinisani 1889.

Ahmet Mithat, “Fıkra-i Mudhike”, Tercüman-ı Hakikat, nr. 3440, 29 Teşrinisani 1889.

Ahmet Mithat, “Fıkra-i Mahsusa: Mudhike”, Tercüman-ı Hakikat, nr. 3450, 10 Kânunuevvel 1889.

Ahmet Mithat, “Fıkra-i Mudhike”, Tercüman-ı Hakikat, nr. 3455, 16 Kânunuevvel 1889.

Ahmet Mithat, “Fıkra-i Mahsusa: Beliyye-i Mudhike”, Tercüman-ı Hakikat, nr. 3622, 9 Ağustos 1890.

Ahmet Mithat , Beliyat-ı Mudhike, haz. Semih Doğan, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2014.

Ahmet Mithat , Beliyat-ı Mudhike ve Karı Koca Masalı ve Ahmet Mithat Kaynakçası, haz. Nüket Esen, İstanbul: İletişim Yayınları, 2011.

Aristoteles, Poetika, çev. İsmail Tunalı, İstanbul: Remzi Kitabevi, 2005.

Bergson, Henri, Gülme, çev. Devrim Çetinkasap, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2014.

Baudelaire, Charles, Gülmenin Özü, çev. İrfan Yalçın, İstanbul: İris Yayıncılık, 1997.

Çağın, Şerife, “Felâtun Bey ile Rakım Efendi Hakkında”, Felâtun Bey ile Rakım Efendi, İstanbul: Özgür Yayınları, 2003.

Ebüzziya, Ziyad, “Diyojen”, TDV İslam Ansiklopedisi, C. 9, s. 479.

İmzasız, “İlan-ı Mahsusa: Beliyat-ı Mudhike”, Tercüman-ı Hakikat, nr. 2996, 9 Haziran 1888.

Kortantamer, Tunca, Temmuzda Kar Satmak, Örnekleriyle Geçmişten Günümüze Türk Mizahı, yay. haz. Fatih Ülken, Şerife Yalçınkaya, Ankara: Phoenix Yayınevi, 2007.

Nemutlu, Özlem, “Ahmet Mithat Efendi’nin Hikâye ve Romanlarında Mizah”, Türk Edebiyatında Mizah Sempozyumu, 13-15 Mayıs 2016, Rize: TDK-Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi.

Okay, Orhan, Batı Medeniyeti Karşısında Ahmed Midhat Efendi, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2008.

Rozenthal, Franz, Erken İslâm’da Mizah, çev. Prof. Dr. Ahmet Arslan, İstanbul: İris Yayınları, 1997.

Sanders, Barry, Kahkahanın Zaferi, çev. Kemal Atakay, İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2001.

Kaynak Göster