OSMANOFLAR ROMANINDA MEKÂN VE YABANCILAŞMA

İnsanın her türlü duygusuna ev sahipliği yapabilen roman türünde olay, kişi ya da zamanın somutlaşabilmesi, belirli bir mekânın olması ile mümkündür. Bu nedenle her roman mekâna ihtiyaç duyar. Romanlarda açık ve kapalı mekân olarak karşımıza çıkan bu unsur, romanın durum ya da olay eksenli / odaklı ilerlemesine göre şekillenir. Durum eksenli romanlarda psikolojik tahlillerin yoğun olarak işlenmesinden dolayı kapalı mekânlar, olay eksenli romanlarda ise olay örgüsünün geniş bir alanda gerçekleşmesi için açık mekânlar daha çok tercih edilmektedir. Osmanoflar’da ise durum eksenli bir roman olmasına rağmen hem açık hem de kapalı mekânlar, ruhsal tasvirlerin yansıtılmasında yoğun olarak kullanılmıştır. Kenan Hulusi Koray’ın 1938 yılında Kurun gazetesinde tefrika olarak yayımladığı tek romanı olan Osmanoflar, 1900’lü yılların başında Balkanlar'da yaşayan bir Türk ailesinin Bulgar komitacılar tarafından yaşadıkları topraklardan uzaklaştırılmaya çalışılmasını konu almaktadır. Roman boyunca kahramanların ruhsal betimlemeleri hem açık hem de kapalı mekâna tezahür etmekle birlikte, mekân-insan ilişkisi son derece kesif olarak detaylandırılmaktadır. Bu ayrıntılarda ortaya çıkan belirgin durum ise mekân-insan ilişkisinin menfi boyutta ele alınması ve bu tür mekânların kişinin kendi içine kapanarak yabancılaşmaya doğru giden bir ruhsal durum içine girmesine sebep olmasıdır. Biz de çalışmamızda, Osmanoflar romanında yer alan mekân-insan ilişkisini, insanın mekâna yabancılaşması bağlamında incelemeye çalışacağız.

PLACE AND ALIENATION IN THE NOVEL OF OSMANOFLAR

In the novel genre type, which can host all kinds of feelings of the human, it is possible that the event, person or time can be materialized by having a certain place. Therefore, every novel needs a place. This factor, which appears as an open and closed space in the novels, is shaped according to whether the novel is focused on the situation or event. Because of the intensive processing of psychological analyzes in situation-based novels, closed spaces are preferred, whereas in event-based novels, open spaces are more preferred for the plot to take place in a wide area. In the Osmanoflar, although It is the situation based- novel, both open and closed places were used extensively to represent spiritual descriptions. Osmanoflar, the only novel Kenan Hulusi Koray published in the Kurun newspaper in 1938 as a serial, focuses on trying to remove a Turkish family living in the Balkans from the lands they had lived by the Bulgarian resistant movement in the early 1900s. Throughout the novel, the spiritual descriptions of the characters appear in open and closed places, in addition to this, placehuman relationship is highly detailed. The apparent situation that emerges in these details is that the relationship between place and humanity is handled in a negative way, and that such places cause the person to close into himself and become in a spiritual state towards alienation. In our study, we will try to examine the place-human relationship in the Osmanoflar novel in the context of human alienation to place.

Kaynakça

Aktaş, Şerif (1984). Roman Sanatı ve Roman İncelenmesine Giriş. Ankara: Akçağ Yayınları.

Alangu, Tahir (1968). Cumhuriyetten Sonra Hikâye ve Roman (1919-1930). Cilt 1. İstanbul: İstanbul Matbaası.

Alver, Köksal (2006). “Öyküde Mekân, Mekânda Öykü’. Hece Öykü Dergisi, 17: 37-43.

Bachelard, Gaston (2014). Mekânın Poetikası. çev. Alp Tümertekin. İstanbul: İthaki Yayınları.

Balcı, Yunus (2002). Türk Romanında Aydın Problemi. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.

Çetin, Nurullah (2019). Roman Çözümleme Yöntemi. Ankara: Akçağ Yayınları.

Dener, Aytanga (1995). “Yazında Mekân”. Kuram, 7: 73-79.

Ecevit, Yıldız (1998). “Edebiyatta Yabancılaşma ve Yabancılaştırma”. Virgül. 14: 45-47.

Ertop, Konur (2011). “Büyük Yapıtlarımız”. Bütün Dünya, 90-94.

Gezgin, Hakkı Süha (1943). “Zavallı Kenan”. Vakit. 240: 495.

Kahvecioğlu, Hüseyin (2008). “Mekânın Üreticisi veya Tüketicisi Olarak Zaman”. ZamanMekân. Yay. Haz. Şentürer, A., Ural, Ş., Berber, Ö., Uz Sönmez, F.: 142-149.

Kocatürk, Vasfi Mahir (2018). Büyük Türk Edebiyatı Tarihi. İstanbul: İKÜ Yayınevi.

Kolcu, Ali İhsan (2006). Öykü Sanatı. Erzurum: Salkımsöğüt Yayınevi.

Koray, Kenan Hulusi (2004). Osmanoflar. İstanbul: Doğan Kitap.

Külahlıoğlu İslam, Ayşenur (2011). “Cumhuriyet Dönemi Türk Hikâyesi”. Yeni Türk Edebiyatı El Kitabı (1839-2000). ed. Ramazan Korkmaz. Ankara: Grafiker Yayıncılık. 341-373.

Marshall, Gordon (1999). Sosyoloji Sözlüğü. çev. Osman Akınhay, Derya Kömürcü. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.

Nabi, Yaşar (1943). “Hulusi”. Varlık, 240: 489.

Nazif, Nizamettin (1938.06.15). “Genç Neslin En Güzel Hikâyeleri Dolayısıyla - Unutulmuş Birkaç İsim III”. Kurun. 3.

Necatigil, Behçet (2004). Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü. İstanbul: Varlık Yayınları.

Stevick, Philip (2004). Roman Teorisi. çev. Sevim Kantarcıoğlu. Ankara: Akçağ Yayınları.

Şardağ, Rüştü (1943). “Kenan Hulûsi’nin Ölümü”. Varlık, 240: 494.

Tekin, Mehmet (2002). Roman Sanatı (Romanın Unsurları) 1, İstanbul: Ötüken Yayınları.

Us, Asım (1938.01.02). Kurun. 1.

Yürek, Hasan (2005). Cumhuriyet Dönemi Türk Romanında Modernizmin Yeri. Yüksek Lisans Tezi. Mersin: Mersin Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Kaynak Göster