İSLAM VE BUDİZM MİSTİSİZMİ ÜZERİNDEN MANTIKU’T-TAYR VE SİDDHARTHA’DAKİ MÜRŞİDİN ROLÜ VE YOL GÖSTERİCİLİĞİ

Bu çalışmada, Feridüddin Attar’ın Mantıku’t-Tayr ve Hermann Hesse’nin Siddhartha isimli iki eseri bir araya getirilerek mistisizm ve edebiyat bağlamında incelenmiştir. Metinlere yaklaşımda “yakın okuma” tekniği model alınmış, ardından metinler İslam ve Budizm mistisizmlerinin felsefi öğreti ve yaklaşımlarına göre yeniden yorumlanmıştır. Bu metinlerin seçilmesinde, iki eserin de bireyin mistik yolculuğunu, gerçek bir yolculuk hikâyesi etrafında örmesi ve okurlarıyla benzer konularda konuşması etkili olmuştur. Okurlarına farklı mistik tecrübeleri anlatan bu iki metin üzerindeki benzer ve ortak motifler incelenmiştir. Sonuç bölümünde ise bu ortaklıkların Mantıku’t-Tayr ve Siddhartha’nın ortaya çıktığı coğrafyalarla bağlamsal ilişkisi üzerinden bir okuma yapılarak mistik felsefenin dil üzerinden yansıtılmasında sembollerin ve yazarların rolü konumlandırılmıştır. Mistik edebiyatın kültürler/dinler arası yorumlanması ve incelenmesiyle ortaya çıkan bu çalışma, karşılaştırmalı edebiyat sahasında çalışacak araştırmacılara İslam ve Budizm mistisizmi üzerinden evrensel alımlama ve kişisel üretimi göstererek alana yeni bir katkı sağlamayı amaçlamıştır.

THE ROLE AND THE GUIDANCE OF “MÜRŞİT” IN MANTIKU’T-TAYR AND SIDDHARTHA THROUGH ISLAMIC AND BUDDHIST MYSTICISMS

In this study, Feridüddin Attar's Mantıku't-Tayr and Hermann Hesse's Siddhartha texts were examined in the context of mysticism and literature by bringing these texts together. "Close reading" technique was used to approach those texts as a model and these texts were reinterpreted according to the philosophical doctrines and approaches of Islamic and Buddhist mysticism. In the selection of these texts, it was significant that both works covered the mystical journey of an individual built around a real journey story and spoke in similar subjects with their readers. In this study, symbols and motifs on these texts explaining different mystical experiences to their readers were examined. In the conclusion part, the role of both symbols and writers in reflecting the mystical philosophy through the language is positioned by making a reading on the contextual relationship of these partnerships with the geographies in which Mantıku’t-Tayr and Siddhartha emerged. This study emerged from the interpretation and examination of mystical literature between cultures / religions aimed to provide a new contribution to the field by showing universal reception and personal production over the mysticism of Islam and Buddhism to researchers working in the field of comparative literature.

Kaynakça

Alperen, Altan (1994). Hermann Hesse. Ankara: Promete Yayınları.

Attar, Feridüddin (1968). Mantıku’t-Tayr. çev. Abdülbaki Gölpınarlı. Ankara: Devlet Kitapları.

Attar, Feridüddin (2006). Mantıku’t-Tayr. çev. Mustafa Çiçekler. İstanbul: Kaktüs Yayınları.

Banarlı, Nihat Sami (1987). Resimli Türk Edebiyatı Tarihi. İstanbul: MEB Yayıncılık.

Cebecioğlu, Ethem (2009). Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü. İstanbul: Ağaç Kitabevi.

Conze, Edward (2008). Buddhism: A Short History. Oxford: Oneworld Pub.

Guenon, Rene (2002). “Kuşların Dili”. çev. İsmail Taşpınar. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 23: 77-82.

Hesse, Hermann (1994). Sidarta. çev. Kamuran Şipal. İstanbul: Afa Yayınları.

Humpreys, Christmas (2005). A Popular Dictionary of Buddhism. London: Curzon Press.

Kılıç, Mahmut E. (2012). Tasavvufa Giriş Disiplinlerarası Bir Bakış. İstanbul: Sufi Kitap.

Küçük, Selçuk (2013). “Feridüddin Attar’ın Hayatı ve Eserleri”. Tarih, Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 2: 241-262.

Nadler, Kate (1956). Hermann Hesse. Berlin: Koehler&Amelang Verlag.

Parrinder, Geoffrey (1976). Mysticism in the World's Religions. New York: Oxford Uni. Press.

Savi, Saime (2009). TDV İslam Ansiklopedisi. 36. Cilt. 502-503 https://islamansiklopedisi.org.tr/senai (18.02.2019).

Schimmel, Annemarie (1999). İslamın Mistik Boyutları. çev. Ergun Kocabıyık. İstanbul: Kabalcı Yayınları.

Sunar, Cavit (2006). Ana Hatlarıyla İslam Tasavvufu Tarihi. Ankara: Anadolu Aydınlanma Vakfı.

Veled, Sultan (1358). Dîvân-ı Sultan Veled. çev. Veyis Değirmençay. İstanbul: Demavend Yayınları.

Kaynak Göster