BÜYÜLÜ GERÇEKÇİ ANLATI FORMU VE TANRISAL KONUM: MARQUEZ’İN “ÜÇÜNCÜ TESLİMİYET” VE KUTLAR’IN “HADİ” ADLI ÖYKÜLERİ

Büyülü gerçekçi anlatı formu, estetik söylem bakımından nesnenin ve dış dünyanın büyüsünün yeniden keşfedilmesini ve gerçekliğe ilişkin yerleşik modelin değişmesini amaçlayan yazınsal kompozisyon modelidir. Bu anlamda gerçekliğin ve rasyonel algıların büyüsel atmosfer ile edebî bir metin zemininde birleşmesi, büyülü gerçekçiliğin temel karakteristiğidir. Bu gerçeklik biçimi, okura özel bir anlatısal formül ile aktarılır. Bu formülün içinde masalsı anlatım ve fizik-ötesi boyutlar söz konusudur. Tanrısal konum, anlatı birimleri açısından her şeyi bilen, üçüncü şahıs anlatıcıyı temsil eder. Büyülü gerçekçi anlatı formunda tanrısal konum, edebî metnin büyülü atmosferini hazırlayan kurgusal bir tekniktir. Bu teknik aracılığıyla edebî metnin büyülü unsurları, retorik bir yazınsal ivme kazanır. Gabriel Garcia Marquez, büyülü gerçekçi anlatının modern bir zeminde olgunlaşmasını sağlayan en önemli yazarlardandır. Bu anlamda büyülü gerçekçi kurgu, onun eserlerinin başat bir modeli hâlini almıştır. Ayrıca Marquez, bu yönüyle büyülü gerçekçiliğin Latin Amerika edebiyatındaki önemli temsilcileri arasında yer alır. Onat Kutlar, büyülü gerçekçiliğin Türk edebiyatındaki önemli kalemlerindendir. Özellikle İshak adlı öykü kitabında, bu tür anlatı formunun yoğun izleri görülür. Bu açıdan büyülü gerçekçilik, Marquez ve Kutlar arasında ortak bir yazın biçimidir. Bu çalışmada Marquez’in “Üçüncü Teslimiyet” ve Kutlar’ın “Hadi” adlı öyküleri, büyülü gerçekçi anlatı formu ve bu anlatı formuna kurgusal işlevsellik kazandıran tanrısal konum itibarıyla incelemeye tabi tutulacaktır.

MAGICAL REALIST NARRATIVE FORM AND OLYMPIAN POSITION: MARQUEZ’S “THE THIRD RESIGNATION” AND KUTLAR’S “HADİ” STORIES

The magical realistic narrative form is a literary composition model that aims to rediscover the magic of the object and the outside world in terms of aesthetic discourse and to change the established model of reality. In this sense, the merging of reality and rational perceptions with the magical atmosphere on the basis of a literary text is the main characteristic of magical realism. This form of reality is conveyed by a special narrative formula to the reader. This narrative formula contains fabulous form of expression and metaphysical dimensions. Olympian position, as a literary mode of fiction represents the third-person narrator who knows everything. Olympian position in the magical realistic narrative form is a fictional technique that prepares the magical atmosphere of literary text. Through this technique the magical elements of literary text acquire a rhetorical literary momentum. Gabriel Garcia Marquez is one of the most prominent writers who shaped the magical realistic narrative on a modern background. In this sense, magical realistic fiction has become a dominant model of his works. Onat Kutlar is one of the most important writers of magical realism in Turkish literature. Especially in his story book named “İshak”, there are intense traces of this kind of narrative form. Magical realism in this respect is a common form of literary writing between Marquez and Kutlar. In this study, Maquez’s “Üçüncü Teslimiyet” and Kutlar’s “Hadi” stories will be examined in terms of magical realistic narrative form and olympian position.

Kaynakça

Booth, Wayne Clayton (2012). Kurmacanın Retoriği. İstanbul: Metis Yayınları.

Cebeci, Oğuz (2008). Komik Edebi Türler Parodi, Satir ve İroni. İstanbul: İthaki Yayınları.

Collingwood, R.G. (1958). The Principles of Art. New York: Oxford University Press.

Gasset, José Ortega Y (2017). Sanatın İnsansızlaştırılması ve Roman Üstüne Düşünceler. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Kundera, Milan (1989). Roman Sanatı. Ankara: Afa Yayıncılık.

Kutlar, Onat (2002). İshak. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Marquez, Gabriel Garcia (2019). Mavi Köpeğin Gözleri. İstanbul: Can Sanat Yayınları.

Özsevgeç, Yıldırım (2010). Angela Carter’in Büyülü Oyuncakçı Dükkânı (The Magic Toy Shop) Adlı Romanında Büyülü Gerçekçilik. Yüksek Lisans Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Özüm, Aytül (2013). “Onat Kutlar’ın İshak ve Bilge Karasu’nun Göçmüş Kediler Bahçesi’ndeki Büyülü Gerçekçi Öğeler”. Bilig, Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi (66): 179-204.

Pelayo, Rubén (2001). Gabriel Garcia Marquez: A Critical Companion. London: Greenwood Press.

Ranciére, Jacques (2016). Estetiğin Huzursuzluğu. İstanbul: İletişim Yayınları.

Ricoeur, Paul (2016). Zaman ve Anlatı 3. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Simpkins, Scott (1988). “Magical Strategies: The Supplement of Realism”. Twentieth Century Literature, 34 (2): 140-154.

Tekin, Mehmet (2011). Roman Sanatı 1. İstanbul: Ötüken Yayınları.

Tosun, Necip (2014). Modern Öykü Kuramı. İstanbul: Hece Yayınları.

Turgut, Canan Öktemgil (2003). Latife Tekin’in Yapıtlarında Büyülü Gerçekçilik. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Bilkent Üniversitesi Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Urgan, Mina (2010). İngiliz Edebiyatı Tarihi. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Zamora, Lois Parkinson-Farris, Wendy B. (2003). Magical Realism Theory, History, Community. Durham: Duke University Press.

Kaynak Göster