DİNLEME ÖZ YETERLİK ALGISI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: ÖĞRETMEN ADAYLARI ÖRNEĞİ

Araştırmada, öğretmen adaylarının dinleme öz yeterlik algılarının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca dinleme öz yeterliği üzerinde etkili olabilecek cinsiyet, okuma alışkanlığı ve evde kitap okunması, anne-baba eğitim durumu, evden ve cep telefonundan internet kullanımı, anlatma becerisi tercihi gibi çeşitli değişkenlerin etkisi de belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma, var olan bir durumu belirlemeyi amaçladığı için tarama modeline göre yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinde öğrenim gören öğretmen adayları oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi ise, tesadüfi örnekleme yöntemi ile bu fakültede öğrenim gören (n=239) öğretmen adayları arasından seçilmiştir. Araştırmanın verileri, KiĢisel Bilgi Formu ve Dinleme Öz Yeterlik Algısı Ölçeği ile toplanmıştır. Veri toplama araçları örneklemdeki adaylara basılı veya e-posta olarak ulaştırılmış ve toplanmıştır. Araştırma sonucunda, öğretmen adaylarının genel olarak iyi düzeyde dinleme öz yeterlik algısına sahip oldukları tespit edilmiştir. Bununla beraber cinsiyetin, evde veya ikamet edilen yerde kitap okunmasının, anne eğitim düzeyinin dinleme öz yeterlik algısı üzerinde ayırt edici olmadığı; buna karşın adayların kitap okuma alışkanlığının, baba eğitim düzeyinin ve anlatma becerisi tercihinin öz yeterlik algısı üzerinde ayırt edici olduğu belirlenmiştir.

A RESEARCH ON LISTENING SELF-EFFICIENCY PERCEPTION: THE SAMPLE OF PRE-SERVICE TEACHERS

In this study, it was aimed to determine the self-efficacy perceptions related listening skills of pre-service teachers. Perceptions of listening self-efficacy was evaluated in terms of variables such as gender, reading habits, parental education level, internet usage and preference for expression skills. A descriptive survey model was adopted for this study. The sample of the study was consisted of 239 pre-service teachers who studied in different department in faculty of education of a state university. The data of the study was collected with Perceptions of Listening Self-Efficacy Scale and Personal Information form. Data collection tools were delivered (as a printed or e-mail) to the pre-service teachers and collected. As a result of the research, it was determined that pre-service teachers’ perceptions of listening self-efficacy was generally good. However, it was found that gender, reading at home or at home and reading mother's education level did not affect self-efficacy perception. On the other hand, it was determined that the habit of reading books, father's education level and preference of expression skills were differentiated on self-efficacy perception.

Kaynakça

Arslan, S. ve Özpınar, İ. (2008). Öğretmen nitelikleri: İlköğretim programlarının beklentileri ve eğitim fakültelerinin kazandırdıkları. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi (EFMED), 2(1), 38-63.

Arslan, A. (2017). Ortaokul öğrencilerinin dinleme kaygıları ve akademik özyeterlik inançlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. International eJournal of Educational Studies (IEJES), 1(1), 12-31.

Arslan, A. (2018). Ortaokul öğrencilerinin konuşma kaygıları ve akademik öz-yeterlik inançlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. International eJournal of Educational Studies (IEJES), 2 (3), 26-43.

Aydın, İ.S., Demircan, U. ve İnnalı, H., Ö. (2015). Ortaokul öğrencilerinin dinleme/izleme öz yeterlik algılarına yönelik ölçek geliştirme çalışması. International Journal of Languages’ Education and Teaching, UDES Özel Sayısı, 1420-1435.

Aykol, N. (2017). Lise öğrencilerinin yabancı dile yönelik kalıplaşmış düşünceleri ve yabancı dil özyeterlik algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Afyon Kocatepe Üniversitesi.

Ceyran, K.O. (2016). Türkçe öğretmeni adaylarının dinleme becerisine yönelik görüşlerinin incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Nevşehir Hacı Bektaş Üniversitesi

Demirel, Ö. (1999). İlköğretim okullarında Türkçe öğretimi. İstanbul: MEB Basımevi Yayınları.

Doğan, Y. (2011). Dinleme eğitimi. Ankara: PegemA Yayınları.

Donmuş, V., Akpınar, B. ve Eroğlu, M. (2017). Öğretmen adaylarının akademik özyeterlikleri ve mesleki kaygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(37), 1-13.

Emiroğlu, S. ve Pınar F.N. (2013) Dinleme becerisinin diğer beceri alanları ile ilişkisi. Turkish Studies, 8(4), 769-783.

Erdem, A. ve Erdem M. (2014). “Dinleizleanlat” dinleme ve konuşma yeterlikleri ölçeğinin geliştirilmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 3(4), 418- 432.

Ergin, A. ve Birol C. (2005). Eğitimde iletişim. Ankara: Anı Yayıncılık.

İnnalı, H. Ö. ve Aydın, İ. S. (2014). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin okur özyeterliklerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Turkish Studies, 9(9), 651- 682.

Karahan, B. Ü. (2018). Examining the relationship of listening and speaking anxieties of Turkish teacher candidates with their listening self- efficacy. International Online Journal of Educational Sciences, 10(3), 72-82.

Karasar, N. (2006). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Katrancı, M. (2014). Öğretmen adaylarının konuşma becerisine yönelik öz yeterlik algıları. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(2), 174-195.

Kurudayıoğlu, M. ve Kana, F. (2013). Türkçe öğretmeni adaylarının dinleme becerisi ve dinleme eğitimi özyeterlik algıları. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(2), 245-258.

MacIntyre, P. D. & Gardner, R. C. (1989). Anxiety and second language learning: Toward a theoretical clarification. Language learning, 39(2), 251-275.

Maden, A. ve Durukan, E. (2016). Türkçe öğretmeni adaylarının dinleme kaygıları. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 5(4), 1945-1957.

Maden, S. (2013). Niçin dinlemiyoruz? Dinleyememe probleminin sosyokültürel analizi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 2(1), 49-83.

Maden, S., Durukan, E. ve Aslan A. (2010). Türkçe öğretmeni adaylarının öğretmen niteliklerine yönelik görüşleri. Turkish Studies,5(4), 1364-1378.

Mead, N. A. & Rubin, D. L. (1985). Assessing listening and speaking skills. ERIC, Digest, ED 263626.

Oğuz, A. (2009). Öğretmen adaylarının sözlü ve yazılı anlatım becerilerine ilişkin öz yeterlik algıları. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 8(30), 18-42.

Pajares, F. & Schunk, D. H. (2001). Self-beliefs and school success: Self-efficacy, self-concept, and school achievement. R. Riding & S. Rayner (Ed.). In Selfperception (pp. 239-266). London: Ablex Publishing.

Pajares, F. (1996). Self-efficacy beliefs and mathematical problem-solving of gifted students. Contemporary Educational Psychology, 21, 325-344.

Pajares, F. (2002) Overview of social cognitive theory and of self-efficacy. http://www.uky.edu/~eushe2/Pajares/eff.html 30.01.2019 tarihinde erişilmiştir.

Sallabaş, M.E. (2012). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin konuşma öz yeterliliklerinin değerlendirilmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 16(2), 269-290.

Sever, S. (1997). Türkçe öğretimi ve tam öğrenme. Ankara: Anı Yayıncılık.

Seçkin, A. ve Başbay, M. (2013). Beden eğitimi ve spor öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin öz-yeterlik inançlarının incelenmesi. Turkish Studies, 8(8), 253-270.

Senemoğlu, N. (2005). Gelişim, öğrenme ve öğretim: Kuramdan uygulamaya. Ankara: Gazi Kitabevi.

Taşgın Gerez, F. (2015). Türkçe öğretmeni adaylarının dinleme, konuşma, okuma ve yazma öz yeterlikleri ile öğrenme stillerinin incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.

Temel, S. (2012). Problem çözme sürecinin temel unsurları: Üstbilişsel özdüzenleme stratejisi ve özyeterlik algısı. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2, 190-199.

Tschannen-Moran, M. & Woolfolk Hoy, A. (2001). Teacher efficacy: capturing an elusive construct. Teaching and Teacher Education, 17, 783-805.

Tulumcu, F.M. (2014). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin anlama becerilerine yönelik öz yeterlikleri. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Sakarya: Sakarya Üniversitesi.

Türk Dil Kurumu (2005). Türkçe sözlük. Ankara: TDK.

Umagan, S. (2007). “Dinleme”. A. Kırkkılıç ve H. Akyol. (Ed.). İlköğretimde Türkçe öğretimi içinde s.149-163. Ankara: Pegem A. Yayıncılık.

Vandergrift, L. (2004). Listening to learn or learning to listen. Annual Review of Applied Linguistics, 24, 3-25.

Woolfolk-Hoy, A. & Spero R.B. (2005). Changes in teacher efficacy during the early years of teaching: a comparison of four measures. Teaching and Teacher Education, 21, 343-356.

Yaman, H. ve Can, A. (2015). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenler için dinleme kaygısı ölçeği geliştirme: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. International Online Journal of Educational Sciences, 7 (2), 220- 230.

Yaman, H. ve Tulumcu, F.M. (2016). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenler için dinleme becerisi öz yeterlik ölçeği geliştirilmesi. Turkish Studies, 11(3), 2371- 2386.

Kaynak Göster