İŞ SÖZLEŞMELERİNDE KARARLAŞTIRILAN CEZAİ ŞARTLARA İLİŞKİN BİR DEĞERLENDİRME

Çalışma hayatında işçi ve işveren arasındaki iş sözleşmesinin içeriğinin düzenlenmesi aşamasında, bu sözleşmelere iş sözleşmelerinin yapılmaları ve sona ermelerine ilişkin sözleşme taraflarını sınırlamaya yönelik birçok madde konulmaktadır. Zira uygulamaya bakıldığında çeşitli durumlardan kaynaklanan sebeplerle iş sözleşmesinin tarafları zaman zaman bazı yükümlülüklerini yerine getirememektedirler. Bu anlamda, mevzuatta bu tür durumlara ilişkin olarak getirilmiş bazı yaptırımlar olsa da, taraflar karşılıklı olarak edimlerin yerine getirilmesini güvence altına almak amacıyla, sözleşmelere mevzuatta yer alan yaptırımların dışında bazı ek yaptırımlar koymaktadırlar. Çalışmamızın konusunu Cezai şart olarak adlandırılan iş sözleşmelerine konulan bu tür hükümlerin hukuki nitelikleri, yasal zeminleri, türleri ve geçerliliklerinin Kanun hükümleri ile Yargıtay kararları dikkate alınmak suretiyle incelenmesi oluşturmaktadır.

AN ASSESMENT ON THE PENAL CLAUSES DETERMINED IN THE EMPLOYMENT CONTRACTS

Numerous clauses aiming to restrict the parties about the formation and termination of the employment contracts are inserted to these contracts during the concluding process. The reason of this is; in practice, sometimes the parties of the employment contracts are unable to fulfill their obligations arising from these contracts. In these cases, even so there are some legal sanctions to be applied for these kind of situations; the parties mutually prefer to bring additional sanctions in order to guarantee contractual obligations. This study examines the legal nature and grounds of these clauses named "penal sanctions", along with the types and validity of them, taking into consideration of the legal provisions and Supreme Court verdicts.

Kaynakça

ALPAGUT, Gülsevil, Borçlar Kanununun Hiz- met Sözleşmesinin Devri, Sona Ermesi, Rekabet Yasağı, Cezai Şart ve İbranameye İlişkin Hü- kümleri Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi Yıl 2011 Sayı 31, s.913-961

ARICI, Kadir, Hizmet Akitlerine Cezai Şart Ko- nulması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Der- gisi, Haziran 1997, C:1, S.1

AŞÇIOĞLU, Çetin, Yargı Kararlarında Cezai Şart, Banka ve Ticaret Hukuku Enstitüsü Yayın- ları, S. XIV, 1997,

CANSEL, Erol /ÖZEL, Çağlar Türk Borçlar Hukukunda Ceza Koşulu, journal. yasar. edu. tr/wp-content/uploads/2014/01/19-E.CAN- SEL-Ç.-ÖZEL.pdf

DÖNMEZ K. Yücel, İşçinin Borçları, Ankara EKİNCİ, Hüseyin, Doktrin ve Uygulamada Ce- zai Şart, Ankara, Seçkin, 2004

EREN, Fikret, Borçlar Hukuku Genel Hüküm- ler, Gözden Geçirilmiş 8. bası, İstanbul, 2003,

EREN, Fikret, Borçlar Hukuku Genel Hüküm- ler, İstanbul 2008

GÜLSEVEN, Hilal; Türk Özel Hukukunda Ce- zai Şartın İndirilmesi, İstanbul 2015

GÜNAY Cevdet İlhan, Cezai Şart (BK 158-161), Ankara 2002

GÜNAY Cevdet İlhan, Şerhli İş Kanunu, Ankara IŞIK, Olcay; Türk Bireysel İş Hukukunda İş Akdi İle Öngörülen ve İşçi ile İşvereni Haksız Feshe Karşı Koruyan Cezai Şart Kavramına İlişkin Bir Tespit, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hu- kuku Dergisi Yıl 2009 Sayı 21, s.159-185

İNAN A. Naim/ ERTAŞ Şeref/ALBAŞ Hakan, Miras Hukuku, İstanbul 2003

KAPLAN, İbrahim, Borçlar Hukuku Dersler, Genel Hükümler, Ankara, 2001

KARAÇÖP, Eda/YAMAKOĞLU, Efe, 6098 sa- yılı Türk Borçlar Kanunu'nun Hizmet Sözleşme- sine İlişkin Hükümleri ve İş Kanunları ile İlişki- si, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku

Dergisi Yıl 2013 Sayı 38, s.83-149

KARAGÖZ Veli, İş Sözleşmesinde Cezai Şart, Ankara 2006

KARAHASAN Mustafa Reşit, Türk Borçlar Hu- kuku, Genel Hükümler, Öğreti Yargıtay Kararla- rı ve İlgili Mevzuat, C.II., İstanbul 2003

KARAHASAN Mustafa Reşit, Türk Borçlar Hu- kuku, Genel Hükümler, Öğreti Yargıtay Kararla- rı ve İlgili Mevzuat, C.II., İstanbul 2003, s.1376.

KESER, Hakan; 6098 Sayılı Türk Borçlar Ka- nunu'na Göre Rekabet Yasağı, SİCİL İş Hukuku

Dergisi, Aralık 2011, Yıl.6, Sayı.24

KILIÇOĞLU Ahmet, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Ankara 2007

LEGALBANK Yargıtay Karar Bankası NARMANLIOĞLU Ünal, İş Hukuku I, Ferdi İş İlişkileri, İzmir 2001

NARMANLIOĞLU, Ünal, Toplu İş Sözleşmesi Özerkliği Çerçevesinde İşçinin Feshe Karşı Ko- runması, "İktisadi, Sosyal ve Uluslararası Boyu- tu ile İşçinin Feshe Karşı Korunması", İş Huku- kuna İlişkin Sorunlar ve Çözüm Önerileri 2001 Yılı Toplantısı, İstanbul 2002

OĞUZMAN M. Kemal: Türk Borçlar Kanunu ve İş Mevzuatına Göre Hizmet Akdinin Feshi, İstanbul 1955,

OĞUZMAN M. Kemal/ÖZ Turgut, Borçlar Hu- kuku, Genel Hükümler, Cilt: 2 12. Bası İstanbul 2016

OĞUZMAN M. Kemal/ÖZ Turgut, Borçlar Hu- kuku, Genel Hükümler, İstanbul 2006,

ORHANER, A. Baki: Türk İş Hukuku Emsal Kararları, Ankara 1967

OZAN, Başak, İş Sözleşmelerinde Kararlaştırı- lan Cezai Şart, Legal İş Hukuku ve Sosyal Gü- venlik Hukuku Dergisi Yıl 2010 Sayı 25, s.135

REİSOĞLU, Safa, Borçlar Hukuku Genel Hü- kümler, 14. bası, İstanbul, 2000

SOYER M. Polat, Genel İş Koşulları, İzmir 1987

SOYER M. Polat, Rekabet Yasağı Sözleşmesi, BK md.348-352, Ankara 1994

SOYER Polat, "Hizmet Akdinin İşçi Tarafından Feshi İçin Öngörülen Cezai Şartın Geçerliliği Sorunu", Prof. Dr. Turhan Esener'e Armağan, Ankara 2000

SÜZEK Sarper, "İş Akdini Fesih Hakkının Sınır- landırılması", Yargıç Dr. Aydın ÖZKUL'a Arma- ğan, Kamu-İş 2002, S.4

ÇALIK Şefik, İş Sözleşmesinin Feshi ve İş Gü- vencesi, Legal Yayınları, İstanbul 2005, 69

TEKİNAY, Selahattin S./AKMAN, Sermet/ BURCUOĞLU, Haluk/ALTOP Atilla, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul 1993

TUNÇOMAĞ, Kenan, Türk Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul 1993

TUNÇOMAĞ, Kenan, Türk Hukukunda Cezai Şart, İstanbul 1963

UŞAN, Fatih, İş Hukukunda Rekabet Yasağı Sözleşmesi, MERCEK, Nisan 2005

VELİDEDEOĞLU, Hıfzı Veldet/ÖZDEMİR, Refet, Türk Borçlar Kanunu Şerhi, (Genel-Ö- zel), Ankara, 1987

YÜREKLİ, Sabahattin, Yeni İşverenin Sorumlu- luğu ve Cezai Şart, Hayri DOMANİÇ'e Arma- ğan, C.II, Ankara 2001, s.746-758

Kaynak Göster