Emekliliğe Hak Kazanmanın İş İlişkisine Etkisi

Kişiden kişiye değişiklik göstermekle birlikte, yaş alındıkça kişinin çalışma gücü kaybı söz konu- su olmakta ve bu durum yaşlanan bireyin gelirinde azalmaya, sağlık giderlerinde ise bir artışa neden olmaktadır. Modern sosyal güvenlik sistemlerinde yaşlanan kişilere emeklilik hakkı tanınarak geride kalan ömrünü insan onuruna yaraşır bir şekilde ge- çirmesi amaçlanır. Emekliliğin bir sosyal güvenlik hakkı olması bir yana bunun iş ilişkisine etkisi de incelenmesi gereken bir konudur. Bu çerçevede makalede emeklilik hakkı kazanılmasının ve/veya belirli bir yaşa ulaşmanın iş sözleşmesinin feshinde geçerli bir neden sayılıp sayılmayacağı, emekliliğin kıdem tazminatına hak kazandırması ve nihayet aynı işveren yanında tekrar çalışılması halinde iş- çinin kıdeme ilişkin haklarına etkisi gibi konular güncel yargıtay kararları ve öğreti görüşleri dikka- te alınarak değerlendirilmiştir.

The Effect of Retirement on Employment Relationship

Although it varies from person to person, old age causes loss of working power. As a result of this, the income of the old people decreases and medical expenses increase. In modern social se- curity systems, it is aimed to give the old people the right to retirement and spend their remaining life in a way that is worthy of human dignity. Re- tirement is a social security right. In addition, it should also be examined in terms of its effects on employment relationship. In this framework, first of all, the effect of retirement age on termination of employment contract is examined. Then, the right to severance pay and other seniority rights of the employee are evaluated by taking into consideration the current Supreme Court deci- sions and doctrine.

Kaynakça

Akı, Erol: “İş Sözleşmesinin Feshinde Geçerli Neden Olarak Emeklilik”. DEÜHFD, C: 9, Özel Sayı, 2007, 3-16.

Akyiğit, Ercan: İş Hukuku. 9. Baskı, Seçkin Ya- yınları, Ankara, 2013.

Alp, Mustafa: “Bireysel İş İlişkisinin Sona Er- mesi ve Kıdem Tazminatı Açısından Yargıtayın 2006 Yılı Kararlarının Değerlendirilmesi”. Yar- gıtayın İş Hukukuna İlişkin Kararlarının Değer- lendirilmesi 2006, TİSK Yayın No: 299, Ankara, 2009.

Alpagut, Gülsevil: “İş Sözleşmesinin Feshinde Sosyal Seçim Yükümlülüğü Mevcut Mudur?”. SİCİL İş Hukuku Dergisi. S: 4, Aralık 2006, 95- 105.

Alpagut, Gülsevil: “İş Sözleşmesinin Sona Er- mesine İlişkin Sözleşmesel Kayıtlar ve Sözleş- menin Tarafların Anlaşmasıyla Sona Ermesi (İkale)”, 11. İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Top- lantısı, 8-9 Haziran 2007, İstanbul Barosu Yayı- nı, 2008, 19-52.

Baybora, Dilek: “Çalışma Yaşamında Yaş Ay- rımcılığı ve Amerika Birleşik Devletleri’nde Yaş Ayrımcılığı Düzenlemesi Üzerine”. Çalışma ve Toplum Dergisi, 2010/1, 33-58.

Baysal, Ulaş: “Emekliliğin Fesih İçin Geçerli Se- bep Oluşturması ve Personel Yönetmeliğinde Değişiklik”. SİCİL İş Hukuku Dergisi, S: 28, Ara- lık, 2012, 146-153.

Birben, Erhan: “İşletme Gerekleri Nedeniyle İş- ten Çıkarılacak İşçilerin Belirlenmesinde İşve- renin Seçim Serbestisi ve Sınırları”. DEÜHFD, C: 8, S: 2, 2006, 7-25.

Butler, R.N.: “Ageism: Another Form of Bi- gotry”. Gerontologist, 9 (4), 1969, 243-246.

Caniklioğlu, Nurşen: “5510 Sayılı Kanun ve İş Sözleşmesine Göre Çalışanların Sosyal Güven- lik Destek Primi Ödeyerek Çalışmaları”. SİCİL İş Hukuku Dergisi, S: 10, Haziran, 2008, 164-177.

Çelik, Nuri/Caniklioğlu, Nurşen/Canbolat, Ta- lat: İş Hukuku Dersleri. Yenilenmiş 31. Bası. Beta Yayınları, İstanbul, 2018.

Çil, Şahin: İş Kanunu Şerhi, C. 3, Gözden Geçi- rilmiş ve Genişletilmiş 2. Baskı, Ankara, Turhan Kitabevi, 2007.

Çil, Şahin: “Kıdem Tazminatıyla İlgili Yargıtay İlke Kararları”. İş Hukuku Kavramları ve Yar- gıtay İlke Kararları, İstanbul Barosu Yayınları, Genel Yayın Sıra No: 146, 2009, 81-123 (İlke Kararları).

Demir, Fevzi: “Emekliliğe Hak Kazanmış ve 55 Yaşını Doldurmuş İşçilerin Toplu İş Sözleşmesi Uyarınca İş Sözleşmelerinin Feshedilmesi”. Sİ- CİL İş Hukuku Dergisi, S:8, Aralık, 2007, 110- 125.

Doğan Yenisey, Kübra: “İş İlişkisinin Kurulma- sı, Hükümleri ve İşin Düzenlenmesi Açısından Yargıtayın 2013 Yılı Kararlarının Değerlendiril- mesi”. Yargıtayın İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Kararlarının Değerlendirilmesi 2013. MESS Yayını, İstanbul, 2015.

Doğan Yenisey, Kübra: İş Hukukunun Emredici Yapısı. Beta Yayınları, İstanbul, 2014.

Engin, Murat: “İş İlişkisinin Sona Ermesi ve Kı- dem Tazminatı Açısından Yargıtayın 2014 Yılı Kararlarının Değerlendirilmesi”. Yargıtayın İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Kararları- nın Değerlendirilmesi 2014. İş ve Sosyal Gü- venlik Hukuku Derneği, Ankara, 2016.

Eyrenci, Öner/Taşkent, Savaş/Ulucan, Devrim: Bireysel İş Hukuku. 8. Baskı, Beta Yayınları, İs- tanbul, 2017.

Güzel, Ali/Ertan, Emre: “Karşılaştırmalı Hukuk- ta ve Türk Hukukunda Sosyal Seçim Ölçütleri”. Legal İSGHD, S: 16, 2007, 1219-1305.

Güzel, Ali: “İş İlişkisinin Sona Ermesi ve Kıdem Tazminatı Açısından Yargıtayın 2010 Yılı Ka- rarlarının Değerlendirilmesi”. Yargıtayın İş Hu- kuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Kararlarının Değerlendirilmesi 2010. Kamu İşletmeleri İş- verenleri Sendikası Yayını, Ankara, 2012.

Güzel, Ali/Okur, Ali Rıza/Caniklioğlu, Nurşen: Sosyal Güvenlik Hukuku. 16. Bası, Beta Yayın- ları, İstanbul, 2016.

Hunter, Richard J./Shannon, John H./Amoroso, Henry J.: “A Fresh Look at an Old Problem-A- ge Discrimination in Employment: Is There A Demographic and Political Trap?”. Journal of Public Administration and Governance, Vol: 8, No:1, 2018, 68-85.

Kar, Bektaş: “Feshin Geçersizliği ve İşe İadeye İlişkin Yargıtay İlke Kararları”. İş Hukuku Kav- ramları ve Yargıtay İlke Kararları, İstanbul Ba- rosu Yayınları, Genel Yayın Sıra No: 146, 2009, 9-80 (İlke Kararları).

Keser, Hakan: “İş Sözleşmesinin Emekliliğe Hak Kazanma Sebebiyle Feshinde İşçinin Kı- dem Tazminatı Hakkı”. SİCİL İş Hukuku Dergisi, S: 21, Mart, 2011, 41-65.

Lipnic, Victoria A.: “The State of Age Dicrimi- nation and Older Workers in the U.S. 50 Years After the Age Discrimination in Employment Act (ADEA)”. U.S. Equal Employment Opportu- nity Commision, June 2018 (www.eeoc.gov/ eeoc/history/adea50th/report.cfm) (Erişim ta- rihi: 05.11.2018).

Mollamahmutoğlu, Hamdi/Astarlı, Muhittin/ Baysal, Ulaş: İş Hukuku. Gözden Geçirilmiş ve Genişletilmiş 6. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara, 2014.

Narmanlıoğlu, Ünal: İş Hukuku, Ferdi İş İlişki- leri. Genişletilmiş ve Gözden Geçirilmiş 5. Bas- kı, Beta Yayınları, İstanbul, 2014.

Ocak, Saim: “İş Sözleşmesinin İşçi Tarafından Evlilik, Askerlik ve Sosyal Güvenlik Hakları Ne- deniyle Feshinde İhbar Tazminatı”. DEUHFD, C: 15, Özel S, 2013, 573-608.

Odaman, Serkan: “İş İlişkisinin Sona Ermesi ve Kıdem Tazminatı Açısından Yargıtayın 2011 Yılı Kararlarının Değerlendirilmesi”. Yargıtayın İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Karar- larının Değerlendirilmesi 2011. Kamu İşletme- leri işverenleri Sendikası Yayını, Ankara, 2013.

Oral, A. İlhan: “Emeklilerin Yeniden Çalışmaya Başlaması ve Uygulamada Karşılaşılan Sorun- lar Üzerine Düşünceler”. Çalışma ve Toplum Dergisi, 2008/4, 135-186.

Özen, Serap/Özbek, Çağlar: “Çalışma Yaşamın- da Yaşlılık: Yaşlı Çalışanlar ve İnsan Kaynakla- rı Uygulamaları”. Çalışma ve Toplum Dergisi, 2017/2, 547-572.

Özkaraca, Ercüment: “Sendika Yöneticileri ve İşyeri Sendika Temsilcilerinin Güvencesi ve Uygulama Sorunları”, Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi, İş Hukukunda Güncel Sorun- lar-4 Semineri, Ankara 2014.

Özkaraca, Ercüment: “Sigortalılık Süresi ve Prim Ödeme Gün Sayısını Tamamlama Sure- tiyle Kıdem Tazminatı Hakkı ve Bu Sebeple Yapılan Feshin Sözleşmesel Kayıtlara Etkisi”. Çalışma ve Toplum Dergisi, 2013/1, 149-186 (Kıdem Tazminatı Hakkı).

Özkaraca, Ercüment: “Aynı İşveren Yanındaki Aralıklı Çalışmalarda Yıllık Ücretli İzin Hakkı”. SİCİL İş Hukuku Dergisi, S: 39, 2018, 90-104 (Aralıklı Çalışma).

Rothenberg, Jessica Z./Gardner, Daniel S.: “Protecting Older Workers: The Failure of the Age Discrimination in Employment Act of 1967”. Journal of Sociology&Social Welfare, Vol:38, Num:1, 2011, 9-30.

Sarıbay Öztürk, Gizem: “Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu Sonrasında İş Söz- leşmesinin Sona Ermesinde Yaş Ayrımcılığı”. SİCİL İş Hukuku Dergisi, S: 37, Temmuz, 2017, 114-141.

Sözer, Ali Nazım: “AB’nin İstihdama İlişkin 200/78 EG Sayılı Çerçeve Yönergesi Işığında Türk İş Hukukunda Din, Dünya Görüşü, Özür- lülük, Yaşlılık ve Cinsel Eğilime İlişkin Düzenle- meler”. SİCİL İş Hukuku Dergisi, S: 2, Haziran, 2006, 184-208.

Sözer, Ali Nazım: Türk Sosyal Sigortalar Hu- kuku. Güncellenmiş 3. Baskı, Beta Yayınları, İstanbul, 2017.

Sümer, Haluk Hadi: İş Hukuku. Yirmibirinci Baskı. Seçkin Yayınları, Ankara, 2016.

Süzek, Sarper: İş Hukuku. Yenilenmiş 14. Bas- kı, Beta Yayınları, İstanbul, 2017.

Şahlanan, Fevzi: “İş İlişkisinin Sona Ermesi ve Kıdem Tazminatı Açısından Yargıtayın 2008 Yılı Kararlarının Değerlendirilmesi”. Yargıtayın İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Karar- larının Değerlendirilmesi 2008. Türk-İş Yayını, 2010.

Şahlanan, Fevzi: “Toplu İş Sözleşmesine Ekle- nen Ek Protokol İle Emekliliğe Hak Kazanan- ların İş Sözleşmelerinin Feshedilebilmesi-Ge- çerli Neden-Karar İncelemesi”. Tekstil İşveren Dergisi, S: 394, Ekim, 2013, 2-5. (Geçerli Ne- den)

Şahlanan, Fevzi: “İş İlişkisinin Sona Ermesi ve Kıdem Tazminatı Açısından Yargıtayın 2012 Yılı Kararlarının Değerlendirilmesi”. Yargıtayın İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Karar- larının Değerlendirilmesi 2012. Kamu İşletme- leri İşverenleri Sendikası Yayını, Ankara, 2014.

Şahlanan, Fevzi: “Üçbin Altıyüz Gün ve Onbeş Yıl Sigortalılık Süresini Doldurarak Kıdem Taz- minatı Alan İşçinin Başka Bir İşyerinde Çalış- maya Başlaması- Karar İncelemesi”. Tekstil İş- veren Dergisi, S: 405, Ekim, 2014, 2-5.

Şakar, Müjdat: Sosyal Sigortalar Uygulaması. Yenilenmiş 11. Baskı, Beta Yayınları, 2014.

Tuncay, Can/Ekmekçi, Ömer: Sosyal Güvenlik Hukuku Dersleri. Yenilenmiş 18. Bası, Beta Ya- yınları, İstanbul, 2016.

Üçışık, Fehim: Sosyal Güvenlik Hukuku. Ötü- ken Yayınları, İstanbul, 2015.

Ünal, Canan, İş Hukukunda Yaş Ayrımcılığı. Onikilevha Yayınları, İstanbul, 2018.

Wainwright, David/Crawford, Joanne/Loret- to, Wendy/Philipson, Chiristopher/Robinson, Mark/Sherherd, Sue/Vickerstaff, Sarah/Wey- man, Andrew: “Extending Working Life and the Management of Change. Is the Workpla- ce Ready for the Ageing Worker?”. Ageing&- Society Journal, Cambridge University Press, 2018, 1-23 (www.cambridge,org/core) (Erişim tarihi: 25.10.2018).

Yıldız, Gaye Burcu: İşverenin Eşit İşlem Yapma Borcu. Yetkin Yayınları, Ankara, 2008.

Kazancı Mevzuat ve İçtihat Bilgi Bankası: www.kazanci.com (çevrimiçi).

Legalbank Elektronik Hukuk Bankası: www.legalbank.net (çevrimiçi).

Çalışma ve Toplum Dergisi Yargıtay Karar- ları: www.calismavetoplum.org.

Tekstil İşveren Dergisi: www.tekstilişveren. org.

Hukuk Medeniyeti: www.hukukmedeniye- ti.org.

Die Freie Juristische Datenbank: openjur. de.

Kaynak Göster