TATAR CEDİTÇİ GILMAN KERİMİ ve VASİYETNAMESİ

Öz Tatar aydınlarının 19. yüzyıldaki önemli isimlerinden biri olan Fatih Kerimi’nin babası olan Gılman Kerimi Türkiye’deki çalışmalarda üzerinde fazla durulmamış önemli bir isimdir. Samimi bir eğitimci olan Gılman Kerimi Tatar halkının aydınlanması, cehaletle mücadelesi ve ilerlemesi yolunda ilim meşalesini elinde taşıyan önemli bir şahsiyettir. Başlangıçta klasik eğitim tarzını izleyen bir eğitim metodu uygulayan Gılman Kerimi, İsmail Gaspıralı’nın Bahçesaray’da çıkardığı “Tercüman” gazetesi ile tanışmasıyla yeni bir usul benimseyecektir. İmam ve eğitimci kimliğiyle görev yaptığı bölgede açtığı okullarla hayatı boyunca cehaletle mücadele etmiş Gılman Kerimi, Tatar maarif hayatının öncüsü kabul edilmektedir. Bu çalışmada Gılman Kerimi’nin hayatının yanı sıra ölümünün ardından üç kızından en küçüğü olan Zakire Şeref’in kendi notlarından hareketle Gılman Kerimi’nin vasiyeti üzerinde durulacaktır. Gılman Kerimi’nin vasiyetnamesi hayatına dair izler taşıması bakımından ayrıca önem arzetmektedir.
Anahtar Kelimeler:

Gılman Kerimi

Kaynakça

C. Ç. (2014). Fatih Kerimî’nin Hıyal Mı? Hakıykat Mi? ve Andan Bundan Eserleri Üzerinde Dil ve Üslup İncelemesi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi.

Çakmak, C. (2018). “Fatih Kerimî’nin Mirza Kızı Fatıyma, Şakirt İle Student Ve Nuretdin Hoca Hikayelerinde Ele Alınan Sosyal Temalar”, Gazi Türkiyat, Sayı 22, 39-54.

Çakmak, C. (2019). “Fatih Kerimî’nin ‘Ondan Bundan’ Adlı Eserinin Fikri Yapısı”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research. 12/66, 36-46.

Feḫreddin, R. (2010). Asar. Kazan, Ruḫiyat Neşriyatı.

Gaynullin, M. (2000). Fatıyḫ Kerimi, Fatiḫ Kerimi, Şeḫĭslerĭbĭz, (Raif Merdanov, Ramil Miŋnullin, Söleyman Reḫimov) (Fenni-Biografik Cıyıntık), “Fatıyx Kerimi”, Kazan, Ruḫiyat Neşriyatı, 196-212. Gaynullin, M. (2000). Fatıyḫ Kerimi, Fatiḫ Kerimi, Şeḫĭslerĭbĭz, (Raif Merdanov, Ramil Miŋnullin, Söleyman Reḫimov) (Fenni-Biografik Cıyıntık), “Merxum Gıylman Axun”, Kazan, Ruḫiyat Neşriyatı, 15-35.

Gosmanov, M. (2000). Fatıyḫ Kerimi, Fatiḫ Kerimi, Şeḫĭslerĭbĭz, (Raif Merdanov, Ramil Miŋnullin, Söleyman Reḫimov) (Fenni-Biografik Cıyıntık), “Zıyalılık Ürnegĭ”, Kazan, Ruḫiyat Neşriyatı, 7-14.

Kerimî, F. (1904). Merhum Gıylman Ahund. Orenburg, Muhammed Fatih bin Gılman Kerimof Matbaası.

RTS: Russko-Turetskiy Slovar (1996). (Ş.S. Aylarovu, A.S. Voskoboyu vd.), Moskova, Multilingual Yayınları.

Sabitov, T. (2000). Fatiḫ Kerimi, Şeḫĭslerĭbĭz, (Raif Merdanov, Ramil Miŋnullin, Söleyman Reḫimov) (Fenni-Biografik Cıyıntık), “Fatıyḫ Aga Kerimov”, Kazan, Ruḫiyat Neşriyatı, 193-195.

Şeref, Z. (2000). Fatıyḫ Kerimi Şeḫĭslerĭbĭz. (Raif Merdanov, Ramil Miŋnullin, Söleyman Reḫimov) (Fenni-Biografik Cıyıntık), Kazan, Ruḫiyat Neşriyatı, 74-111.

Şeref, Z. (2000), Fatıyḫ Kerimi, Şeḫĭslerĭbĭz, (Raif Merdanov, Ramil Miŋnullin, Söleyman Reḫimov) (Fenni-Biografik Cıyıntık), “Gıylman Axunnıŋ Miras Dokumentları”, Kazan, Ruḫiyat Neşriyatı, 267-270.

Tatar Edebiyatı Tarihı (1985). (Red. Yuziyev, N. G., Abdullin Ya. G., Abilov, Ş. Ş., Axunov G. A., Gaynullin, M. Ḫ., Gıyzzetullin N.G. vd.), Altı Tomda, Tom II, XIX Yöz Tatar Edebiyatı, Kazan, Tataristan Kitap Neşriyatı.

Türkçe Sözlük (2005). Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları.

TTAS: Aḫuncanov, G.H., Maḫmutova, L.T., Möḫemmediyev, M.G., Sabirov, K.S., Ḫanbikova, Ş.C., Zilayeva, R.A., Abdraḫmanova, G.G., Abdullin, İ.A., Vahitova S.B., Ganiyev, L.R., Gazizova, F.M., Gaynanova L.R., Eḫmetyanov R.G., Mingulova, G.H. Tatar Tĭlĭnĭŋ Aŋlatmalı Süzlĭgĭ, C.I (1977), C.II (1979), C.III (1981), Kazan, Tatarstan Kitap Neşriyatı. TTS: Ahmedyanov, R., Ganiyev, F. (1997). Tatarca-Türkçe Sözlük. Kazan, İnsan Neşriyatı.

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { pausbed692012, journal = {Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, issn = {1308-2922}, eissn = {2147-6985}, address = {Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kınıklı Yerleşkesi 20070 Kınıklı – DENİZLİ / TÜRKİYE}, publisher = {Pamukkale Üniversitesi}, year = {2020}, volume = {}, pages = {137 - 147}, doi = {10.30794/pausbed.692012}, title = {TATAR CEDİTÇİ GILMAN KERİMİ ve VASİYETNAMESİ}, key = {cite}, author = {Çakmak, Cihan} }
APA Çakmak, C . (2020). TATAR CEDİTÇİ GILMAN KERİMİ ve VASİYETNAMESİ . Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , (40) , 137-147 . DOI: 10.30794/pausbed.692012
MLA Çakmak, C . "TATAR CEDİTÇİ GILMAN KERİMİ ve VASİYETNAMESİ" . Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2020 ): 137-147 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/pausbed/issue/55392/692012>
Chicago Çakmak, C . "TATAR CEDİTÇİ GILMAN KERİMİ ve VASİYETNAMESİ". Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2020 ): 137-147
RIS TY - JOUR T1 - TATAR CEDİTÇİ GILMAN KERİMİ ve VASİYETNAMESİ AU - Cihan Çakmak Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - doi: 10.30794/pausbed.692012 DO - 10.30794/pausbed.692012 T2 - Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 137 EP - 147 VL - IS - 40 SN - 1308-2922-2147-6985 M3 - doi: 10.30794/pausbed.692012 UR - https://doi.org/10.30794/pausbed.692012 Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi TATAR CEDİTÇİ GILMAN KERİMİ ve VASİYETNAMESİ %A Cihan Çakmak %T TATAR CEDİTÇİ GILMAN KERİMİ ve VASİYETNAMESİ %D 2020 %J Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi %P 1308-2922-2147-6985 %V %N 40 %R doi: 10.30794/pausbed.692012 %U 10.30794/pausbed.692012
ISNAD Çakmak, Cihan . "TATAR CEDİTÇİ GILMAN KERİMİ ve VASİYETNAMESİ". Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 40 (Haziran 2020): 137-147 . https://doi.org/10.30794/pausbed.692012
AMA Çakmak C . TATAR CEDİTÇİ GILMAN KERİMİ ve VASİYETNAMESİ. PAUSBED. 2020; (40): 137-147.
Vancouver Çakmak C . TATAR CEDİTÇİ GILMAN KERİMİ ve VASİYETNAMESİ. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2020; (40): 137-147.
IEEE C. Çakmak , "TATAR CEDİTÇİ GILMAN KERİMİ ve VASİYETNAMESİ", Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sayı. 40, ss. 137-147, Haz. 2020, doi:10.30794/pausbed.692012