Yerel Halkın Turizm Algısını Belirlemeye Yönelik Alternatif Bir Ölçek Geliştirme: Karataş Destinasyonu Örneği

Bir bölgede turizmin gelişmesi ve geliştikten sonra sürekliliğinin olması, o bölgede ikamet eden yerel halkın tutum ve davranışlarına bağlıdır. Bu çalışmanın amacı da, bir bölgede turizmin gelişmesi halinde karşılaşılması muhtemel olumlu ve olumsuz durumlara ilişkin yerel halkın algısını ve beklentilerini belirleyebilen, literatürde yer alan ölçeklere alternatif geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Yerel halkın turizm algısını ölçmek için, konuyla ilgili daha önce yapılan çalışmalarda yer alan soru maddelerinden, akademisyenlerden ve turizm sektörü aktivistlerinden görüşler alınarak bir madde havuzu oluşturulmuş ve bu doğrultuda ölçek hazırlanmıştır. Hazırlanan ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik testi Adana ili Karataş ilçesindeki yerel halka uygulanarak yapılmıştır. Çalışmanın ana kütlesini oluşturan Karataş ilçesinde, güven aralığının %90 ve örneklem hatasının %5 olarak kabul edilmesi durumunda çalışma 286 birimlik bir örneklemle gerçekleştirilmiştir. Açıklayıcı faktör analizi uygulanarak yerel halkın turizm algısı ölçeğinin faktörleri; “Sosyo Kültürel Gelişim Etkisi”, “Ekonomik Gelişim Etkisi”, “Çevresel Tahrifat Etkisi”, “Sosyal Tahrifat Etkisi” ve “Kültürel Tahrifat Etkisi” olarak belirlenmiştir. Belirlenen bu faktörler, cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, meslek, ikamet süresi vb. değişkenler açısından kıyaslanmıştır. Bu karşılaştırmalar da Mann Whitney U ve Kruskal Wallis testleri kullanılarak yapılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre; Karataş ilçesindeki yerel halkın belirlenen bütün faktörlerce değerlendirilmesi neticesinde ilçelerinde turizmin gelişmesinin büyük ölçüde kendileri ve ilçeleri için olumlu sonuçlar doğuracağı algısının hâkim olduğu tespit edilmiştir.

An Alternative Scale Development For Determinaton Of The Tourism Perception Of Local People: Sample Of Karataş Destination

The development of tourism in a region and its continuity after it has developed depends on the attitudes and behaviors of the local people residing in that region. The aim of this study is to develop a valid and reliable scale alternative to the scales in the literature that can determine the perceptions and expectations of the local people regarding possible positive and negative situations in the case of tourism development in a region. In order to measure the perception of tourism by the local people, an item pool was formed by taking the opinions from academicians and activists of the tourism sector and questionnaires from previous survey studies on the subject. And this direction the scale is prepared. The validity and reliability analysis of the prepared scale was conducted on the local people in Karatas District of Adana. The study was conducted with a sample of 286 units in the district of Karatas, which constitutes the population of the study, where 90% of the confidence interval and 5% of the sample error are accepted. Factors of tourism perception scale of local people by applying explanatory factor analysis; "Socio-Cultural Development Impact", "Economic Development Impact", "Environmental Demolition Impact", "Social Demolition Impact" and "Cultural Demolition Impact". These factors were compared in terms of gender, age, educational status, occupation, residence time etc. variables. These comparisons were performed using the MannWhitney and Kruskal-Wallis tests. According to the results of the study; it has been determined that the development of tourism in the territories of the people of Karataş is determined by all factors, and that the perception of tourism is likely to have a positive effect on them and their district.

Kaynakça

Akis, S. N., Peristianis, N., Warner, J. (1996). Residents’ Attitudes To Tourism Development: The Case Of Cyprus. Tourism Management, 17(7), 481-494.

Akova, O. (2006). Yerel halkın turizmin etkilerini algılamalarına ve tutumlarına yönelik bir araştırma. Akademik İncelemeler Dergisi, 1(2).

Alaeddinoğlu, F. (2007). Van halkının turisti ve turizmi algılama sekli. Coğrafi Bilimler Dergisi, 5 (1), 1-16.

Alaeddinoğlu, F. (2008). Sivas Kentinde Halkın Turiste Ve Turizme Bakışı. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 5(2), 1-23.

Andereck, K. L., Vogt, C. A. (2000). The Relationship between residents’attitüdes toward tourism and tourism development options. Journal of Travel Research, 39, 27-36.

Ap, J. (1992). Residents' perceptions on tourism impacts. Annals of tourism Research, 19(4), 665-690.

Aref, F., Redzuan, M., Gill, S. S. (2009). Community Perceptions Toward Economic And Environmental Impacts Of Tourism And Local Communities. Asian Social Science, 5(7), 130-137.

Ayaz, N., Aruğer, S., & Türkmen, F. (2009). Tarihi Zela (Zile) İlçesindeki Yerel Halkın Turizme Bakış Açılarını Belirlemeye Yönelik Bir Alan Araştırması. Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, Haziran–Aralık.

Ayazlar, R. A., & Ayazlar, G. (2016). Yerel Halkın Turizmin Etkilerine Yönelik Tutumunda Aidiyet Duygusu ve Yaşam Tatmininin Rolü. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(4), 1451-1470.

Bilim, Y., & Özer, Ö. (2013). Yerel Halk Gözüyle Konya’da Turizmin Önemi ve Ekonomik, Sosyal, Çevresel Etkileri. Ulusal KOP Bölgesel Kalkınma Sempozyumu, 14-16.

Boğan, E., ve Sarıışık, M. (2016). Yerel Halkın Turizm Faaliyetine Yönelik Görüş ve Algılamalarının Belirlenmesi Üzerine Alanya’da Bir Araştırma. Kastamonu University Journal of Economics & Administrative Sciences Faculty, 12.

Butler, R. W. (1980). The concept of a tourist area cycle of evolution: implications for management of resources. The Canadian Geographer/Le Géographe canadien, 24(1), 5-12.

Cengiz, E., & Kırkbir, F. (2007). Yerel Halk Tarafından Algılanan Toplam Turizm Etkisi İle Turizm Desteği Arasındaki İlişkiye Yönelik Yapısal Bir Model Önerisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1).

Çalışkan, U., & Tütüncü, Ö. (2008). Turizmin yerel halk üzerindeki etkileri ve Kuşadası İlçesi uygulaması. IV. Lisansüstü Turizm Öğrencileri Araştırma Kongresi, 23-27.

Çavus, S., & Tanrisevdi, A. (2003). Resident's Attitudes Toward Tourism Development: A Case Study in Kusadası, Turkey. Tourism Analysis, 7(3-4), 259-269.

Choi, H. C., & Sirakaya, E. (2005). Measuring Residents’ Attitude Toward Sustainable Tourism: Development Of Sustainable Tourism Scale. Journal of Tourism Research, 43, 380-394.

Demir, F. & Gündüz, S. (2016). Adana Turizm Master Planı, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Adana.

Doğan, H., & Üngüren, E. (2012). Yerel Halkın Isparta Turizmine Yönelik Görüşleri Üzerine Bir Araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(1).

Doxey, G.V.(1975). “ A. Causation Theory of Visitor-Resident Irrıtation: Methodology And Research Inference.” Proceedings of The 6th Annual Conference of the Travel Research Association. San Diego, CA:Travel Research Association, .195-98.

Durmuş, B., Yurtkoru, E. S., & Çinko, M. (2010). Sosyal bilimlerde SPSS’le veri analizi. Beta Yayınevi, 3. Baskı, İstanbul.

Dünya Turizm Örgütü, 2015. http://mkt.unwto.org/publication/unwto-tourism highlights-2016-edition.

Eralp, Z. (1974). Socio-Economic Effects of Tourism towards Communal Changes. Ankara University Press, Ankara

Eren, R. & Aypek, N. (2012) Kırsal Turizm Bölgesinde Yerel Halkın Turizmin Gelişimine Karşı Tutumları: Cumalıkızık Köyü Örneği. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Bilimler Dergisi, (2), 43-47.

Fesenmaier, D. R., O’Leary, J. ve Uysal, M. (Eds.)(1996), Advances in Tourism Marketing Methodologies. Haworth Press, New York.

Getz, D. (1994), “Residents’ Attitudes Toward Tourism: A Longitudinal Study in Spey Valley, Scotland”, Tourism Management, 15(4), 247-258.

Gunn, C. (1988). Tourism Planning. 2nd. Taylor and Francis Revised and expanded New York.

Gümüş, N., & Özüpekçe, S. (2009). Foça’da turizmin ekonomik, sosyal, kültürel ve çevresel etkilerine yönelik yerel halkın görüşleri. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 6(2), 398-417.

http://www.karatas.bel.tr, Adana, Karataş Belediyesi resmi web sitesi, Erişim tarihi: 12.02.2018.

http://www.tuik.gov.tr, Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK)

Işık, C., Çalkın, Ö. (2016). Yerel Halkın Turizm Algısı: TRA2 Bölgesi Analizi. IUJEAS, 1(2), 19-48.

Kervankiran, İ., & Bulut, E. (2015). Antalya ili turizminin gelişimini ve etkilerini yerel halk nasıl değerlendirmektedir?. Türk Coğrafya Dergisi, (65), 35-46.

Kuvan, Y., & Akan, P. (2005). Residents' attitudes toward general and forest related impacts of tourism: the case of Belek, Antalya. Tourism Management, 26(5), 691-706.

Liu, J. C., Sheldon, P. ve Var, T. (1987), “Resident Perceptions of The Environmental Impact of Tourism”, Annals of Tourism Research, 14, 17-37.

Liu, J. C., & Var, T. (1986). Resident Attitudes Toward Tourism Impacts in Hawaii. Annals of Tourism Research, 13, 193-214.

Martin, B.S. ve M. Uysal (1990). “An Examination of the Relationship Between Carrying Capacity and the Tourism Lifecycle : Management and the Policy İmplications”. Journal of Environmental Management 31: 327-333.

Mason, P., & Cheyne, J. (2000). Residents’ attitudes to proposed tourism development. Annals of Tourism Research, 27(2), 391-411.

McCool, S. F. ve Martin, S. T. (1994), “Community Attachment and Attitudes Toward Tourism Development”, Journal of Travel Research, 32(3), 29-34.

Murphy, P. E. (1985), Tourism: A community approach, Routledge, New York.

Okuyucu, A., & Somuncu, M. (2012). Kültürel Mirasın Korunması ve Turizm Amaçlı Kullanılmasında Yerel Halkın Algı ve Tutumlarının Belirlenmesi: Osmaneli İlçe Merkezi Örneği. Ankara Üniversitesi Çevrebilimleri Dergisi, 4(1), 37-51.

Özdemir, M. A., & Kervankıran, İ. (2011). Turizm ve turizmin etkileri konusunda yerel halkın yaklaşımlarının belirlenmesi: Afyonkarahisar örneği.

Perdue, R.R., Long, P. T. ve Allen, L. (1990), “Rural Resident Tourism Perceptions and Attitudes by Community Level of Tourism”, Journal of Travel Research, 28(3), 3-9.

Prentice, R. (1993), “Community-Driven Tourism Planning and Residents’ Preferences”, Tourism Management, 14, 218- 227.

Sirakaya, E., Teye, V., Sonmez, S. (2001). Understanding Resident’s Support For Tourism Development İn The Cental Region Of Ghana. Journal of Travel Research, 41, 57-67.

Tayfun, A., & Kılıçlar, A. (2004). Turizmin sosyal etkileri ve yerli halkın turiste bakışı. Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, 1, 1-17.

T.C. Adana Valiliği İl kültür ve Turizm Müdürlüğü, Adana Turizm Yatırım Rehberi ve Haritası, 2016.

Toprak, L. (2015). Mardin’de Halkın Turizm Algısı. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14(54).

Türker, G. Ö., & Türker, A. (2015). Yerel Halkin Turizm Etkilerini Algilama Düzeyi Turizm Desteğini Nasil Etkiler: Dalyan Destinasyonu Örneği. Ejovoc (Electronic Journal of Vocational Colleges), 4(1), 81-98.

Ünlüönen, K., & Erdoğan, S. (1993). Güneydoğu Anadolu Bölgesinin Turizm Potansiyeli. Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 6, 541-563.

Ünlüönen, K., & Tayfun, A. (2003). Turistlerin Yerli Halkın Tüketim Davranışlarına Etkileri Üzerine Ampirik Bir Araştırma. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10, 1-18.

Ünlüönen, K., & Özekici, Y. K. (2017). Yeni Gelişen Destinasyonlarda Turizm Algısı: Yozgat İli Üzerine Bir Alan. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 466, 488.

Yılmaz, Ö. D., & Filiz, A. (2017). Turizm Gelişim Yaklaşımları Kapsamında Yerel Halkın Turizme Yönelik Algı ve Tutumları: Mazı Köyü-Türkbükü Karşılaştırmalı Analizi. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(2), 1799-1824.

Yoon, Y., Gursoy, D., & Chen, J. S. (2001). Validating a tourism development theory with structural equation modeling. Tourism Management, 22(4), 363-372.

Kaynak Göster