Türk Bankacılık Sektöründe Psikolojik Taciz (Mobbing) Üzerine Bir Araştırma

Küreselleşmenin yarattığı zorlu rekabet ortamı, iş hayatında önemli değişimlere neden olmaktadır. Bu bağlamda, iş hayatında çalışanların karşı karşıya kaldıkları sorunlar da değişmektedir. Çalışanlar birçok sorunla karşı karşıya kalmakla birlikte, bunların en önemlilerinden birisi psikolojik tacizdir. Bu çalışma, Türk bankacılık sektöründe önemli bir sorun haline gelen psikolojik tacizin araştırılması amacını taşımaktadır. Bu amaçla 213 katılımcı ile anket çalışması yapılmıştır. Analiz sonucunda katılımcıların %90,61’inin son 1 yıl içinde psikolojik tacize maruz kaldıkları belirlenmiştir. Ayrıca %97,50 oranında kişilerin benlikleri ve %66,88 oranında ülkedeki işsizlik psikolojik tacize neden olmaktadır. Katılımcıların %50’sinin psikolojik taciz sonucunda şikâyet etmeden çalışmaya devam ettikleri ve bankanın psikolojik tacize karşı tutumunun psikolojik tacizle mücadelede en önemli faktör olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın en çarpıcı bulgusu ise psikolojik tacizle mücadelede rol alması beklenen iç denetim ve iç kontrol bölümlerinde dahi psikolojik taciz yaşanmasıdır. Çalışma sonucunda, bankalarda psikolojik tacizin önlenebilmesi için psikolojik taciz vakalarının yönetim kurulu bünyesinde oluşturulacak etik komiteler tarafından ele alınması önerilmiştir. Çalışmada belirtilen hususlar psikolojik tacizin önlenmesi konusunda bankalara yol gösterici olacaktır.

A Research upon Psychological Harassment (Mobbing) in Turkish Banking Sector

The challenging competitive environment created by globalization causes significant transformation in business life. In this context, the problems, which employees have been facing, also have been changing. Although employees have been facing a variety of problems, one of the most important of them is mobbing. This study is prepared to research mobbing in Turkish banking sector which becomes an important issue. In order for this aim, a survey has been conducted on a sample of 213 participants. As a result of analysis, it is determined that 90.61% of participants were exposure from mobbing in the last one year. In addition, person’s ego (97.50%) and unemployment in the country (66.88%) result in mobbing. Also, it is defined that 50% of participants continued to work without complaint and attitude of banks to mobbing is the most important factor in struggling with mobbing. It is the most shocking finding in the study that mobbing was seen in internal control and internal audit department which is expected to take place in struggling with mobbing. At the end of the study, dealing with mobbing cases by ethic committees to be established in the board of directors is recommended in order to prevent mobbing cases in banks. Issues stated in the study will guide to banks in preventing mobbing.

Kaynakça

ACAS. (2018), Bullying and harassment at work-guidance for employees, http://www.acas.org.uk/CHttpHandler.ashx?id=306&p=0, Erişim tarihi: 19.06.2018.

Akpınar, E. N. (2016). Öğretmenlerin mobbing algısının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(56), 295-308.

Aldığ, E. (2011), İş yerinde yıldırma (mobbing) ve örnek bir çalışma. Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Doğuş Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Altuntaş, C. (2010). Mobbing kavramı ve örnekleri üzerine uygulamalı bir çalışma. Journal of Yaşar University, 18(5), 2995-3015.

Atman, Ü. (2012). İşyerinde psikolojik terör: Mobbing. Sağlıkta Performans ve Kalite Dergisi, (3), 157-174.

Başbakanlık (2011), İşyerlerinde psikolojik tacizin (mobbing) önlenmesi. 2011/2 Sayılı Genelge, 19.03.2011 tarihli ve 27879 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmış.

Bayram, S. (2011). Psikolojik taciz (mobbing) ve başbakanlık genelgesi. Mali Çözüm, 104, 317-325.

Bedük, A. ve Yıldız, E. (2016). Mobbing (psikolojik şiddet) ve örgütsel bağlılık ilişkisi: Hastane çalışanlarına yönelik bir uygulama. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 18(31), 77-87.

Bozbel, S. ve Palaz, S. (2007). İşyerinde psikolojik taciz (mobbing) ve hukuki sonuçları. TİSK Akademi, 2(3), 66-81.

Brigitte, K. (2004). Cortisol day profiles in victims of mobbing. Journal of Psychosomatic Research, 56, 149-150.

Cemaloğlu, N. ve Ertürk, A. (2007). Öğretmenlerin maruz kaldıkları yıldırma eylemlerinin cinsiyet yönünden incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(2), 345-362.

Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16 (3), 297-334.

Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal Bilimler İçin Çok Değişkenli İstatistik: SPSS ve Lisrel Uygulamaları. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

Çukur, C. (2012). İşyerinde psikolojik taciz (mobbing). Çimento Endüstrisi İşverenleri Sendikası Dergisi, (2), 34-48.

Çukur, C. (2016). Türk Hukuku ve Karşılaştırmalı Hukukta İşyerinde Psikolojik Taciz. Yayın No: 9, Ankara: TBMM Araştırma Merkezi Yayınları.

Demir, Y. ve Çavuş, M. F. (2009). Mobbing’in kişisel ve örgütsel etkileri üzerine bir araştırma. Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 2(1), 13-23.

Dündar, G. ve Acar, A. B. (2008). İşyerinde psikolojik yıldırmaya (mobbing) maruz kalma sıklığı ile demografik özellikler arasındaki ilişkinin incelenmesi. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 37(2), 111-120.

Erçetin, Ş. Ş., Hamedoğlu, M. A. ve Çelik, S. (2008). Mobbing in primary schools: A case study for Hendek Country. World Applied Sciences Journal, 3(6), 945-955.

Erdem, T. (2014). Mobbing ve mobbing ile mücadele yöntemleri. Türk Kütüphaneciliği, 28(4), 622-628.

Gökçe, A. T. (2009), Mobbing: İş yerinde yıldırma kavramsal çerçeve, http://www.universitetoplum.org/text.php3?id=393, Erişim tarihi: 11.04.2017.

Göktürk, G. Ş. ve Bulut, S. (2012). Mobbing: İşyerinde psikolojik taciz. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(24), 53-70.

Güngör, M. (2008). Çalışma Hayatında Psikolojik Taciz. İstanbul: Derin Yayınları.

Güngör, S. K. ve Potuk, A. (2018). Öğretmenlerin mobbing, örgütsel adalet ve örgütsel sessizlik algıları ve aralarındaki ilişki. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(3), 723-742.

Güzel, A. ve Ertan, E. (2007). İşyerinde psikolojik tacize (mobbing’e) hukuksal bakış: Avrupa hukuku ve karşılaştırmalı hukuk. Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, 14, 510-549.

Kalaycı, Ş. (2009). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Ankara: Asil Yayın Dağıtım.

Karahan, A. ve Yılmaz, H. (2014). Mobbing ve örgütsel bağlılık ilişkisine yönelik bir çalışma. Journal of Yaşar University, 9(33), 5692-5715.

Karcıoğlu, F. ve Akbaş, S. (2010). İşyerinde psikolojik şiddet ve iş tatmini ilişkisi. Atatürk Üniversitesi İİBF Dergisi, 24(3), 139-161.

Kaygın, E. ve Atay, M. (2014). Mobbing’in örgütsel güven ve örgütsel sessizliğe etkisi-Kamu kurumunda bir uygulama. Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(2), 95-113.

Kök, S. B. (2006). İş yaşamında psiko-şiddet sarmalı olarak yıldırma olgusu ve nedenleri. 14. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi, 25-27 Mayıs, Atatürk Üniversitesi İİBF.

Leymann, H. (1996). The content and development of mobbing at work. European Journal of Work and Organizational Psychology, 5(2), 165-184.

Mercanlıoğlu, Ç. (2010). Çalışma hayatında psikolojik tacizin (mobbing) nedenleri, sonuçları ve Türkiye’deki hukuksal gelişimi. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 2(2), 37-46.

Mizrahi, R. (2013). Çalışma hayatında mobbing ile mücadele yöntemleri. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 5(2), 443-452.

Özen, S. (2007). İşyerinde psikolojik şiddet ve nedenleri. İş, Güç Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 9(3), 1-24.

Özkul, B. ve Çarıkçı, İ. H. (2010). Mobbing ve Türk hukuku açısından değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF Dergisi, 15(1), 481-499.

Palaz, S., Özkan, S., Sarı, N., Göze, F., Şahin, N. ve Akkurt, Ö. (2008). İş yerinde psikolojik taciz (mobbing) davranışları üzerine bir araştırma: Bandırma örneği. İş Güç, Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 10(4), 41-58.

Pehlivan, M. (2015). Bireysel ayrılıklar ve toplumsal dezavantajlar çerçevesinde İşyerinde psikolojik taciz: Mobbing. MAKÜ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2 (2), 65-78.

Poirier, G., Rivest, R. ve Frechette, H. (2018), The new standards for protection against psychological harassment in the workplace: A modern day approach, http://www.cnt.gouv.qc.ca/fileadmin/pdf/publications/yb_psycho_CNTeng_.pdf, Erişim tarihi: 20.04.2018.

Savaş, F. B. (2007). İşyerinde Manevi Taciz. İstanbul: Beta Basım.

Seçkin, Z. ve Demirel, Y. (2014). Çalışanların örgütsel adalet algıları ile psikolojik yıldırma davranışı (mobbing) arasındaki ilişki. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(1), 329-348.

Sheehan, M. (2004). Workplace mobbing: A proactive response. Workplace Mobbing Conference, 1-11, 14-15 October, Australia.

Şahin, S. ve Türk, M. (2010). Çalışanlarda psikolojik şiddet algılaması ve kadın çalışanlar üzerine bir araştırma. Çukurova Üniversitesi İİBF Dergisi, 14(2), 1-9.

Şimşek, A. S. (2013). Mobbing kaderimiz midir? Barış Araştırmaları ve Çatışma Çözümleri Dergisi, 1(2), 36-45.

Taşkın, A. (2015). İşyerinde mobbing’in ceza hukuku bakımından değerlendirilmesi. Çalışma ve Toplum, 2015/1, 221- 257.

Temizel, Y. (2013). Mobbing ve Türk hukuk sistemindeki yeri. Adalet Dergisi, 45, 188-223.

Tetik, S. (2010). Mobbing kavramı: Birey ve örgütler açısından önemi. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 12(18), 81-89.

Tınaz, P. (2006). Mobbing: İşyerinde psikolojik taciz. Çalışma ve Toplum, 3, 11-22.

Turaç, İ. S. ve Şahin, B. (2014). Mobbing’e maruz kalma durumunun belirlenmesi: Hemşireler üzerine bir çalışma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 87-112.

Tutar, H. (2004). İşyerinde psikolojik şiddet sarmalı: Nedenleri ve sonuçları. Yönetim Bilimleri Dergisi, 2(2), 101-128.

Yamada, D. (2018), Workplace bullying and The law: A report from the United States. The Japan institute for labour policy and training, workplace bullying and harassment report, http://www.jil.go.jp/english/reports/documents/jilpt-reports/no.12_u.s.a..pdf, Erişim tarihi: 20.06.2018.

Yücetürk, E. E. (2012). İşyerlerindeki yıldırma eylemlerini önlenmede sendikaların rolü: Nitel bir araştırma, Çalışma ve Toplum, 4(35), 41-72.

Kaynak Göster