Gelişmiş Ülkelerde Kamusal Sağlık Harcamaları ve Sermaye Birikimi İlişkisi: Panel Eşbütünleşme Analizi

2000’li yıllarda dünya genelinde sağlık sektöründe yapılan harcamalar oransal olarak, ekonomik büyümeden çok daha hızlı büyümüştür. Ülkeler yüksek, orta ve düşük gelir gruplarına göre incelendiğinde debenzerbireğilim görülmektedir. 2000-2017 dönemiekonomik büyümeüzerindeki etkilerinin belirlenmesi için “en gelişmiş” ekonomilere sahip altı ülkenin(ABD, UK, Fransa, Japonya, Kanada, Rusya)Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (KBGSYH),Kamusal Sağlık Harcamaları (KSH), Transfer Sağlık Harcamaları(TSH) ve Gayri Safi Yurtiçi Fiyat İndeksi(Fİ) değişkenleri arasındaki uzun dönemli ilişki araştırılmıştır. Bu amaçla Pedroni, Kao ve Johansen Fisher eşbütünleşme testleri, Pedroni FMOLS, Pedroni DOLS, Panel VECM ve Panel Nedensellik yöntemleri kullanılmıştır. Eşbütünleşme testleri, değişkenlerin uzun dönemde eşbütünleşme ilişkisine sahip olduğu göstermektedir. Panel FMOLS ve DOLS test sonuçlarına göre panel genelinde KSH, TSH ve FI katsayı sonuçları anlamlı çıkmıştır. VECM yöntemi kullanılarak yapılan kısa dönem nedensellik analizi sonuçlarına göre, değişkenler arasında hem kısa dönemde hem de uzun dönemde çift yönlü nedensellik tespit edilmiştir.

The Relationship of Public Health Expenditures and Capital Accumulation in Developed Countries: Panel Cointegration Analysis

In the 2000s, expenditures made in the health sector around the world grew proportionally faster than economic growth. A similar trend is observed when countries are analyzed by high, middle and low income groups. In order to determine the effects on economic growth for the period 2000-2017, the six countries with the “most developed” economies (USA, UK, France, Japan, Canada, Russia), Gross Domestic Product (GDP), Government Health Expenditures (KSH), Transfer Health Expenditures (TSH) and Gross Domestic Price Index (PI) the long-term relationship between variables has been investigated. For this purpose, Pedroni, Kao and Johansen Fisher cointegration tests, Pedroni FMOLS, Pedroni DOLS, Panel VECM andPanel Causality methods were used. Cointegration tests show that variables have long-term cointegration relationship. According to the panel FMOLS and DOLS test results, the results of KSH, TSH and FI coefficient were significant throughout the panel. According to the results of the short-term causality analysis using the VECM method, bidirectional causality has been detected among variables in both the short term and the long term.

Kaynakça

Afşar, Ö. A. ve Atgür, M. 2019. “Demokratikleşme Düzeyi ve Sosyo-Ekonomik Gelişme İlişkisi: OECD Ülkeleri Üzerine Bir İnceleme”. Turkish Studies Social Sciences. Vol. 14. Issue 4. ss. 1201-1222. https://turkishstudies.net/social-sciences?mod=makale_tr_ozet&makale_id=24883 .

Aghion, P., Howitt, P. ve Murtin, F. 2010. “The Relationship Between Health and Growth: When Lucas Meets Nelson-Phelps”. Bruegel Working Paper 2010/04. ss. 1-25. http://www.economics.harvard.edu/faculty/aghion/files/Relationship%20Between%20Health.pdf. (erişim 20.12.2020).

Ağır, H. ve Tıraş, H. H. 2018. “Türkiye‟de Sağlık Harcama Türleri‟nin Değerlendirilmesi”, KSÜSBD Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. Cilt 15. Sayı 2. ss:643-670.

Ak, R. (2012). “The Relationship Between Health Expenditures and Economic Growth: Turkish Case”. Int.j.Buss.Mgt.Eco.Res.Vol.3(1).ss.404-409. http://www.ijbmer.com/docs/volumes/vol3issue1/ijbmer2012030101.pdf (erişim 20.12.2020).

Alhowaish, A. K. 2014. “Healthcare Spending and Economic Growth in Saudi Arabia: A Hranger Causality Approach”. International Journal of Scientific & Engineering Research. Vol 5. Issue 1. ss. 1471-1474. http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.428.9040&rep=rep1&type=pdf (erişim 20.12.2020).

Amponsah-Nketiah, E. 2009. “Public Spending and Economic Growth: Evidence From Ghana (1970-2004)”. Development Southern Africa. Vol. 26. Issue 3. ss. 477-497. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/03768350903086846 (erişim 20.12.02020).

Asteriou, D. ve Hall, S. G. 2007. “Applied Econometrics”. (Rev.ed.). New York: Palgrave Macmillan.

Bahmani-Oskooee, M. ve Alse, J. 1993. “Export Growth and Economic Growth: An Application of Cointegration and Error-Correction Modelling”. The Journal of Developing Areas. 27. ss: 535-542.

Baltagi, B. H. ve Kao, C. 2000. “Nonstationary Panels, Cointegration in Panels and Dynemic Panels: A Survey”. ss.1-64. http://tyigit.bilkent.edu.tr/gradmetr/survey.pdf

Bhargava, A., Jamison, D. T., Lau, L. ve Murray, C. JL. 2001. “Modeling The Effects Of Health On Economic Growth”. Journal of Health Economics. 20 (3). 423-440. https://www.who.int/healthinfo/paper33.pdf. (erişim 20.12.2020).

Bloom, D. E., Canning, D. ve Sevilla, J. 2004. “The Effect Of Health On Economic Growth: A Production Function Approach”. World Development. 32 (1). 1-13. https://reader.elsevier.com/reader/sd/pii/S0305750X03001943?token= (erişim 20.12.2020).

Blomqvist, A.G. ve Carter, R.A.L. 1997. “Is Health Care Really a Luxury?”. Journal of Health Economics, 16. ss. 207-229.

Carrion-i-Silvestre, J.L. 2005. “Health Care Expenditure and GDP: are they Sroken Stationary? “.Journal of Health Economi. ss. 24. ss. 839-854

Cebeci, A. 2011. “ Kamu Özel Ortaklığı ve Koordinasyonunu Sağlayan Kurum Olarak YOİKK”. Sağlık Alanında Kamu Özel Ortaklığı Sempozyumu Kitap Bölümü. Türk Tabipler Birliği Yayınları. ss. 84- 100.

Cebeci, A. 2013. “2000‟li Yıllarda Türkiye‟deki Kamu Yönetimi Değişimini Çözümlemek”. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 35(2). ss. 175-205. 10.14780/iibdergi.201324464 . Cebeci, A. 2014. “Metalaşma Sürecinde Hukukun Etkisi: Türkiye‟de Sağlık Alanının Metalaşması”. Türkiye‟nin Hukuk Sisteminde Yapısal Dönüşüm. Kitap Bölümü. Derleyenler: A.M. Özdemir ve Muammer Ketizmen. İmge Yayınları. ss. 247-274. Ankara.

Clemente, J., Marcuello, C., Montañés, A. ve Pueyo, F. 2004. “On the International Stability of Health Care Expenditure Functions: are Government and Private Functions Similar?”. Journal of Health Economics. 23. ss. 589-613

Çetin, M. ve Ecevit, E. 2010. “Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: OECD Ülkeleri Üzerine Bir Panel Regresyon Analizi”. Doğuş Üniversitesi Dergisi. 11(2). ss. 166-182.

Ergün, S. ve Polat, M. A. 2015. “OECD Ülkelerinde CO2 Emisyonu, Elektrik Tüketimi ve Büyüme İlişkisi”. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. Cilt 0. Sayı: 45. ss:115-141.

Gerdtham, U.G. ve Jonsson, B. 1991. “Price and Quantity in International Comparisons of Health Care Expenditure”. Applied Economics. 23. ss. 1519-1528.

Gerdtham, U.G. ve Jonsson, B. 1991. “Conversion Factor Instability in International Comparisons of Health Care Expenditure”. Journal of Health Economics. 10. ss. 227-234.

Gerdtham, U.G. ve Lothgren, M. 2000. “On Stationarity and Cointegration of International Health Expenditure and GDP”. Journal of Health Economics. 19 (4). ss. 461-475.

Güvenek, B. ve Alptekin, V. 2010. “Enerji Tüketimi ve Büyüme İlişkisi: OECD Ülkelerine İlişkin Bir Panel Veri Analizi”. Enerji, Piyasa ve Düzenleme. 1 (2). ss:172-193.

Hansen, P. ve King, A. 1996. “The Determinants of Health Care Expenditure: a Cointegration Approach”. Journal of Health Economics. 15. ss. 127-137.

Hitiris, T. ve Posnett, J. 1992. “The Determinants and Effects of Health Expenditure in Developed Countries”. Journal of Health Economics. 11. ss. 173-181.

Holtz-Eakin, D., Newey, W. ve Rosen, S. 1988. “Estimating Vector Autoregression With Panel Data”. Econometrica. 56. ss. 1371-1395.

Jewell, T., Lee, J., Tieslau, M. ve Strazicich, M.C. 2003. “Stationarity of Health Expenditures and GDP: Evidence from Panel Unit Root Tests with Heterogeneous Sstructural Breaks”. Journal of Health Economics. 22. ss. 313-323.

Johansen, S. 1988. “Statistical Analysis of Cointegration Vectors”. Journal of Economic Dynamics and Control. Vol 12. Issues 2-3. ss. 231-254. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0165188988900413

Karatzas, G. 2000. “On the Determination of the USA Aggregate Health Care Expenditure”. Applied Economics. 32. ss. 1085-1099.

Kleczkowski, B. M., Roemer, M. I. ve Werff, A. V. D. 1984. “National Health Sys-tems and Their Reorientation Towards Health for All: Guidance for Policy Ma-king”. Geneva:WHO. 77. ss: 3-120.

Küçükoğlu, M., Taş, H. Y. ve Ercan, H. 2018. “Türkiye‟de Sosyal Devlet Anlayışı İçerisinde Transfer Harcamalarının Yeri ve Önemi”. Emek ve Toplum Dergisi. Cilt 7. Sayı: 19. ss: 446-466. DOI: 10.31199/hakisderg.493174.

Love, J. ve Chandra, R. 2005. “Testing Export-led Growth in South Asia”. Journal of Economic Studies. 32(2). ss: 132-145.

Mihalyi, P. 2000. “Post-Socialist Health Sys-tems in Transition: Czech Republic, Hungary and Poland”. Central Euro-pean University. Department of Econo-mics. Budapest. ss:1-50. https://www.researchgate.net/publication/228248368_PostSocialist_Health_Systems_in_Transition_Cz ech_Republic_Hungary_and_Poland.

Milne, R. ve Molana, H. 1991. “On the Effect of Income and Relative Price on Demand for Health Care: EC Evidence”. Applied Economics. 23. ss. 1221-1226.

McCoskey, S. ve Kao, C. 1999. “A Monte Carlo Comparison of Tests for Cointegration in Pane Data”. Oxford Bulletin of Economics and Statistics. 61(S1). ss.671-690. https://surface.syr.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1143&context=cpr.

McCoskey, S.K. ve Selden, T.M. 1998. “Health Care Expenditures and GDP: Panel Data Unit Root Test Results”. Journal of Health Economics. 17 (3). ss. 369-376.

Murthy, N.R.V. ve Ukpolo, V. 1994. “Aggregate Health Care Expenditure in the United States: Evidence From Cointegration Tests”. Applied Economics. 26 (8). ss. 797-802.

Newhouse, J.P. 1987. “Cross-national Differences in Health Spending: What do They Mean?”. Journal of Health Economics. 6. ss. 159-162.

Parkin, D., McGuire, A. ve Yule, B. 1987. “Aggregate Health Care Expenditures and National Incomes: is Health Care a Luxury Good?”. Journal of Health Economics. 6. ss. 109-127.

Pedroni, P. 2004. “ Panel Cointegration: Asymptotic and Finite Sample Properties of Pooled Time Series Tests, With an Application to the PPP Hypothesis”. Econometric Theory. 20(3). ss. 597-625. https://www.researchgate.net/publication/23564877_Panel_Cointegration_Asymptotic_and_Finite_Sam ple_Properties_of_Pooled_Time_Series_Tests_With_an_Application_to_the_PPP_Hypothesis .

Roberts, J. 2000. “Spurious Regression Problems in the Determinants of Health Care Expenditure: a Comment on Hitiris (1997)”. Applied Economics Letters. 7. ss. 279-283.

Rotarou, E. ve Sakellariou, D. 2017. “Neoliberal Reforms In Health Systems And The Construction of LongLasting Inequalities In Healthcare: A Case Study From Chile”. Health Policy. (121) ss:495-503.

Sargutan, A. E. 2005. “Sağlık Sektörü ve Sağlık Sistemlerinin Yapısı”. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi. Cilt 8. Sayı 3. ss. 400-428.

Şener, M., Yeşilyurt, Ö. ve Salamov, F. 2017. “Türk Devletleri Sağlık Sistemlerinin ve Harcamalarının Karşılaştırılarak Değerlendirilmesi”. The Journal of Academic Social Science Studies. 61. Autumn 3. ss:511-553. Doi number:http://dx.doi.org/10.9761/JASSS7165.

Temiz, D. ve Korkmaz, S. 2007. “Türkiye‟de Sağlık ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1965-2005”. TÜIK 16. İstatistik Araştırmaları Sempozyumu. Ankara. ss. 266-278.

WHO. 2019. “Global Spending on Health: A World in Transition”. https://www.who.int/health_financing/documents/health-expenditure-report-2019.pdf?ua=1.

Yıldırım, Z. ve Yaşa, A.A. 2014. “The Relation Between the Budget Deficit and Energy Demand in the Selected European Countries and Turkey: Panel Cointegration Analysis”. International Journal of Trade. Economics and Finance. Vol.5. No 6. ss.482-489. http://www.ijtef.org/papers/420-R042.pdf .

Yıldırım, Z. 2019. “Eğitim Harcamaları ile Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: ARDL Sınır Testi Yaklaşımı”. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences. 5(21). ss. 1367-1375. http://journalofsocial.com/Makaleler/603811266_27.%20ID231_521.%20y%c4%b1ld%c4%b1r%c4%b 1m._1367-1375.pdf. (erişim 20.12.2020).

https://www.cfr.org/backgrounder/comparing-six-health-care-systems-pandemic

Kaynak Göster