Zemin sıvılaşması ve faylanmaya bağlı yer değişimlerinin hava fotoğrafları yardımı ile tespiti

Sıvılaşma, suya doygun toprak zeminlerin, depremlerin neden olduğu tekrarlı dinamik gerilmelerin etkisiyle suyla birlikte viskoz bir sıvı gibi yüzeye yükselmesi şeklinde gelişen bir davranış biçimidir. Faylanma sonucunda da zeminde göreceli hareketler meydana gelmekte ve yapılar bu hareketlerden etkilenerek hasar görmektedir. Bu çalışmada, 1999 Kocaeli depremi öncesine ve sonrasına ait hava fotoğrafları kullanılarak Sapanca Gölü çevresinde, İzmit Körfezi güney kıyılarında ve Sakarya ili şehir merkezinde zemin sıvılaşması ve faylanma nedeni ile meydana gelen konum değişiklikleri tespit edilmiştir. Ayrıca farklı tarihlerde alınmış hava fotoğrafları kullanılarak yapılan benzer çalışmalarda da, İstanbul ili Avcılar ilçesinde ve Denizli ili Babadağ ilçesinde zeminde meydana gelen yer değiştirmelerin yönleri ve büyüklükleri belirlenmiştir. Sonuçlar incelendiğinde, yeterli sayıda noktada ölçüm yapıldığı takdirde hassas sonuçların elde edilebileceği ve fotogrametrik yöntemin, araştırılan bölgenin tümünü temsil eden sağlıklı yaklaşımlar verebileceği görülmüştür.

Determination of ground deformation induce by liquefaction and faulting through aerial photograph

Liquefaction is an upward movement of saturated soils to the surface like a viscose liquid due to cyclic stresses generated by the earthquakes. Relative movement of the ground also occurs due to faulting, and therefore, the structures sustain damages due to faulting and liquefaction. In this study, the differences at the position around Sapanca Lake vicinity, south coasts of İzmit Bay and Sakarya city center because of the liquefaction and faulting were determined using the aerial photographs taken before and after 1999 Kocaeli earthquake. And in the researches based on the data derived from the aerial photographs taken in different dates, direction and magnitude of the ground displacement due to faulting and liquefaction were determined. When the results are investigated, it can be seen that sensitive results can be achieved if sufficient number of observations on the photographs are carried out, and the method utilized in this study provides correct results, which represent the whole area investigated.

Kaynakça

/1/ Youd, T. L. Liquefaction, Ground Failure, and Con-sequent Damage During the 22 April 1991 Costa Rica Earthquake, Effects on Soils and Structures. Oakland, California, Earthquake Engineering Research Institute., 1992.

/2/ Hamada, M. O' Rourke, T.D.Case Studies of Liquefaction and Lifeline Performance During Past Earthquakes, Volume 1, Japan, 1992.

/3/Aydan, Ö. and Hamada, M.The Site Investigation of the Erzincan Earthquake of March 13, 1992, The 4th. Japan-U.S. Workshop on Earthquake Resistant Design of Lifeline Facilities and Counter Measures Against Soil Liquefaction, Honolulu, 17-34 p., 1992.

/4/ Aydan, Ö., Ulusay, R., : A Site Investigation of Kocaeli Earthquake of August 17,Hasgür, Z. and Taşkın, 1999, Turkish Earthquake Foundation, 180 p., 1999.

/5/ Atak, V. O., Aksu, O., Önder, M., Aydan, Ö.,Toz, G.Zeminlerde Sıvılaşmaya ve Faylanmaya Bağlı Yer Değiştirmelerin Yön ve Büyüklüklerinin Fotogrametrik : Yöntemlerle Belirlenmesi, "Deprem ve Planlama'" konulu Küçükçekmece ve Yakın Çevresi Teknik Kongresi, 08-10 Ekim 2003, İstanbul.

/6/ Atak, V. O. Zemin Sıvılaşmasmm Hava Fotoğraflarının Değerlendirilmesi Yöntemi ile Tespiti, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul - Türkiye, 2001.

/7/ Hamada, M.Large Ground Deformations and Their Effects on Lifelines: 1964 Niigata Earthquake. " Case Studies of Liquefaction and Lifeline Performance During Past : Earthquakes", Vol.1 -Japanesse Case Studies. Tech.Rep. NCEER - 92 - 0001, M.Hamada and T.D.O'Rourke (eds.), National Center for Earthquake Eng. Research., Bufallo, N.Y., 1992.

/8/ Aksu, O., Toz, G. Zemin Sıvılaşması ve Fay Hareketleri Nedeniyle Oluşan Konum Değişikliklerinin Fotogrametrik Yöntemlerle Belirlenmesi, İstanbul Teknik Üniversitesi Dergisi, Cilt 1, İstanbul - Türkiye, 2002.

/9/ Aksu, O., Bardet, J. P.,Atak, V. O., Önder, M., : Aydan, Ö.Measurement of Ground Deformation Induced by Liquefaction and Faulting in the Earthquake Area of the 1999 Kocaeli Earthquake, The Eighth U.S. - Japan Workshop on Earthquake Resistant Design of Lifeline Facilities and Countermeasures against Liquefaction, Tokyo - Japonya, 2002

/10/ Aydan, Ö., Ulusay, R. A Preliminary Investigation Report for a Collaborative Resesarch on the Liquefaction and Faulting Induced : Ground Deformations and Associated Damages in 1999 Kocaeli Earthquake Region. Unpublished Report, 25p., 2000

/11/Atak, V. O., Aksu, O., Aydan, Ö., Önder, M., Toz, G. Measurement of Ground Deformation Induced by Liquefaction and Faulting in the 1999 Kocaeli Earthquake Area, XX. ISPRS Congress, Commission VII, WG VII/5, 17-23 July 2004, Istanbul, Türkiye.

/12/ Kumsar, H., Aydan, Ö., Tano, H, Atak, V. O. Uzun Süreli Babadağ (Denizli) Heyelanının Kaya Mekaniği Açısından İncelenmesi, KAYAMEK-2004, VII. Bölgesel Kaya Mekaniği Sempozyumu, 2004, Sivas, Türkiye.

/13/ Atak, V. O., Aksu, O., Aydan, Ö., Çevik, Y. The Evaluation of Long-Term Ground Deformation ot the Landslide Area of Babadağ Through Aerial Photogrammetry, International Colloquium on the Instrumentation and Monitoring of Landslides and Earthquakes in Japan and Turkey, 8 November 2003,Koriyama, Japan.

/14/ Tano, H., Aydan, Ö., Kumsar, H., Ulusay, R. The Assessment of the Babadağ Landslide Behaviour by a Simple Measurement System, International : Colloquium on the Instrumentation and Monitoring of Landslides and Earthquakes in Japan and Turkey, 8 November 2003,

/15/ Atak, V. O., Aksu, O., Aydan, Ö., Ulusay, R., Çevik, Y., Kumsar, H., Tano, H. The Evaluation of Long-Term Ground Deformation of the Landslide Area of Babadağ Through Aerial Photogrammetry Technique, Geo Frontier Project, Nihon University, 2002, Japan.

Kaynak Göster