İnsan Haklarının ve Temel Hakların Korunması İçin Sözleşme’nin Türkçe Çevirisi Sorunu

Bu çalışmanın amacı, resmî olarak İngilizce ve Fransızca dillerinde kaleme alınan İnsan Haklarının ve Temel Özgürlüklerin Korunması İçin Avrupa Sözleşmesi’nin Türkçe çevirilerini analiz etmektir. Bu konuda dokuz farklı Türkçe çeviri tespit edilmiştir. Bunlardan ilki, 1954 yılında Resmî Gazete’de yayımlanan metindir. Günümüzde konuşulan Türkçeye göre güncelliğini yitirmiş olan bu metin, uygulamada neredeyse hiç kullanılmamaktadır. İkincisi İnsan Hakları Avrupa Mahkemesinin sitesinde yayımlanan metindir. Kimin tarafından çevrildiği bilinmeyen bu çeviri günümüzde en yaygın biçimde kullanılan metindir. Yüksek yargı organlarının kararlarında ve öğretide sıklıkla kullanılan bu metin, çok sayıda Türkçe dil bilgisi hatası içermektedir. Ayrıca bazı kavramlar Türkçeye tartışmalı biçimde çevrilmiştir. Bu sorunlar, Sözleşme’nin yanlış anlaşılmasına neden olabilmektedir. Bu iki metnin dışında bir de çeşitli yazarların çevirdiği yedi farklı çeviri metni daha vardır. Bu değerli metinlerde de diğer metinlerde olduğu gibi bazı tartışmalı yönler vardır. Bu nedenle söz konusu çevirilerin tamamının analiz edilmesi gerekmektedir. Makalenin amacı böyle bir analizde bulunmaktır. Bu analizden sonra makalenin sonuç kısmında bir çeviri önerisi sunulmakta Anayasa Mahkemesine farklı disiplinlerden uzmanların katılacağı bir çalıştay çağrısı yapılmaktadır. Böyle bir çalıştay hem metnin içselleştirilmesi hem de hukuk uygulamasında standartlaşmanın sağlanmasına hizmet edecektir

Problems with the Turkish Translations of the Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Rights

This study analyzes Turkish translations of the Convention for Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms, the official versions of which are in English and French. Nine different Turkish translations of this document have been identified. The first of these translations was published in the Official Gazette in 1954; this translation, however, is rarely used in practice. The second translation was published on the website of the European Court of Human Rights (ECtHR). This text, which is frequently cited in decisions of high judicial bodies and scholarly literature, contains many grammatical errors and mistranslated concepts. Additionally, the author of this translation is unknown. There are seven other translations that have been completed by various authors; these translations also contain inconsistencies and semantic issues. This study undertakes in-depth analysis of the translations mentioned above. The concluding section of the article proposes a new translation and emphasizes the need for a workshop involving the Constitutional Court and experts from different disciplines. Such a workshop would serve both to internalize the text and to standardize the practice of law.

Kaynakça

Akbey E, Etkin Soruşturmaya İlişkin Usul ve Esaslar (Adalet 2019). google scholar

Akıllıoğlu T, Türkçe ve İngilizce Metinleri ile Birlikte Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AÜSBF 1996). google scholar

Aktaş T, Çeviri İşlemine Genel Bir Bakış (Orsen 1996). google scholar

Alpay N, Türkçe Sorunları Kılavuzu (Metis 2018). google scholar

Başlar K, Anayasa Yargısında ‘Mahkeme’ Kavramı (Roma 2005). google scholar

Bates E, The Evolution of the European Convention on Human Rights From Its Inception to the Creation of a Permanent Court of Human Rights (OUP 2011). google scholar

Batum S ve Yüzbaşıoğlu N, Anayasa Hukukunun Temel Metinleri (Beta 1993). google scholar

Council of Europe, Department for the Execution of Judgments of the European Court of Human Rights, ‘Constitutional Matters’ (CoE 2020). google scholar

Çopan Y, Ataç’ın Sözcükleri (AÜ 1967). google scholar

Doğru O ve Nalbant A, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi (Legal 2013). google scholar

Doğru O, İnsan Hakları Uluslararası Mevzuatı (Beta 1998). google scholar

Eroğul C, Demokrat Parti: Tarihi ve İdeolojisi (Yordam 2019). google scholar

Gemalmaz M S, Ulusalüstü İnsan Hakları Hukuku Belgeleri, 1. Cilt (Legal 2011). google scholar

Giritli İ ve Güngör A, Günümüzde İnsan Hakları (Der 2002). google scholar

Gölcüklü F ve Gözübüyük Ş, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Uygulaması (Turhan 2007). google scholar

Hepçilingirler F, Türkçe “Off” (Everest 2006). google scholar

Hoşgül B, Etkin Soruşturma Yükümlülüğü (Seçkin 2019). google scholar

İmer K, Dilde Değişme ve Gelişme Açısından Türk Dil Devrimi (TDK 1976). google scholar

İnceoğlu S (ed.), İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi ve Anayasa (Beta 2013). google scholar

İnceoğlu S, Adil Yargılanma Hakkı (CoE, 2018). google scholar

Kaboğlu İ Ö, Özgürlükler Hukuku-1: İnsan Haklarının Genel Kuramına Giriş (İmge 2013). google scholar

Kj^r A. L, ‘ Translation of Judgments of the European Court of Human Rights into Non-oficial Languages: The Politics and Practice of European Multilingualism ’ in Anne Lise Kjcer and Joanna Lam (eds), Language and Legal Interpretation in International Law (OUP 2020). google scholar

Korkmaz Z, Türk Dilinin Tarihî Akışı İçinde Atatürk ve Dil Devrimi (AÜ 1963). google scholar

Levend A S, Türk Dilinde Gelişme ve Sadeleşme Evreleri (TTK 1960). google scholar

Loukis G. Loucaides, The European Convention on Human Rights: Collected Essays (Nijhoff Law Specials 2007). Nişanyan S, Sözlerin Soyağacı: Çağdaş Türkçenin Etimoloji Sözlüğü (6. Baskı, Everest 2019). google scholar

Oder B E, Anayasa Yargısında Yorum Yöntemleri (Beta 2010). google scholar

Özel S, Türkiye Türkçesi Temel Dilbilgisi (Dil Derneği 2018). google scholar

Özman A, İnsan Hakları ile İlgili Temel Metinler (Beşnur 1967). google scholar

Püsküllüoğlu A, Öz Türkçe Sözlük: Dil Hazinesi Dizisi (Arkadaş 2012). google scholar

Sencer M, Belgelerle İnsan Hakları (Beta 1988). google scholar

Strazburg Çevirisi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (CoE 2010). google scholar

Susi M, Human Rights, Digital Society and the Law: A Research Companion (Routledge 2019). google scholar

Şenol C, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarında Etkin Soruşturma Yükümlülüğü (On İki Levha 2013). google scholar

Şirin T, Karşılaştırmalı Anayasa Hukukunda Kanun Kavramı (On İki Levha 2019). google scholar

Tahmazoğlu-Üzeltürk S, 1982 Anayasası ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesine Göre Özel Hayatın Gizliliği Hakkı (Beta 2004). google scholar

Tanör B ve Yüzbaşıoğlu N, 1982 Anayasasına Göre Türk Anayasa Hukuku (Beta 2018). google scholar

Türkay K, Yeni Özleştirme Kılavuzu (Kırmızı Kedi ve Dil Derneği 2016) google scholar

The Conscience of Europe: 50 Years of the European Court of Human Rights (CoE 2010). google scholar

Tuğlacı P, Ekonomi ve Hukuk Terimleri Sözlüğü (Remzi 2002). google scholar

Ünal C, İş Hukukunda Yaş Ayırımcılığı (On İki Levha 2018). google scholar

Ünal Ş, Temel Hak ve Özgürlükler ve İnsan Hakları Hukuku (Yetkin 1997). google scholar

Velidedeoğlu H V, 1961 Anayasasının Dili (TDK 1972). google scholar

Dergiler google scholar Aksoy Ö A, ‘Anayasanın Dili’ (1963) 11 Belleten 39-62. google scholar

Alpkaya G, ‘Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde ve Uygulamasında Toplanma Özgürlüğüne Hak’ (2001) 56(3) AÜSBFD 1-18. google scholar

Cohen M, “On the Linguistic Design of Multinational Courts: The French Capture” (2016) 4 ICON 498-517. google scholar

Çağlar B ve Çavuşoğlu N ‘Parti Kapatma Davalarında Mermer-Mozaik İkilemi’, (1999) 16 Anayasa Yargısı,143-187. google scholar

Eyüboğlu İ Z, Türk Dilinin Etimoloji Sözlüğü (2. Baskı, Say, 2007) 542 Söz Derleme Dergisi. google scholar

Kanadoğlu K, ‘Laiklik ve Din Özgürlüğü’, (2013) 109 TBB Dergisi 353-383. google scholar

Keskinoğlu O, ‘Fatih Devrine Ait İki Kuran Tercümesi’, 4 Vakıflar Dergisi 95-100. google scholar

Koçak M, ‘Karşılaştırmalı Analiz, İHAM ve AB Ölçütleri’ (2006) 22 Anayasa Yargısı 115-132. google scholar

Partsch K J, ‘Freedom of Conscience and Expression’ in L Henkin (ed), The International Bill of Rights: The Covenant on Civil and Political Rights (CUP 1981). google scholar

Thorgeirsdottir H, ‘ The Contested Notion of Freedom of Opinion’, in J Grimheden ve R Ring (eds.), Human google scholar

Rights Law - From Dissemination to Application: Essays in Honour of Göran Melande (Brill, 2006) 203-235. google scholar

Yıldırım M C, ‘1948-1960 Döneminde Türkiye’de Avrupacılık: Avrupa Birliği Arşiv Belgelerine Göre Bir Değerlendirme’ (2014) 11(41) Uluslararası İlişkiler Dergisi 109. google scholar

Kararlar google scholar Alaverdyan v. Armenia (dec.) App no 4523/04 (ECtHR, 24 August 2010). google scholar

Brogan and Others v. the United Kingdom App nos 11209/84 (ECtHR, 29 November 1988). google scholar

Can v. Austria, App no 9300/81 (Commission report of 12 July 1984). google scholar

Cisse v. France App no 51346/99 (ECtHR, 9 April 2002). google scholar

Coeme and Others v. Belgium App nos 32492/96 and 4 others, (ECtHR, 22 June 2000). google scholar

De Souza Ribeiro v. Franca, App no 22689/07, (ECtHR [GC], 13 December 2012). google scholar

Denmark, Norway, Sweden, and the Netherlands v. Greece, App no 3321/67, 3322/67, 3323/67 and 3344/67 (Commission report of 5 November 1969). google scholar

Diallo v. Sweden App no 13205/07 (ECtHR, 5 January 2010). google scholar

Eusko Abertzale Ekintza-Accion Nacionalista Vasca v. İspanya, App nos 51762/07 and 51882/07 (ECtHR, 07 December 2010). google scholar

H.K. v. Belgium App no 22738/08 (ECtHR, 12 January 2010). google scholar

Hirst v. the United Kingdom (no. 2) [GC] Appno 74025/01 (ECtHR, 27 April 2005). google scholar

Husain v. Italy App no 18913/03 (ECtHR, 24 February 2005). google scholar

Katritsch v. France Appno 22575/08 (ECtHR, 4 November 2010). google scholar

Krombach v. France App no. 29731/96 (ECtHR, 13 February 2001). google scholar

Lala v. the Netherlands, App no 14861/89 (ECtHR, 22 September 1994). google scholar

Lautsi and Others v. Italy [GC] App no 30814/06 (ECtHR, 18 March 2011). google scholar

Le Calvez v. Franca App no 25554/94 (ECtHR, 29 July 1998). google scholar

Le Compte, Van Leuven and De Meyere v. Belgium App nos 6878/75 and 7238/75 (ECtHR, 23 June 1981). google scholar

Luedicke, Belkacem and Koç v. Germany, App nos 6210/73; 6877/75 and 7132/75, (ECtHR, 28 November 1978). google scholar

National Union of Belgian Police v. Belgium App no 4464/70 (ECtHR, 27 October 1975). google scholar

Protopapa v. Turkey App no 16084/90 (ECtHR, 24 February 2009). google scholar

Schiesser v. Switzerland App no 7710/76 (ECtHR, 4 December 1979). google scholar

Scoppola v. Italy (no. 3) [GC] App no 126/05 (ECtHR, 22 May 2012). google scholar

Silver and Others v. the United Kingdom, App nos 5947/72 and 6 others (ECtHR, 25 March 1983). google scholar

Soering v. the United Kingdom, App no 14038/88 (ECtHR, 7 July 1989). google scholar

Stoll v. Switzerland [GC] App no. 69698/01, (ECtHR, 10 December 2007). google scholar

Stroll v. Switzerland [GC], App no 69698/01 (ECtHR, 10 December 2007). google scholar

The Sunday Times v. the United Kingdom (no. 1) App no 6538/74 ((ECtHR, 26 April 1979). google scholar

Weeks v. the United Kingdom App no 9787/82 (ECtHR, 2 March 1987). google scholar

Wemhoff v. Germany App no 2122/64 (ECtHR, 27 June 1968). google scholar

İnternet Kaynakları google scholar Amerikalılararası Mahkeme, http://www.corteidh.or.cr/index.php/en google scholar

Council of Europe, Strasbourg, 22nd May, 1956, https://www.echr.coe.int/LibraryDocs/Travaux/ECHRTravaux-ART3-DH(56)5-EN1674940.pdf google scholar

Dil Derneği, http://www.dildernegi.org.tr/TR,11/yayinlar.html google scholar

Dil Derneği, TDK’nin 1985-2005 Arasındaki Uygulamaları 2. Bölüm, http://www.dildernegi.org.tr/TR,612/ii-bolum.html google scholar

Dil Derneği, TDK’nin Türkçe Sözlük’ü (Eylül 2005): 3. Bölüm, http://www.dildernegi.org.tr/TR,613/iii-bolum.html google scholar

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi Orijinal Metni, https://www.echr.coe.int/Documents/Archives_1950_Convention_ENG.pdf google scholar

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesinin Almanca Çevirisi, https://www.echr.coe.int/documents/convention_deu.pdf Kemal Gözler, “YSK Kararlarının Kesinliği Üzerine”, www.anayasa.gen.tr/ysk-baglayicilik.html, 21 Nisan 2017. Tolga Şirin, “Askıya Alma Değil, Yükümlülük Azaltma; 3 Ay Değil 90 Gün”, Bianet, https://bianet.org/bianet/ siyaset/177267-askiya-alma-degil-yukumluluk-azaltma-3-ay-degil-90-gun google scholar

UAkonferans2018, Twitter Hesabı, https://twitter.com/uakonferans2018 google scholar

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { iuchkd947393, journal = {Journal of Penal Law and Criminology}, issn = {2148-6646}, eissn = {2602-3911}, address = {}, publisher = {İstanbul Üniversitesi}, year = {2021}, volume = {9}, pages = {1 - 64}, doi = {}, title = {İnsan Haklarının ve Temel Hakların Korunması İçin Sözleşme’nin Türkçe Çevirisi Sorunu}, key = {cite}, author = {Şirin, Tolga} }
APA Şirin, T . (2021). İnsan Haklarının ve Temel Hakların Korunması İçin Sözleşme’nin Türkçe Çevirisi Sorunu . Journal of Penal Law and Criminology , 9 (1) , 1-64 .
MLA Şirin, T . "İnsan Haklarının ve Temel Hakların Korunması İçin Sözleşme’nin Türkçe Çevirisi Sorunu" . Journal of Penal Law and Criminology 9 (2021 ): 1-64 <
Chicago Şirin, T . "İnsan Haklarının ve Temel Hakların Korunması İçin Sözleşme’nin Türkçe Çevirisi Sorunu". Journal of Penal Law and Criminology 9 (2021 ): 1-64
RIS TY - JOUR T1 - İnsan Haklarının ve Temel Hakların Korunması İçin Sözleşme’nin Türkçe Çevirisi Sorunu AU - Tolga Şirin Y1 - 2021 PY - 2021 N1 - DO - T2 - Journal of Penal Law and Criminology JF - Journal JO - JOR SP - 1 EP - 64 VL - 9 IS - 1 SN - 2148-6646-2602-3911 M3 - UR - Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi İnsan Haklarının ve Temel Hakların Korunması İçin Sözleşme’nin Türkçe Çevirisi Sorunu %A Tolga Şirin %T İnsan Haklarının ve Temel Hakların Korunması İçin Sözleşme’nin Türkçe Çevirisi Sorunu %D 2021 %J Journal of Penal Law and Criminology %P 2148-6646-2602-3911 %V 9 %N 1 %R %U
ISNAD Şirin, Tolga . "İnsan Haklarının ve Temel Hakların Korunması İçin Sözleşme’nin Türkçe Çevirisi Sorunu". Journal of Penal Law and Criminology 9 / 1 (Haziran 2021): 1-64 .
AMA Şirin T . İnsan Haklarının ve Temel Hakların Korunması İçin Sözleşme’nin Türkçe Çevirisi Sorunu. Journal of Penal Law and Criminology. 2021; 9(1): 1-64.
Vancouver Şirin T . İnsan Haklarının ve Temel Hakların Korunması İçin Sözleşme’nin Türkçe Çevirisi Sorunu. Journal of Penal Law and Criminology. 2021; 9(1): 1-64.
IEEE T. Şirin , "İnsan Haklarının ve Temel Hakların Korunması İçin Sözleşme’nin Türkçe Çevirisi Sorunu", Journal of Penal Law and Criminology, c. 9, sayı. 1, ss. 1-64, Haz. 2021