Klinik Olmayan Populasyonda Depresif Semptomatoloji, Bilişsel Esneklik ve Umutsuzluk İlişkisinin İncelenmesi

Bilişsel esneklik kişinin yeni durumlara uyum sağlamada esnek olabilmesidir ve başta depresyon olmak üzere birçok psikopatoloji ile ilişkilidir. Çalışmamızda bilişsel esneklik düzeyinin depresif belirtiler ve umutsuzluk üzerine etkisinin saptanması amaçlanmıştır. Çalışmanın katılımcıları internet üzerinden çeşitli siteler aracılığıyla yapılan çalışma duyurusuna onam vererek çalışmaya katılmayı kabul eden 18-65 yaş arası gönüllülerden oluşmaktadır. Çalışmanın örneklemi internet duyurusu yoluyla katsal kartopu örneklem tekniğiyle dahil edilen 200 kişiden oluşmaktadır. Ölçüm aracı olarak, çevrimiçi kullanım formu olarak düzenlenmiş sosyodemografik veri formu, Bilişsel Esneklik Envanteri, Beck Umutsuzluk Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği uygulanmıştır. Katılımcıların %75’i kadın, %51.50’i 26-45 yaş aralığında yer almaktadır. Sonuçlar incelendiğinde, Bilişsel Esneklik Envanteri toplam ve alt boyutları ile Beck Depresyon Ölçeği ve Beck Umutsuzluk Ölçeği puanları arasında negatif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır. Umutsuzluğun etkisi kontrol altına alındığında, bilişsel esnekliğin alt boyutu olarak yeni durumları kontrol edilebilir algılama düzeyinin, depresif semptom düzeyi ile negatif yönde ilişkisi sürerken, depresif semptomların toplam bilişsel esneklik düzeyi ile ilişkisi anlamlılığını kaybetmektedir. Sonuç olarak, bilişsel esneklik düzeyi depresif semptom düzeyleri ile negatif yönde ilişkilidir. Bilişsel esneklik düzeyinin depresif semptomlar ile ilişkisinde umutsuzluk bir etken olarak rol oynarken, bilişsel esneklik kontrol alt boyutu depresif semptomlar ile umutsuzluk faktöründen bağımsız olarak ilişkilidir.

Examination of Relationship Between Depressive Symptoms, Cognitive Flexibility and Hopelessness in Non-Clinic Population

Cognitive flexibility is the ability to adapt the cognitive processing strategies to face new and unexpected conditions in the environment and may be related with psychopathologies as depressive symptoms. We aimed to determine the effect of cognitive flexibility on the depressive symptoms and hopelessness. We recruited 200 volunteer between 18–65 age who gave online informed consent by using exponential non-discriminate snowball sampling initially through internet to the study. Online forms of sociodemographic data form, Beck Depression Scale, Beck Hopelessness Scale, Cognitive Flexibility Inventory were used as measurement instruments. 75% of the participants were women; 51.50% were between 26–45 age. Cognitive flexibility total scores and subscale scores were negatively correlated with depressive symptoms. Cognitive flexibility total, Alternatives, Control subscale scores were negatively correlated with Beck Hopelessness Scale. Partial correlation analysis revealed that control subscale as a subdimension of cognitive flexibility which involves the perception of the new situations as controllable has negative relationship with depressive symptomatology while total cognitive flexibility scores has not significant relationship with depressive symptomatology. Our study demonstrated that cognitive flexibility level has negative relationship with depressive symptomatology. While hopelessness plays an effective role on the relationship between cognitive flexibility and depressive symptomatology, control subdimension of cognitive flexibility is associated with depressive symptoms independently.

Kaynakça

Abela, J. R. Z., & Sarin, S. (2002). Cognitive vulnerability to hopelessness depression: A chain is only as strong as its weakest link. Cognitive Therapy and Research, 26(6), 811–829. https://doi. org/10.1023/a:1021245618183

Abramson, L.Y., Metalsky, G.I., Alloy, L.B. (1989). Hopelessness Depression: A Theory-Based Subtype of Depression. Psychological Review, 96 (2), 358-372. https://doi.org/10.1037//0033-295x.96.2.358

Almeida-Filho, N., Lessa, I., Magalhães, L., Araújo, M. J., Aquino, E., James, S. A., & Kawachi, I. (2004). Social inequality and depressive disorders in Bahia, Brazil: interactions of gender, ethnicity, and social class. Social Science & Medicine, 59(7), 1339–1353. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2003.11.037

Altunkol, F. (2011). The analysis of the relation between cognitive flexibility and perceived stress levels of college students (Unpublished Master Thesis). Çukurova University, Institute of Social Sciences, Adana.

Anderson, P. (2002). Assessment and development of executive function (EF) during childhood. Child Neuropsychology, 8(2), 71–82. https://doi. org/10.1076/chin.8.2.71.8724

Asıcı, E., & İkiz, F. E. (2015). Mutluluğa Giden Bir Yol: Bilişsel Esneklik. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(35), 191–211.

Beck, A. T. (1967). Depression: Clinical, experimental, and theoretical aspects New York: Harper and Row.

Republished as: Beck, A. T. (1970). Depression: Causes and treatment. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.

Beck, A. T. (2005). Bilişsel terapi ve duygusal bozukluklar. (Tr. by A. Türkcan & V. Öztürk)[Cognitive Therapy and the Emotional Disorders]. İstanbul: Litera Yayıncılık.

Beck, A. T., & Alford, B. A. (2009). Depression: Causes and treatment (2nd ed.). Baltimore, MD, US: University of Pennsylvania Press.

Beck, A. T., Brown, G., Berchick, R. J., Stewart, B. L., & Steer, R. A. (2006). Relationship between hopelessness and ultimate suicide: A replication with psychiatric outpatients. Focus, 147(2), 190–296. https://doi. org/10.1176/foc.4.2.291

Beck, A. T., Davis, D. D., & Freeman, A. (2015). Cognitive therapy of personality disorders. New York, NY: Guilford Publications.

Beck, A. T., Ward, C. H., Mendelson, M., Mock, J., & Erbaugh, J. (1961). An inventory for measuring depression. Archives of General Psychiatry, 4(6), 561–571. https://doi.org/10.1001/ archpsyc.1961.01710120031004

Beck, A. T., Weissman, A., Lester, D., & Trexler, L. (1974). The measurement of pessimism: the hopelessness scale. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 42(6), 861-865. https://doi.org/10.1037/h0037562

Bedel, A., & Ulubey, E. (2015). Ergenlerde başa çıkma stratejilerini açıklamada bilişsel esnekliğin rolü. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14(55). https:// doi.org/10.17755/esosder.91623

Bilgin, M. (2009). Bilişsel esnekliği yordayan bazı değişkenler. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(36), 142–157.

Ciarrochi, J., Said, T., & Deane, F. P. (2005). When simplifying life is not so bad: The link between rigidity, stressful life events, and mental health in an undergraduate population. British Journal of Guidance & Counselling, 33(2), 185–197. https:// doi.org/10.1080/03069880500132540

Dajani, D. R., & Uddin, L. Q. (2015). Demystifying cognitive flexibility: Implications for clinical and developmental neuroscience. Trends in Neurosciences, 38(9), 571–578. https://doi.org/10.1016/j. tins.2015.07.003

Dennis, J. P., & Vander Wal, J. S. (2010). The cognitive flexibility inventory: Instrument development and estimates of reliability and validity. Cognitive Therapy and Research, 34(3), 241–253. https://doi. org/10.1007/s10608-009-9276-4

Diril, A. (2011). Lise öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeylerinin sosyo-demografik değişkenler ve öfke düzeyi ile öfke ifade tarzları arasındaki ilişki açısından incelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.

Durak, A., & Palabıyıkoglu, R. (1994). Beck umutsuzluk ölçeğinin geçerlilik çalışması. Kriz Dergisi, 2, 311– 319. https://doi.org/10.1501/kriz_0000000071

Fluharty, M., Taylor, A. E., Grabski, M., & Munafò, M. R. (2016). The association of cigarette smoking with depression and anxiety: a systematic review. Nicotine & Tobacco Research, 19(1), 3–13. https://doi. org/10.1093/ntr/ntw140

Fresco, D. M., Heimberg, R. G., Abramowitz, A., & Bertram, T. L. (2006). The effect of a negative mood priming challenge on dysfunctional attitudes, explanatory style, and explanatory flexibility. British Journal of Clinical Psychology, 45(2), 167–183. https://doi.org/10.1348/014466505x35137

Gülüm, I. V., & Dag, I. (2012). Tekrarlayıcı Düşünme Ölçeği ve Bilişsel Esneklik Envanterinin Türkçe’ye uyarlanması, geçerliliği ve güvenilirliği*/The Turkish adaptation, validity and reliability study of the Repetitive Thinking Questionnaire and the Cognitive Flexibility Inventory. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 13(3), 216-223.

Gunduz, B. (2013). The Contributions of Attachment Styles, Irrational Beliefs and Psychological Symptoms to the Prediction of Cognitive Flexibility. Educational Sciences: Theory and Practice, 13(4), 2079–2085. https://doi.org/10.12738/estp.2013.4.1702

Hisli, N. (1988). Beck Depresyon Envanteri’nin geçerliliği üzerine bir çalışma. Turkish Journal of Psychology, 6(22), 118–122.

Karabekiroğlu, A., Demir, E. Y., Aker, S., Kocamanoğlu, B., & Karabulut, G. S. (2018). Predictors of depression and anxiety among caregivers of hospitalised advanced cancer patients. Singapore Medical Journal, 59(11), 572-577. https://doi.org/10.11622/smedj.2018066

Kaya, B. (2007). Depresyon: Sosyo-ekonomik ve kültürel pencereden bakış. Klinik Psikiyatri, 10(6), 11–20.

Martin, M. M., & Anderson, C. M. (1996). Communication traits: A cross‐generalization investigation. Communication Research Reports, 13(1), 58–67. https://doi.org/10.1080/08824099609362071

Martin, M. M., & Rubin, R. B. (1995). A new measure of cognitive flexibility. Psychological Reports, 76(2), 623– 626. https://doi.org/10.2466/pr0.1995.76.2.623

Melges, F. T., & Bowlby, J. (1969). Types of hopelessness in psychopathological process. Archives of General Psychiatry, 20(6), 690–699. https://doi.org/10.1001/ archpsyc.1969.01740180074007

Mete, H. E. (2008). Kronik hastalık ve depresyon. Klinik Psikiyatri, 11, 3–18.

Miranda, R., Valderrama, J., Tsypes, A., Gadol, E., & Gallagher, M. (2013). Cognitive inflexibility and suicidal ideation: Mediating role of brooding and hopelessness. Psychiatry Research, 210(1), 174–181. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2013.02.033

Öztürk, Ö. (2013). İntihar olasılığı & aile işlevselliği arasındaki ilişkide bilişsel esneklik & belirsizliğe tahammülsüzlük değişkenlerinin aracı rolü. (Yayınlanmamış doktora tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Psikoloji (Uygulamalı Psikoloji) Anabilim Dalı.

Rackley, S., & Bostwick, J. M. (2012). Depression in medically ill patients. Psychiatric Clinics of North America, 35(1), 231–247. https://doi.org/10.1016/j. psc.2011.11.001

Rose, D. T., Abramson, L. Y., Hodulik, C. J., Halberstadt, L., & Leff, G. (1994). Heterogeneity of cognitive style among depressed inpatients. Journal of Abnormal Psychology, 103(3), 419-429. https://doi. org/10.1037/0021-843x.103.3.419

Salkovskis, P. M. (1997). Frontiers of cognitive therapy. New York, NY: Guilford Press.

Satan, A. A. (2014). Dini İnanç ve Bilişsel Esneklik Düzeylerinin Öznel İyi Oluş Düzeyine Olan Etkisi. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum Eğitim Bilimleri ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(7).

Schotte, D. E., & Clum, G. A. (1987). Problem-solving skills in suicidal psychiatric patients. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 55(1), 49-54. https://doi.org/10.1037//0022-006x.55.1.49

Seber, G., Dilbaz, N., Kaptanoğlu, C., & Tekin, D. (1993). Umutsuzluk ölçeği: Geçerlilik ve güvenirliği. Kriz Dergisi, 1(3), 139–142. https://doi.org/10.1501/ kriz_0000000045

Stevens, A. D. (2009). Social problem-solving and cognitive flexibility: Relations to social skills and problem behavior of at-risk young children. (Doctoral dissertation). Seattle Pacific University.

Wang, T., Li, M., Xu, S., Liu, B., Wu, T., Lu, F., … Wang, J. (2019). Relations between trait anxiety and depression: A mediated moderation model. Journal of Affective Disorders, 244, 217–222. https://doi. org/10.1016/j.jad.2018.09.074

Weger, M., & Sandi, C. (2018). High anxiety trait: a vulnerable phenotype for stress-induced depression. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 87, 27–37. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2018.01.012

Weinberger, A. H., Kashan, R. S., Shpigel, D. M., Esan, H., Taha, F., Lee, C. J., … Goodwin, R. D. (2017). Depression and cigarette smoking behavior: a critical review of population-based studies. The American Journal of Drug and Alcohol Abuse, 43(4), 416–431. https://doi.org/10.3109/00952990.2016.1171327

Yu, J., & Lee, T. M. C. (2017). Cognitive flexibility and changes in hopelessness across time: A moderation hypothesis. Applied Neuropsychology: Adult, 24(5), 404–409. https://doi.org/10.1080/23279095.2016.1 155991

Kaynak Göster