SERMAYE PİYASASINDA İŞLEM YAPAN YATIRIMCILARIN TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN KAPSAMINDA KORUNUP KORUNAMAYACAKLARI SORUNU ÜZERİNE BİR İNCELEME

Özellikle 1980’li yılların ortasından itibaren sıradan vatandaşların sermaye piyasasına katılımının dramatik bir biçimde artması, sermaye piyasasında işlem yapan yatırımcıların ayrı bir tüketici grubu olarak kabul edilmeleri ve tüketicilerin korunması politikalarına tâbi tutulmaları zorunluluğu yaratmıştır. Bunun sonucu olarak, çağdaş sermaye piyasası hukuku düzenlemelerine ilk kez tüketicilerin korunması politikalarını yansıtan hükümler eklenmeye başlanmıştır. Türk hukukunda ise yatırımcıların “tüketici” olarak kabul edilmelerinin önünü açan açık bir sermaye piyasası düzenlemesi bulunmamaktadır. Bu nedenle, yatırımcıların teknik anlamda “tüketici” sayılıp sayılamayacakları ve tüketici hukuku korumasından yararlandırılıp yararlandırılamayacakları, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri esas alınarak belirlenmelidir. Kanunun kapsamına giren tüketici işlemleri, tüketici ile satıcı ya da sağlayıcı arasında kurulan her tür hukuki işlemdir (m. 3/1/l bendi). Yatırımcıların sermaye piyasasında yaptıkları işlemlerin “tüketici işlemi” niteliğinde olup olmadığının tespiti için de çalışmamızda, yatırımcıların “tüketici” sıfatına sahip olup olmadıkları, işlem yaptıkları karşı tarafın “satıcı” ya da “sağlayıcı” sayılıp sayılmadığı ve yaptıkları işlemlerin konusunun Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamına girip girmediği hakkında bir değerlendirme yapılmıştır.

As of mid-1980s, there has been a dramatic increase in the number of ordinary citizens trading in the capital market, a fact which necessitates a redefinition of those investors in the capital market as a new category of ‘consumers’ as subjects in the politics of consumer protection. As a result of this, it became necessary to incorporate new regulations into the law of the consumer protection so the articles in modern capital market started, for the first time, to be enacted. In the Turkish law, however, there has not been any regulations in the law of capital market that regard the investors as ‘consumers’. This paper purports to study if these investors technically can be considered as consumers on the basis of the regulations of “the Law on Consumer Protection”. Consumers’ transactions, in this context, comprise all kinds of legal transactions between the consumer and the seller or the supplier (article 3/1). Consequently, one needs to establish the transactions of the investors in the capital market as “the consumer’s transaction”; and the investor as “the consumer”; the other party as “the seller” or “the supplier” in this trade.

Kaynakça

Yücer Aktürk, İ.: Tüzel Kişi Tacirin Tüketici Sıfatı, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 2016, C. XX, S. 2, s. 103-128.

Yavuzer, F./Özkahraman, D.: Finansal Hizmetlere İlişkin Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği Çerçevesinde Elektronik Ortamda Sermaye Piyasası İşlemleri, http://www.goksusafiisik.av.tr/ Articletter/2015_Summer/GSI_ Articletter_2015_Summer_Article2.pdf, s. 21-36.

Yanlı, V.: Sermaye Piyasası Hukuku Çerçevesinde Halka Açık Anonim Şirketler ve Kamunun Aydınlatılması, İstanbul 2005.

Üzeler, R. S.: Yatırım Hizmeti Alımında Yatırımcının Korunması ve Tüketici Hukukunun Sermaye Piyasası Mevzuatında Uygulanabilirliği Sorunu, Yeterlilik Etüdü, Sermaye Piyasası Kurulu Hukuk İşleri Dairesi, Ankara 2014, http://www.spk.gov.tr/SiteApps/Yayin/YayinGoster/1117.

Ünal, O. K.: Aracı Kurumlar, Ankara 1997.

Ülgen, H./Helvacı, M./Kendigelen, A./Kaya, A./Nomer Ertan, F.: Ticari İşletme Hukuku, 4. Baskı, İstanbul 2015.

Topçuoğlu, M.: Türk Ticaret Kanunu ve Yeni Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Açısından Haksız Ticari Uygulamalar, TAAD 2016, S. 24, s. 15-57.

Thaler, R./Sunstein, C.: Human Frailty Caused This Crises, Financial Times, 11 November 2008, https://www.ft.com/content/ac2839ac-b015-11dd-a7950000779fd18c.

Taşkın, M.: Tüzel Kişilerin ve Şirketlerin Tüketicilik Vasfı, Ankara Barosu Dergisi 1997, S. 1, s. 30-37.

Tanör, R.: Türk Sermaye Piyasası, 1. Cilt, Taraflar, İstanbul 1999.

Şener, O. H.: Ticari İşletme Hukuku, Ankara 2016.

Spindler, G.: Behavioural Finance and Investor Protection Regulations, Journal of Consumer Policy 2011, Volume 34, Issue 3, s. 315-336.

Reifner, U./Clerc-Renaud, S.: Financial Supervision in the EU, A Consumer Perspective, February 2011, http://www.beuc.eu/publications/2011-0039601-e.pdf, s. 1-140.

Pridgen, D.: Sea Changes in Consumer Financial Protection: Stronger Agency & Stronger Laws, Wyoming Law Review 2013, Volume 13, Number 2, s. 405437.

Poroy, R.: Tüketicinin Korunmasına İlişkin Bazı Özel Hukuk Sorunları, Ord. Prof. Dr. Halil Arslanlı’nın Anısına Armağan, İstanbul 1978, s. 513-550.

Paslı, A.: Yatırımcı mı Tüketici mi?, 4. Tüketici Hukuku Kongresi: Sektörel Bazda Tüketici Hukuku ve Uygulamaları 2014−2015 (Editörler: Tokbaş, Hakan/ Üçışık, Fehim), Ankara 2015, s. 412−416.

Paredes, T. A.: Blinded by the Light: Information Overload and Its Consequences for Securities Regulation, Washington University Law Review 2003, Volume 81, Issue 2, s. 417-485.

Özer, I.: Haksız Ticari Uygulamalara İlişkin Hükümlerin İncelenmesi, Legal Hukuk Dergisi 2016, C. 14, S. 165, s. 4797-4844.

Möllers, T. M. J.: Investor Protection in the System of Capital Markets Law: Legal Foundations and Outlook, North Carolina Journal of International Law and Commercial Regulation 2010, Volume 36, Issue 1, s. 57-84.

Moloney, N.: The Investor Model Underlying the EU’s Investor Protection Regime: Consumers or Investors?, European Business Organization Law Review 2012, Volume 13, Issue 2, s. 169-193.

Minor, J.: Consumer Protection in the EU: Searching for the Real Consumer, European Business Organization Law Review 2012, Volume 13, Issue 2, s. 163-168.

Manko, R.: The Notion of ‘Consumer’ in EU Law, May 2013, http://www. europarl.europa.eu/RegData/bibliotheque/briefing/2013/130477/LDM_ BRI(2013)130477_REV1_EN.pdf, s. 1-2.

Manavgat, Ç.: Sermaye Piyasasında Aracı Kurumlar, Ankara 1991 (Aracı Kurum).

Manavgat, Ç.: Hukuki Bakımdan Halka Açık Anonim Ortaklıklar ve Halka Arz, Ankara 2016 (Halka Açık Anonim Ortaklık).

Kingsford Smith, D.: Is Due Diligence Dead? Financial Services Disclosure under the Financial Services Reform Act 2001, Company & Securities Law Journal 2004, Volume 22, Number 2, s. 128-150 (Disclosure).

Kingsford Smith, D.: Financial Services Regulation and the Investor as Consumer, Handbook of Research on International Consumer Law (Edited by Howells, Geraint/Ramsay, Iain/Wilhelmsson, Thomas/Kraft, David), First Edition, Cheltenham 2011, s. 431-481 (Consumer).

Kingisepp, M./Värv, A.: The Notion of Consumer in EU Consumer Acquis and the Consumer Rights Directive – a Significant Change of Paradigm?, Juridica International, Law Review University of Tartu 2011 (January), Volume 18, s. 44-53.

Karababa, S.: Hisse Senedi Yatırımcısının Korunması, Ankara 2001.

Kara, İ.: Yeni Kanuna Göre Tüketici Hukuku, Ankara 2015.

İnal, T.: Tüketici Hukuku, 3. Baskı, Ankara 2014.

Gümüş, M. A.: 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Şerhi, C. 1, İstanbul 2014.

Flood, M. D.: An Introduction to Complete Markets, Federal Reserve Bank of St. Louis Review 1991, Volume 73, Number 2, s. 32-57.

Demir, M.: 4822 Sayılı Kanun ile Tüketici Sözleşmeleri Alanında Getirilen Yenilikler, BATİDER 2003, C. XXII, S. 1, s. 203-236. European Securities and Markets Authority (ESMA) Strategic Orientation 20162020, 15 June 2015, https://www.esma.europa.eu/sites/default/files/ library/2015/11/2015-935_esma_strategic_orientation_2016-2020.pdf, s. 1-18.

Çetin, N.: Sermaye Piyasası Hukukunda Yatırımcının Korunması İlkesinin Teorik Analizi, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 2011, C. 15, S. 1, s. 1-23.

Cartwright, P.: Banks, Consumers and Regulation, First Edition, Oregon 2004.

Black, B.: How to Improve Retail Investor Protection after the Dodd – Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act, University of Pennsylvania Journal of Business Law 2010, Volume 13, Number 59, s. 101-148.

Bahtiyar, M./Biçer, L.: Adi İş/Ticari İş/Tüketici İşlemi Ayrımı ve Bu Ayrımın Önemi, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi Özel Sayı (C. 22, S. 3), Prof. Dr. Cevdet Yavuz’a Armağan, C. I, İstanbul 2016, s. 395-436.

Aytaç, Z.: Yatırımcının Korunmasında Neredeyiz?, Rekabet Kurumu Perşembe Konferansları Yayınları, Ocak 2001, s. 3-29.

Ayoğlu, T.: Sermaye Piyasası Hukukunda Halka Arz Kavramı ve Halka Arza Aracılık Sözleşmeleri, İstanbul 2008.

Aydoğdu, M.: Tüketici Hukuku Dersleri, Ankara 2015.

Aslan, Y.: 6502 Sayılı Kanuna Göre Tüketici Hukuku, 5. Baskı, Bursa 2015.

Arkan, S.: Ticari İşletme Hukuku, 23. Baskı, Ankara 2017.

Altop, A.: Türk Hukukunda, Avrupa Birliği Hukukunda ve Uygulamada Tüketici Kavramı, İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 2004, C. 3, S. 1-2, s. 3-14.

Akın Sunay, N.: Sermaye Piyasalarında Tüketicinin Korunması, 3. Tüketici Hukuku Sempozyumu: Sektörel Bazda Tüketici Hukuku ve Uygulamaları (Editörler: Tokbaş, Hakan/Üçışık, Fehim), Ankara 2014, s. 67-72.

Kaynak Göster