PROJE FİNANSMANINDA TEMİNAT OLARAK ÜST HAKKI İPOTEĞİ

Üst hakkı, sahibine başkasına ait bir arazinin altında veya üstünde inşaat yaparak veya arazide mevcut olan bir inşaatı muhafaza ederek ona malik olma yetkisi veren bir irtifak hakkıdır. Üst hakkı, arazi malikine arazinin mülkiyetini kaybetmeden araziden finansal kaynak sağlama imkânı verirken; üst hakkı sahibine de araziyi satın almadan arazi üze- rindeki yapının maliki olma yetkisi vermektedir. Bu özellikleri nedeniy- le, üst hakkının tarafların ekonomik çıkarlarına hizmet ettiği kabul edilir. Ülkemizde son yıllarda gerçekleştirilen ve büyük kaynak ihtiyacı gerektiren alt yapı, enerji ve sağlık konulu projelerde üst hakkı ile sıklık- la karşılaşılmaktadır. Bu projelerin hayata geçirilmesi için kullanılan Yap İşlet Devret modelinin düzgün işlemesi için en uygun yol üst hak- kından yararlanılmasıdır. Ülkemizde büyük kaynak ihtiyacı gerektiren tüm projeler proje fi- nansmanı ile gerçekleştirilmektedir. Uzun dönemli finansal borçlanma sağlayan, özellikleri nedeniyle klasik kredilerden ayrılan ve finansal mühendislik modellerinden biri olarak kabul edilen proje finansmanı için üst hakkının ekonomik değeri önem arz eder. Bu nedenle, bağımsız ve sürekli nitelikte olan ve Tapu Siciline taşınmaz olarak kaydedilen üst

RIGHT OF CONSTRUCTION (SURFACE RIGHT) AS COLLATERAL IN PROJECT FINANCE

Right of construction is an easement right providing the holder with the right to construct and assume the title of a building below or over the land owned by another entity. While offering the land owner an opportunity to raise financial resources out of the land without losing its title, the right of construction gives its holder the right to own a building without buying a land. Due to its such advantages, the right of construc- tion is deemed to serve economic benefits of the Parties. The right of construction is a frequently encountered issue in high costing infrastructure, power or medical projects realized in Turkey re- cently. For the purposes of constructing such projects and sound functi- oning of the Build, Operate, Transfer Model, the most appropriate mo- del is the one that benefits from the right of construction. All high cost projects are funded by means of project financing. The economic value of the right of construction is very important for the project financing which provides the beneficiary with a long term finan- cial loan and is distinguished from conventional loans due to its nature in addition to being considered to be one of financial engineering mo- dels. Because of this, establishing on the right of construction, being an substantive and permanent right, a mortgage in favor of the project fi- nancing creditors is a situated practice. In this study, we shall focus on the issues which affect the security value of the right of construction mortgage, being an essential security of project financing. We must par- ticularly state that we shall refer to the right of construction, project financing and the relation between loan and security in our study suffi- ciently to serve the purposes of our study.

Kaynakça

Acar, F. Rehin Hukukunda Taşınmaz Kavramı ve Özellikle Belir- lilik İlkesi, Ankara 2008.

Akıntürk, T. Eşya Hukuku, İstanbul 2009.

Akipek, J. Üst Hakkı Kavramı, Muhtevası ve Niteliği, Ankara 1972.

Akipek, J. Türk Eşya Hukuku, Üçüncü Kitap (Mahdut Haklar), Ankara 1974.

Akipek, J./Akıntürk, T. Eşya Hukuku, 1B., İstanbul 2009.

Aral, V. İnşaat (Üst Hakkı), İstanbul 1962.

Ayan, M. Eşya Hukuku III Sınırlı Ayni Haklar, Konya 2015.

Aybay, A./Hatemi, H. Eşya Hukuku, İstanbul 2012.

Bertan, S. Ayni Haklar Medeni Kanun’un 618-764’üncü Maddele- rinin Şerhi, C.2, Ankara 1976.

Bozer, A./Göle, C. Kıymetli Evrak Hukuku, 5.B., Ankara 2016.

Çetin, S.H. İpotekli Borç Senedi ve İrad Senedi, Ankara 2004.

Dörtgöz, G.Ö. Medeni Kanununa Göre Tapu İşlemleri, Ankara 2008.

Erdoğmuş, B. Roma Eşya Hukuku, İstanbul 2012.

Erman, H. Eşya Hukuku Dersleri, İstanbul 2016.

Ertaş, Ş. Eşya Hukuku, İzmir 2015.

Esener, T./Güven, K.. Eşya Hukuku, Ankara 2015.

Gümüş, M.A. Yeni Türk Medeni Kanunu Hükümleri ile Karşılaş- tırmalı Olarak Eski Medeni Kanun’un Üst Hakkına İlişkin Hükümlerin de Üst Hakkı İlişkisinin Tarafları ve İlgilileri İçin Kabul Edilmiş Tazmi- nat (Bedel) Alacakları ve İpotek Hakları, Ünal Tekinalp’e Armağan, C.II, İstanbul 2003, s. 533-567.

Gürses, D. Kredi Teminatı Olarak Üst Hakkı İpoteği, TBB, İstan- bul 2011, s.3-13.

Gürses, D. Banka Genel Kredi Sözleşmesi, 1.B., İstanbul 2016.

Gürzumar, O.B. Türk Medeni Hukukunda Üst Hakkı, 2.B., İstan- bul 2001.

Helvacı, İ. Borçlar Hukuku Miras Hukuku ve Eşya Hukukuna İliş- kin Hukuki Mütalaalar (2000-2010), 1.B., İstanbul 2010.

Karaman, B. Roma Hukukunda Rehin Akdi, 1.B., İstanbul 2008.

Keşli, A.T. PPP Projelerinin Hukuki Rejimi, 1.B., İstanbul 2016.

Kuntalp, E. Medeni Hukuk Açısından İpotekli Borç Senedi, Teori ve Uygulama Açısından İpotekli Borç Senetleri Sempozyumu, Ankara 1984.

Oğuzman, M.K./Seliçi, Ö./Özdemir, S. Eşya Hukuku, 18.B., İstan- bul 2015.

Sirmen, L. Eşya Hukuku, Ankara 2015.

Tekinay, S.S. Menkul Mülkiyeti ve Sınırlı Ayni Haklar, C.II, İs- tanbul 1994.

Ulusan, İ. Yeni Türk Medeni Kanunu Ön Tasarısında Yer Alan Yapı (Üst) Hakkına İlişkin Hükümlerin Değerlendirilmesi, İBD, C.61, S.1-2-3, Y.1987, s.21 vd.

Ustaoğlu, F. Üst Hakkı, Lisans Bitirme Tezi, İstanbul 2003.

Ünal, M. Türk Medeni Hukukunda Yapı (Üst) Hakkı, Ankara Üni- versitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınları, Ankara 1988.

Vurgun, C./Tekkılıç, P./Kebapçı, H.O. Türk Hukukunda Üst Hakkı İpoteği, GSI, N.15, İstanbul 2016, s.129-144.

Online Kaynaklar (Makaleler, Bilgi Bankaları ve İlgili Kurumların Web Sayfaları)

Akansel, G./Demir, K./Mete, İ./Korkmaz, E. Proje Finansmanında Kullanılan Teminatların Yapılandırılmasına İlişkin Genel Değerlendir- me, GSI, 2014, s.53-65. http://www.goksusafiisik.av.tr/Articletter/2014_ Summer/GSI_Articletter_2014_Summer_Article5.pdf (09 Şubat 2017).

Aktepe, S. İpoteğin Alacağa Bağlı Hak Olması ve Diğer Özellikle- ri, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Y.2007, S.12, s.177-193. https://ticaret.edu.tr/uploads/Kutuphane/dergi/s12/M00192. pdf (26 Ekim 2018).

Baragona, K. Private Project Financing, 2012, s.1-19, https://esmap.org/sites/default/files/esmapfiles/ESMAP_IFC_RE_ Training_World_Bank_Baragona_I.pdf (24 Eylül 2018).

Boz, S.S. Kamu Özel İşbirliği (PPP) Modeli, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.4, S.2, Y.2013, s.277-325. http://dergipark. gov.tr/download/article-file/208295 (22 Ekim 2018).

Dentons. A Guide to Project Finance. http://www.dentons.com/en/ insights/guides-reports-and-whitepapers/2013/april/1/a-guide-to-project- finance (08 Şubat 2017).

GKS. QNB Finansbank A.Ş. Genel Kredi Sözleşmesi. https:// www.qnbfinansbank.com/pdf/bankacilik/sozlesmeler/Genel_Kredi_Sozl esmesi.pdf (14 Ekim 2018).

Günal, A.N. Roma Hukukunda Üst Hakkı (Superficies), Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.47, S.1-4, 1998, s.107-110. der- giler.ankara.edu.tr/dergiler/38/294/2685.pdf (22 Ekim 2018).

Hoffman, S.L. A Practical Guide to Transactional Project Finance: Basic Concepts, Risk Identification and Contractual Considerantions, The Business Lawyer, V.45, N.1, 1989, s.181-232. https://www.jstor.org (10 Kasım 2018).

IFC. Project Finance In Developing Countries, N.7, 1999, s. 1-104. www.ifc.org (17 Ekim 2018).

Kaban, İ. Kullanımı Yaygın Olan Teminat Türleri Çerçevesinde Bankalarda Nakdi Krediler İçin Ayrılacak Özel Karşılıkların Muhasebe- leştirilmesi, Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, C.29, S.1, İstanbul 2018, s.195-201. http://dergipark.gov.tr/download/ article-file/328035 (22 Ekim 2018).

Kaçmaz, M. Tescile Tabi Olmayan Kanuni İpotek Hakları, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, S.65 (4), T.2016, s.2891-2908. dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/38/2150/22306.pdf (22 Ekim 2018).

Kuntalp, E. Bağımsız ve Sürekli Sınırlı Ayni Hakların Özellikle Üst Hakkının Taşınmaz Olarak İşlem Görmesi, TBBD, 1991-4, s.528- 551. http://tbbdergisi.barobirlik.org.tr/m1991-19914-1000 (22 Ekim 2018).

Lexpera Hukuk Bilgi Sistemi http://www.lexpera.com.

Özbilen, A.B. Üst Hakkı İradı ve Bu İradın Ödenmesine İlişkin Alacağın Güvencesi Olarak Kanuni İpotek, TBB, Y.2016, s.263-310. http://tbbdergisi.barobirlik.org.tr/m2016-126-1604 (22 Ekim 2018).

Özsunar, E. Roma Hukukunda Rehin Hakkı (Pignus-Hypotheca), Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Y.2005, C.7, S.2, s.137-164. http://hukuk.deu.edu.tr/dosyalar/dergiler/DergiMiz7-2/PDF/ ozsunay5.pdf (26 Ekim 2018).

Tapu Sicil Tüzüğü (28728). https://www.tkgm.gov.tr/tr/icerik/ tapu-sicili-tuzugu (15 Ekim 2018).

TKGM. Üst Hakkı Konulu Genelgesi. https://www.tkgm.gov.tr/tr/ icerik/201012-sayili-ust-hakki-konulu-genelge (10 Ekim 2018).

Uysal, Y. Yerel Yönetimlerde Kamu Özel İşbirliği Uygulamaları- nın İki Yönü: Avantajlar ve Dezavantajlar, Kent Kültürü ve Yönetimi Hakemli Elektronik Dergi, C.10 S.2, Y.2017, s.237-261. http:// dergipark.gov.tr/download/article-file/451775 (22 Ekim 2018).

Yerlikaya, K.G. Türkiye’de YAP İşlet Devret Model Çerçevesinde Görevli Şirkete Tanınan Yatırım Dönemi ve Proje Kapsamında Katma Değer Vergi İstisnası, İÜHFM C. LXXI, S. 2, Y.2013, s. 528-542. http://dergipark.gov.tr/download/article-file/97849 (22 Ekim 2018).

Online Kaynaklar (Yüksek Lisans ve Doktora Tezleri)

Balkaş, K. Kredi Kavramı ve Sektör Kredilerine Göre Türki- ye’deki Belli Başlı Sektörlerin Analizleri, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Ankara 2004. http://tez.yok. gov.tr (22 Ekim 2018).

Dereköy, F. Bankacılık Sektöründe Kredi Çeşitlendirmesinin Kre- di Riskini Önlemeye Yönelik Etkisi ve Bir Uygulama, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Afyon 2006. http://tez.yok.gov.tr (22 Ekim 2018).

Erekmekçi, M. Türk Hukukunda Yap İşlet Devret Modeli Çerçe- vesinde Üst Hakkı, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Ankara 2012. http://tez.yok.gov.tr (22 Ekim 2018).

Ergani, E.E. Üst Hakkı, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Ens- titüsü, Antalya 2015. http://tez.yok.gov.tr (22 Ekim 2018).

Güler, E. Sağlık Hizmetlerinde Kamu Özel Ortaklığı Modeli, T.C. Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitisü Yüksek Lisans Tezi, Anka- ra 2016. http://tez.yok.gov.tr (22 Ekim 2018).

İngeç, E. İnşaat Firmalarının Kredi Talepleri ve Bankalar Tarafın- dan Kredilendirilmesi Sistemlerinin Değerlendirilmesi ve Kredi Tahsis Modeli Önerisi, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2009. http://tez.yok.gov.tr (22 Ekim 2018).

Karabulut, M. Dünyada ve Türkiye’de Yap İşlet Devret Modelinin İncelenmesi, Beykent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul 2017. http://tez.yok.gov.tr (22 Ekim 2018).

Karaca, A. Üst Hakkı, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Ankara 2015. http://tez.yok.gov.tr (22 Ekim 2018).

Mirza, A. Kredi Riski Yönetiminde Erken Uyarı Sistemleri ve So- runlu Kredilerin İzlenmesi, T.C. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilim- ler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İzmir 2006. http://tez.yok.gov.tr (22 Ekim 2018).

Özer, S. Bankacılıkta Şubeler Cari Sistemi ve Uygulaması, Baş- kent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Ankara 2013. http://tez.yok.gov.tr (22 Ekim 2018).

Şit, B. Türk Hukukunda Banka Kredi Kavramı ve Buna Bağlanan Sonuçlar, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Doktora Tezi, Ankara 2010. http://tez.yok.gov.tr (22 Ekim 2018).

Ünlütepe, M. İpoteğin Alacaklı Bakımından Kapsamı, TBBD, 2012 (102), s.173-214. http://tbbdergisi.barobirlik.org.tr/m2012-102-1217 (22 Ekim 2018).

Kaynak Göster