ŞİMALİ AZƏRBAYCANIN QARABAĞ REGİONUNUN TARİXİ COĞRAFİYASI

Məqalədə Azərbaycanın Qarabağ regionuna verilmiş “Qarabağ” adının etimoloji mənası haqqında məlumatlar işıqlandırılmış, Qarabağ regionuna verilmiş bu adın mənşəyi araşdırılaraq təhlil edilmişdir. Həmçinin məqalədə regionun tarixi coğrafiyasına dair məlumatlar da öz əksini tapmışdır. Bununla yanaşı bu dövrdə regionda çar hökuməti tərəfindən məqsədli şəkildə həyata keçirilən inzibati-ərazi bölgüsü və regionun idarəçilik sisteminə təyin edilmiş yüksək rütbəli xristian mənşəli şəxslər haqqında da məlumatlar verilmişdir. Məqalədə həmçinin Azərbaycanın Qarabağ regionunun qəzalarında çar hökuməti tərəfindən qəzaların idarəçiliyinə təyin edilmiş məmurlar haqqında məlumatlar da öz əksini tapmışdır.

KUZEY AZERBAYCAN’IN KARABAĞ BÖLGESİNİN TARİHÎ COĞRAFYASI

Makalede Azerbaycan’ın Karabağ bölgesine verilmiş “Karabağ” isminin etimolojik anlamı hakkında bilgiler aydınlatılmış, Karabağ bölgesine verilen bu ismin kökeni incelenerek analiz edilmiştir. Ayrıca makalede bölgenin tarihîcoğrafyasına dair bilgiler de yer almıştır. Bunun yanı sıra bu dönemde bölgede çar hükümeti tarafından maksatlı olarak gerçekleştirilen idarî arazi taksimatı ve bölgenin yönetim sistemine atanmış üst düzey Hıristiyan kökenli kişiler hakkında da bilgiler verilmiştir. Makalede ayrıca Azerbaycan’ın Karabağ bölgesinin kazalarında çar hükümeti tarafından kazaların yöneticiliğine atanmış memurlar hakkında bilgiler de yer almıştır.

Kaynakça

Azərbaycan tarixi.Yeddi cilddə.V cild (1900-1920-ci illər). Bakı: Elm. 2008, 696 s. + 40 səh.illüstrasiya.

Azərbaycan tarixi sənədlər və nəşrlər üzrə. Z.M.Bünyadovun redaktəsi ilə. Bakı: Elm, 1990, 384 s.

Attar A. Karabağ sorunu kapsamında ermeniler ve ermeni siyaseti. Ankara: 2005, 224 s.

Cavadov Q.C. “XIX əsrdə Azərbaycanın etnik xəritəsinə dair” - Elturan jur. Bakı: 1994, № 1-2.

Erməni terrorizm və cinayətləri: Azərbaycanda, Türkiyədə və dünyada. D.Vəliyevin red. ilə. Bakı: Elm, 1994, 184 s.

Əfəndiyev O. Azərbaycan Səfəvilər dövləti. Bakı: Şərq-Qərb, 2007, 407 s.

Əliyev İ.H. Dağlıq Qarabağ. Bakı: Elm, 1989, 120 s.

Əzizov T.Ə. Azərbaycan XX əsrin əvvəllərində. Bakı: Zaman, 1997, 256 s.

Göyüşov R. Qarabağın keçmişinə səyahət. Bakı: Azərnəşr, 1993, 83 s.

Hacıyev Q.Ə. Qarabağ tarixi. Bakı: Təknur nəşriyyatı, 2014, 228 s.

Qarabağ suallar və faktlar. Bakı: Qismət, 2005, 156 s.

Qarabağnamələr. İkinci kitab. Bakı: Yazıçı, 1991, s. 450 s.

Qazıyev Y. Erməni məsələsi.Yalanlar və gerçəklər. Bakı: Nurlar, 2009, 344 s.

Mahmudov Y.M., Şükürov K. Qarabağ suallar və faktlar. Bakı: Qismət 2005, 156 s.

Mahmudov Y.M., Şükürov K. Qarabağ. Real tarix,faktlar, sənədlər. Bakı: Təhsil Nəşriyyatı, 2009, 143 s.

Məmmədov N.R. Azərbaycanın Xankəndi şəhərinin tarixi. Bakı: Təhsil, 2011, 224 s.

Muradov V. Azərbaycan xalçaları. Qarabağ qrupu. Bakı: Elm, 2010, 272 s.

Musalı N.“Səfəvilər zamanında Qarabağ bəylərbəyiliyinin yaradılması və onun inzibati quruluşu”. Qarabağ dünən, bu gün və sabah. V Respublika elmi-əməli konfransının materialları. Bakı: Qarabağ Azadlıq Təşkilatı, 2006, s.165-169.

Musalı N. “Şah İsmayıl Xətai və Qarabağ bəyləri”. Qarabağ folkloru: problemlər, perspektivlərmövzusunda II Respublika Elmi Konfransının materialları. Bakı: Nurlan, 2013, s.284-294.

Mustafazade T. Karabağ Hanlığı. Aktaran Sebahattin Şimşir. İstanbul: İQ Kültür Sanat Yayıncılıq, 2014, 334 s.

Mustafazadə T. Qarabağ xanlığı. Bakı: Sabah, 2010, 333 s.

Nəcəfli T. “Qarabağ XVI əsrdə”. Qarabağ dünən, bu gün və sabah. V Ümumrespublika elmi-əməli konfransının materialları. Bakı: QAT, 2008, 237-248 s.

Nəsibzadə N.L. Azərbaycanın xarici siyasəti (1918-1920). Bakı: Ayulduz, 1996, 304 s.

Piriyev V.Z. Azərbaycanın tarixi-siyasi coğrafiyası. Bakı: Müəllim nəşriyyatı, 2006, 148 s.

Rəhimoğlu H. Silinməz adlar, sağalmaz yaralar. Bakı: Azərnəşr, 1997, 257 s.

Sümer F. Safevi Devletinin Kuruluşu ve Gelişmesinde Anadolu Türklerinin Rolü. Ankara, 1992.

Vəlixanlı N.M. Ərəb xilafəti və Azərbaycan. Bakı: Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı, 1993, 157 s.

Vəliyev Məhəmməd Həsən (Baharlı). Azərbaycan (Fiziki-coğrafi, etnoqrafik və iqtisadi oçerki). Bakı: Azərbaycan nəşriyyatı, 1993, 192s.

Rus dilində

Величко В. Л. Кафказъ. Русское дело и междуплеменные вопросы. Баку: Элм, 1990, 224 с.

Губернии Российской империи. История и руководители. 1708- 1917. Редакция МВД Россия, М., 2003, 480 с.

Гусейнзаде Р.А. Кавказ и Армяне. (Второе издание ). Баку: 2014, 486 с.

Гюрюн К. Армянское досье. Перевод с турецкого. И.Ахундова. Баку: Язычы, 1993, 176 с.

Записки А.П. Ермолова. 1798-1826. М., 1991, 382 с.

Зелинский С.П. Экономический быт государственных крестьян Зангазурского уезда Елизаветпольской губернии. т. 4., СПб., 1886.

Ишханян Б. Народности Кавказа (Статистике - экономическое исследование). Петроград: 1916.

Кавказский календарь на 1855 год. Издань по распоряжению

Главноначальствующаго гражданской частию на Кавказе. Под ред. Е. Кондратенко. Тифлисъ: 1854.

Кавказский календарь на 1897 год. Издань по распоряжению Главноначальствующаго гражданской частию на Кавказе. Под ред. Е. Кондратенко. Тифлисъ: 1896

Кавказский календарь на 1905 год. Под ред. Е.Кондратенко. Издание Закавказского Статистического Комитета. Тифлись: Типография А.В.Кутателадзе, 1904.

Кавказский календарь на 1915 год: (LX г.).Под ред. А.А.Эльзенгера, Н.П.Стельмащука; Издан по распоряжению Наместника его Императорскаго Величиства на Кавказе. Тифлись: Типография Канцелярии Наместника Е.И.В. Кафказъ, казенный дом, 1914, 896 с.

Маммедов Т.М. Кавказская Албания в IV-VII вв., Баку: 1993.

Мильман А.Ш. Политический строй Азербайджана в XIX – начале XX вв. Б., 1966, 218 c.

Описание Карабахской провинции, составленное в 1823 г. Тифлис: 1866.

Павлов И.K. Хроника времен Сефевидов (сочинения МухфммедМасума «Исфахани-ас-сийас». Moskva: 1993.

Памятная книга Елиcаветпольской губернии на 1910 годъ. Подъ редакцией Секретаря Комитета И.П.Бабенко. Типография Канцелярий Наместника Е.И.В. на Кавказъ.Тифлисъ: 1910.

Памятная книга Елисаветпольской губернии на 1914 годъ. Подъ редакцией Секретаря Комитета И.П.Бабенко. Типография Канцелярий Наместника Е.И.В. на Кавказъ.Тифлисъ: 1914.

Первая Всеобщая перепись населения Российской империи 1897 года.(Губернские итоги). Т.Т.1-89. СПб., 1903-1905.

Первая всеобщая перепись населения Российской империи 1897 г. Том LXIII, Елисаветпольская губерния. СПб.: 1904, 183 с. Первая всеобщая перепись населения Российской империи 1897 года, Спб.: 1905, 185 c.

Рахмани А.А. Азербайджан: границы и админстративное деление в конце XVI-XVII вв. Азербайджан, Баку: Елм, 1987.

Садыхова Г. История Города Шуши (XIX-начало XX вв.). Баку: Нурлан, 2004, 184 с.

Сборник материалов для описания местностей и племен Кафказа. Тифлис:Типография К.Козловскаго.1904 Сумбатзаде А.С. Азербайджанцы – этногенез и формирование народа. Баку: Элм, 1990, 304 с.

Умаев А.А. Проникновение капитала в сельское хозяйство Азербайджана в 1883-1914 гг. Автореф. канд. дис. Б., 1963.

Хунджи Фазлуллах ибн Рузбихан. Тарих-и алам-араи амини. Пер. с.англ. на русский Т.А.Минорский. Баку: Елм, 1987.

Щепотьев А.Л. Доклад о спорных Кавказских территориях, на которые имеет права азербайджанские тюрки. Баку: 2016, 87 с.

Kaynak Göster